Türk somonunda hedef dünya üçüncülüğü

0

Türkiye’nin su ürünleri ihracatında son yılların en hızlı büyüyen ürünlerinden biri olan Türk somonu, küresel pazarda yükselişini sürdürüyor. 2019 yılında 29 milyon dolar seviyesinde bulunan Türk somonu ihracatı, 2025 yılında 520 milyon dolara ulaşarak tarihi zirvesini gördü. Dünya somon ihracatındaki payını yüzde 1,7’ye çıkaran Türkiye, yeni dönemde dünyanın en büyük üç somon ihracatçısından biri olmayı hedefliyor.

Türk somonunun uluslararası pazarlardaki konumunu güçlendirmek amacıyla Türkiye İhracatçılar Meclisi’nde (TİM) düzenlenen Türk Somonu Çalıştayı’nda sektörün ihracat hedefleri, markalaşma stratejileri ve yeni pazarlara açılma fırsatları değerlendirildi.

Çalıştayda, küresel somon ticaretinin lideri Norveç’in tanıtım ve pazarlama modelinin Türkiye’de de uygulanması önerisi öne çıktı.

TÜRK SOMONU İHRACATI 431 MİLYON DOLARA ULAŞTI

Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türk somonunun kısa sürede önemli bir ihracat ürününe dönüştüğünü belirtti.

2026 yılının ocak-eylül döneminde Türkiye’nin su ürünleri ihracatının 1 milyar 810 milyon dolara ulaştığını açıklayan Kızıltan, bu tutarın 431 milyon dolarlık bölümünün Türk somonundan elde edildiğini söyledi.

Türk somonunun toplam su ürünleri ihracatındaki payının yüzde 24’e yükseldiğini belirten Kızıltan, ürünün bugün 40 ülkeye ihraç edildiğini ifade etti.

Türk somonunun 2019 yılında toplam su ürünleri ihracatından yalnızca yüzde 2,8 pay aldığı dikkate alındığında, son yıllarda yakalanan büyüme sektörün dönüşümünü ortaya koyuyor.

TÜRKİYE DÜNYADA 11’İNCİ SIRAYA YÜKSELDİ

Dünya somon ihracatının 39 milyar doları aşan bir büyüklüğe ulaştığını belirten Kızıltan, Türkiye’nin küresel pazardaki konumunu güçlendirdiğini söyledi.

Norveç’in 12,5 milyar dolarlık ihracatla dünya lideri olduğunu ifade eden Kızıltan, Şili’nin 6,4 milyar dolar, İsveç’in ise 4,8 milyar dolarlık ihracatla Norveç’i takip ettiğini aktardı.

Türkiye’nin 2021 yılında dünya somon ihracatından yüzde 0,8 pay aldığını hatırlatan Kızıltan, bu oranın 2025 sonunda yüzde 1,7’ye yükseldiğini belirtti.

Kızıltan, “2021 yılı sonrasında yakaladığımız ivmeyle Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu ve Avustralya’yı geride bıraktık” dedi.

Türkiye’nin dünya sıralamasında 11’inciliğe yükseldiğini vurgulayan Kızıltan, yeni hedefin ilk üç ülke arasında yer almak olduğunu ifade etti.

NORVEÇ’İN TANITIM MODELİ TÜRKİYE’YE ÖRNEK OLACAK

Türk somonu ihracatçılarının gündemindeki önemli başlıklardan biri de uluslararası tanıtım faaliyetlerinin güçlendirilmesi oldu.

Dünya somon ihracatının yaklaşık üçte birini gerçekleştiren Norveç’in pazarlama stratejilerine dikkat çeken sektör temsilcileri, Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin çalışma modelinin Türkiye için örnek oluşturabileceğini belirtti.

Konseyin Norveç deniz ürünlerinin uluslararası pazarlardaki bilinirliğini artırmak amacıyla çok kanallı tanıtım faaliyetleri yürüttüğünü söyleyen Kızıltan, organizasyonun finansmanının ihracatçılardan alınan vergilerle karşılandığını ifade etti.

Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin 2025 yılında 43,5 milyon dolarlık tanıtım bütçesine sahip olduğunu belirten Kızıltan, bu bütçenin 2026 yılında 45 milyon dolara yükseldiğini kaydetti.

ERLING HAALAND MARKA BÜYÜKELÇİSİ OLDU

Norveç’in somon ihracatındaki başarısında güçlü tanıtım çalışmalarının önemli rol oynadığını belirten Kızıltan, ülkenin dünyaca tanınan isimlerle gerçekleştirdiği iş birliklerine dikkat çekti.

Norveçli futbolcu Erling Haaland’ın Norveç somonunun marka büyükelçisi olarak görevlendirildiğini hatırlatan Kızıltan, tanıtım çalışmalarında ünlü şeflerden beslenme uzmanlarına ve sosyal medya içerik üreticilerine kadar geniş bir iletişim ağı kullanıldığını söyledi.

Norveç’in ABD, İtalya, İspanya, Çin, Güney Kore ve Fransa gibi önemli pazarlarda tanıtım faaliyetleri yürüttüğünü belirten Kızıltan, benzer bir pazarlama stratejisinin Türk somonunun ihracat hedeflerine ulaşmasını hızlandırabileceğini ifade etti.

Kızıltan, “Türk somonu için Norveç somonuna benzer bir tanıtım programını hayata geçirdiğimiz takdirde dünyanın en çok somon ihraç eden ilk üç ülkesinden biri olacak güce sahibiz” değerlendirmesinde bulundu.

“ÇOK DAHA BÜYÜK BİR İHRACAT POTANSİYELİ VAR”

Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Dr. Mehmet Ali Kılıçkaya, Türk somonunun son yıllarda elde ettiği ihracat başarısının sektörün büyüme potansiyelini ortaya koyduğunu söyledi.

Türk somonunun özellikle Rusya ve Vietnam başta olmak üzere uluslararası pazarlarda giderek daha fazla talep gördüğünü belirten Kılıçkaya, bu gelişmenin Türkiye’nin su ürünleri ihracatına önemli katkılar sağladığını ifade etti.

Kılıçkaya, “Türk somonunun bugün ulaştığı seviyeyi bir sonuçtan ziyade, çok daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı olarak görüyoruz” dedi.

İHRACATTA PAZAR ÇEŞİTLİLİĞİ ARTIRILACAK

Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz ise Türk somonunun belirli pazarlarda yoğunlaşmasının ihracat açısından risk oluşturabileceğine dikkat çekti.

Yeni pazarlara açılmanın yanı sıra ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi, kalite standartlarının yükseltilmesi ve ihracatın birim değerinin artırılması gerektiğini vurgulayan Türkyılmaz, markalaşmanın sektörün geleceği açısından önemli olduğunu belirtti.

Türkyılmaz, “Türk somonu ihracatının belirli pazarlarda yoğunlaşması pazar çeşitliliğinin artırılmasını gerekli kılmaktadır” ifadelerini kullandı.

Uluslararası pazarlarda sürdürülebilir büyümenin sağlanabilmesi için standartlaşma çalışmalarının önemine işaret eden Türkyılmaz, ürün tanımı, kalite özellikleri, hasat, işleme ve izlenebilirlik süreçlerinde ortak bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Türk somonunun biyolojik olarak gökkuşağı alabalığı olduğunu hatırlatan Türkyılmaz, Türkiye’de geliştirilen üretim modeli ve ticari kimliği sayesinde ürünün uluslararası pazarlarda kendine özgü bir konum kazandığını belirtti.

2019’DAN BU YANA İHRACATTA BÜYÜK ARTIŞ

Türk somonu ihracatında son yıllarda yaşanan büyüme, sektörün küresel pazardaki yükselişini rakamlara da yansıttı.

2019 yılında 29 milyon dolar seviyesinde bulunan ihracat, 2020 yılında 56,8 milyon dolara, 2021 yılında ise 131 milyon dolara yükseldi.

2022 yılında 363,1 milyon dolara ulaşan Türk somonu ihracatı, 2023 yılında 396 milyon dolar, 2024 yılında 458,5 milyon dolar olarak gerçekleşti.

2025 yılında ise 520 milyon dolarlık ihracatla yeni bir rekor kırıldı.

Türk Somonu Çalıştayı’nda kamu kurumları, ihracatçı birlikleri ve sektör temsilcileri, üretim standartlarının geliştirilmesi, yeni pazarlara açılım ve uluslararası markalaşma konularında ortak çalışmalar yürütülmesinin önemine dikkat çekti.