Tunceli’de küçükbaş hayvancılığın en önemli sorunlarından biri haline gelen çoban sıkıntısı bu yıl da üreticiyi zorluyor. Geçen yıl 130 bin liraya kadar çıkan aylık ücretler, bu yıl 150 bin liraya kadar yükselmesine rağmen ihtiyaç duyulan iş gücü bulunamıyor.
Özellikle yaylalarda hayvanların bakımı, beslenmesi ve sağımında görev yapacak çoban bulamayan üreticiler, iş gücü açığını ağırlıklı olarak yabancı uyruklu çalışanlarla kapatmaya çalışıyor. Ancak yemek, konaklama ve günlük ihtiyaçların da üretici tarafından karşılanmasına rağmen çalışanların kısa sürede işi bırakması, maliyetleri daha da artırıyor.
Çoban bulamadıkları dönemlerde sürülerin bakımını kendileri üstlenmek zorunda kalan üreticiler, artan yem, ilaç ve işçilik giderlerinin elde edilen geliri giderek daha fazla baskıladığını belirtiyor.
“100-150 BİN LİRA VERİYORUZ, YİNE DE ÇOBAN BULAMIYORUZ”
Pülümür ilçesindeki Ferhat Çayırı Yaylası’nda hayvancılık yapan Mehmet Demir, uzun yıllardır sürü yetiştiriciliği yaptığını ancak son dönemde iş gücü sorununun giderek büyüdüğünü söyledi.
Yıl boyunca iki çoban çalıştırdıklarını belirten Demir, “Ülkemizde çoban bulmak çok zor. Genellikle Afgan çalışanlarla bu ihtiyacı karşılamaya çalışıyoruz ancak onlar da zaman zaman işi bırakıp gidiyor. Aylık 100 ila 150 bin lira arasında ücret ödüyoruz. Sigarası, ekmeği, yatağı, günlük ihtiyaçları bize ait. Buna rağmen iş gücünü kalıcı hale getiremiyoruz” dedi.
Çoban probleminin hayvancılığın sürdürülebilirliği açısından ciddi bir risk oluşturduğunu ifade eden Demir, devlet desteğiyle daha kalıcı çözümler geliştirilmesini beklediklerini söyledi.
“GELİRİMİZ GİDERLERİ KARŞILAMAZ HALE GELDİ”
Küçükbaş hayvancılığın ailelerinden gelen bir meslek olduğunu belirten üretici Önder Erdoğan da işçilik maliyetlerindeki artışın üreticiyi zorladığını dile getirdi.
Erdoğan, “Çocukluğumuzdan beri bu işin içindeyiz. Atadan dededen gelen bir mesleği sürdürüyoruz. Ancak çoban maaşları çok yükseldi. Yemesi, içmesi ve diğer ihtiyaçları da bize ait. Üzerine 100 ila 150 bin lira arasında maaş ödüyoruz. Bu rakamlara rağmen sağım çobanı bulmakta zorlanıyoruz” diye konuştu.
Üretimdeki maliyet artışının yalnızca iş gücüyle sınırlı olmadığını belirten Erdoğan, hayvancılıktan elde edilen gelirin birçok üretici için giderleri karşılamakta yetersiz kaldığını ifade etti.
YEM VE İLAÇ MALİYETİ DE ÜRETİCİYİ ZORLUYOR
Tunceli Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Zeynel Erdoğan ise çoban sıkıntısının yem ve ilaç maliyetleriyle birleşmesi halinde hayvancılık sektöründe ciddi daralma yaşanabileceğini söyledi.
Bölgede çoban ücretlerinin en düşük 120 bin, en yüksek ise 145 bin lira seviyelerinde olduğunu belirten Erdoğan, bazı üreticilerin sürü büyüklüğüne bağlı olarak dört çobana kadar personel çalıştırmak zorunda kaldığını kaydetti.
Erdoğan, “Hayvancılığın en büyük sorunlarından biri çoban, yem ve ilaç maliyetleri. Bazı üreticilerimiz dört çoban çalıştırıyor. Bu sorunlar kalıcı şekilde çözülmezse önümüzdeki yıllarda hayvan sayısında ciddi bir düşüş yaşanabilir” dedi.
HAYVAN SAYISINDA DÜŞÜŞ UYARISI
Üreticiler, özellikle gençlerin hayvancılık ve çobanlık mesleğine yönelmemesinin sorunu daha da derinleştirdiğine dikkat çekiyor.
Yüksek ücretlere rağmen iş gücü bulunamaması, küçükbaş hayvancılıkta üretim maliyetlerini artırırken, sürülerin küçülmesi veya üreticilerin sektörden çekilmesi riskini de beraberinde getiriyor.
Bölgedeki yetiştiriciler, çobanlığın kayıtlı ve sürdürülebilir bir meslek haline getirilmesi, iş gücünün teşvik edilmesi ve yem ile ilaç maliyetlerinin azaltılmasına yönelik desteklerin artırılmasını talep ediyor.
