Bu söz, Game of Thrones dizisinden bana kalan töz, yani özün özü…
Hatırladığım kadarıyla sözü dizideki karakterlerden biri söylemişti. Ancak, ne kadar arasam da kimin ve hangi bölümde söylediğini bulamadım.
Ya altyazı çevirisi fazlasıyla serbest yapılmıştı ya da dizide duyduğum benzer anlamdaki bir sözü, hafızamdaki eski söz, bilgi, inanç ve zanlarla birleştirip zihnime yerleştirmiştim.
Game of Thrones veya izi sürülemez kişisel birikimimin zihnime yerleştirdiği sözün yorumuyla ilgili kısma gelelim…
Öncelikle, bu sözdeki “krallık” sadece krallık değil. Kibrin zarar verebileceği her türlü kurum ve kişi; şirketler, hükumetler, markalar, sivil toplum kuruluşları, rekortmen sporcular, deha sahibi sanatçılar, şaheserler üretmiş edebiyatçılar, Allah’ın lütfuna mazhar olmuş zanaatkârlar vesaire…
Bunu göz önünde bulundurarak, sözün ne anlama geldiğini yapay zekâ ile müzakere ettiğimde ChatGPT öncelikle konuyu kurumlar bağlamında ele aldı. Ve ilk sözü şu oldu: “Kibirli yöneticiler başarısız olmak zorunda olmadığı gibi, son derece mütevazı yöneticiler de ağır hatalar yapabilir.”
Doğru söze ne denir? Bu çekinceyi göz önünde bulundurarak ve krallık ve imparatorlukları bir kenara bırakarak konumuz, yani iş dünyasında kibir hakkında yazdıklarına gelelim: “Bence bu düşünce şirketler dünyasında daha somut biçimde incelenebilir. Çünkü bir şirketin başarısını, pazar payını, kararlarını ve başarısızlığını veriler üzerinden değerlendirebiliyoruz.”
Kodak: Kendi başarısının esiri olmak…
2012’de iflas korumasına başvurdu. Fotoğrafçılık sektörünün devlerinden Kodak, dijital fotoğrafçılığın gelişiminde öncü teknolojiler üretmesine rağmen, geleneksel film iş modelinden dijital dünyaya geçişte başarılı olamadı. Kodak’ın başarısızlığını sadece değişimi görememekle açıklamak doğru değil. Şirket değişimin farkındaydı; ancak mevcut iş modeli, kârlı film faaliyetleri ve kurumsal yapısı dönüşümü zorlaştırıyordu. Burada kibrin ortaya çıkabileceği nokta şudur: Bir şirket, geçmişte sektörü şekillendirmiş olmasını gelecekte de aynı güce sahip olacağının kanıtı olarak görebilir
Nokia: Kötü haberlerin yönetim katına ulaşmaması…
Akıllı telefon pazarındaki liderliğini kaybetti. Şirketin yaşadığı gerilemeyi inceleyen, Administrative Science Quarterly dergisinde yayımlanmış akademik araştırma, yönetim kademeleri arasındaki korkunun ve eksik bilgi paylaşımının stratejik kararları nasıl bozduğunu ortaya koyuyor
Araştırmada orta kademe yöneticilerin üstlerine olumsuz bilgiler aktarmaktan çekindiği, üst yönetimin ise şirketin gerçek kapasitesi konusunda aşırı iyimser kaldığı belirtiliyor. Bu bulgu özellikle önemli… Çünkü kibir her zaman açıkça kendini öven bir lider biçiminde karşımıza çıkmaz. Bazen yöneticinin sorgulanamaz konumu, çevresindekilerin ona gerçeği söylemekten çekinmesine neden olabilir. Böyle bir ortamda kurumun içinde çok sayıda bilgili insan bulunmasına rağmen, kritik kararları veren kişi gerçeklerden uzaklaşır.
En tehlikeli yönetici, her şeyi bilen kişi değil; kendisine bilmediği bir şeyin söylenemediği kişidir. Enron: Başarı algısının denetimin önüne geçmesi… 2001’de iflas etti. Döneminin önemli enerji şirketlerinden Enron, finansal durumunu olduğundan iyi gösteren muhasebe uygulamaları, yönetim suiistimalleri ve denetim yetersizlikleri sonucunda çöktü. Enron’da sorun yalnızca aşırı özgüven değildi; belgelenmiş yanıltıcı açıklamalar ve finansal usulsüzlükler de vardı. Ancak şirketin çöküşünü değerlendiren Amerikan Muhasebeciler Enstitüsü yayını, kurumsal kibir ve piyasa coşkusunun da bu ortamın oluşmasındaki payına dikkat çekiyor. Buradaki temel tehlike, kuralların başkaları için geçerli olduğu, başarılı kurumların ise bu kuralların üzerinde hareket edebileceği düşüncesidir
Velhasıl: Şirketinizin üstünlüğü sizi körleştirdiyse, üst yöneticilerin kulakları hassasiyetini kaybettiyse ve bilhassa hukuk ve kuralların sizin için olmadığına dair bir zanna kapıldıysanız çöküş için sacayağı hazır demektir, aman dikkat…
