İstanbul Ticaret Borsası’nın çevrim içi düzenlediği Altın Tohumlar toplantısında pikan cevizinin Türkiye’deki üretim potansiyeli, yetiştiricilik koşulları ve ihracat fırsatları ele alındı. İstanbul Ticaret Borsası Genel Sekreter Yardımcısı İsmail Şen’in moderatörlüğünü üstlendiği toplantının açılış konuşmasını İstanbul Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Bülent Kasap yaptı. Toplantıda Çukurova Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Turgut Yeşiloğlu, BATEM Müdürlüğü Meyvecilik Bölümü Yüksek Ziraat Mühendisi Mehmet Özdemir, pikan cevizi üreticisi Salih Parlar ve ABB Gıda Şirket Yetkilisi Sinan Oğuzhan değerlendirmelerde bulundu.
TÜRKİYE’DE PİKAN CEVİZİ ÜRETİMİ 732 TON
İstanbul Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Bülent Kasap, toplantının açılışında TÜİK’in 2025 yılı Bitkisel Üretim İstatistikleri’ne göre Türkiye’de 732 ton pikan cevizi üretildiğini belirtti.
Kasap, mevcut üretimin dünya ölçeğinde henüz başlangıç seviyesinde olduğunu ifade ederek, üretici ilgisinin ve yeni kurulan bahçelerin artmasının ürünün gelecekte daha önemli bir ekonomik değer oluşturabileceğini söyledi.
Kasap, Türkiye’de üretilebilen pikan cevizinin ithalatını azaltacak üretim kapasitesinin oluşturulması gerektiğini belirterek şöyle konuştu:
“Elbette bu rakam dünya üretimiyle kıyaslandığında henüz başlangıç seviyesinde. Ancak giderek artan üretici ilgisi ve yeni kurulan bahçeler, pikan cevizinin ülkemizde gelecekte önemli bir değer oluşturabileceğini gösteriyor. Bugün pikan cevizi üretimi de, tüketimi de, ithalatı da ihracatı da gerçekten düşük. Ama gelecek vadediyor.”
Kasap, üretimin uygun bölgelerde, doğru büyüklükte ve teknolojik altyapıya sahip plantasyonlarla artırılması gerektiğini vurguladı.
PİKAN CEVİZİNDE DOĞRU ÜRETİM MODELİ ÖNEMLİ
Çukurova Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Turgut Yeşiloğlu, pikan cevizinin yüksek besin değeri, farklı lezzeti ve geniş kullanım alanlarıyla dikkat çektiğini belirtti.
Yeşiloğlu, ürünün yalnızca iç meyvesiyle değil, yan ürünleriyle de ekonomik değer oluşturduğunu ifade ederek şunları söyledi:
“Normal cevizde hissedilen acılık pikan cevizinde yok. Çiğ veya çerez olarak tüketilebildiği gibi pasta, tatlı ve çeşitli atıştırmalıklarda da kullanılıyor. Bir kez tüketenlerin genellikle vazgeçemediği, lezzetiyle öne çıkan bir ürün.”
Pikan cevizinin kabuğunun da ekonomik olarak değerlendirilebildiğine dikkat çeken Yeşiloğlu, özellikle ABD’de kabukların mangal ve tütsüleme amacıyla paketlenerek satıldığını aktardı.
AŞISIZ FİDANLA BAHÇE KURULMASI VERİMİ DÜŞÜREBİLİYOR
Tarım ve Orman Bakanlığı BATEM Müdürlüğü Meyvecilik Bölümü Yüksek Ziraat Mühendisi Mehmet Özdemir ise pikan cevizi yetiştiriciliğinde doğru fidan ve bölge seçiminin önemine dikkat çekti.
Özdemir, özellikle üretimin ilk yıllarında yapılan yanlışların ilerleyen dönemde verim ve kalite sorunlarına yol açabileceğini belirterek şöyle konuştu:
“Yetiştiricilikte özellikle ilk yıllar çok önemli. En büyük sorunlarımızdan biri, uygun olmayan bölgelerde ve aşısız fidanlarla bahçe kurulması. Aşısız fidanlarla kurulan bahçelerde yeterli verim alınamıyor; meyve oluşsa bile kalite ve lezzet istenilen seviyede olmuyor.”
Özdemir, üreticilerin bölgeye uygun, tescilli ve aşılı çeşitleri tercih etmesi gerektiğini belirterek, bahçe tesisi ve yetiştiricilik uygulamaları konusunda teknik destek alınmasının önemini vurguladı.
“PİKAN CEVİZİ ÜRETİCİYE KAZANDIRIYOR”
Pikan Cevizi Üreticisi Salih Parlar, yaklaşık 60 dönümlük alanda üretim yaptığını belirterek, ağaçların 10 yaşını geçmesinin ardından dekardan yaklaşık 400 kilogram ürün alınabildiğini söyledi.
Pikan cevizinin klasik cevize göre maliyet ve satış fiyatı açısından üreticiye avantaj sağlayabildiğini belirten Parlar, şu değerlendirmede bulundu:
“Pikan cevizi ülkemizde yetiştirilen diğer ceviz çeşitlerine göre ekonomik değeri daha yüksek. Girdi maliyetleri normal cevize göre yaklaşık yarı seviyesinde olmasına rağmen, yaklaşık iki katı fiyatına alıcı bulabiliyor. Yani pikan cevizi üreticiye kazandırıyor.”
Ancak üretime başlamadan önce kapsamlı araştırma yapılması gerektiğini belirten Parlar, doğru çeşit ve bölge seçiminin yanı sıra kamu kurumlarından teknik destek alınmasının önemine dikkat çekti.
AVRUPA’DAKİ TALEP TÜRKİYE İÇİN FIRSAT OLABİLİR
Pikan cevizinde üretim maliyetlerinin düşürülmesi için ölçek ve işleme altyapısının geliştirilmesi gerektiği belirtildi.
ABB Gıda Şirket Yetkilisi Sinan Oğuzhan, Türkiye’de üretimin küçük tonajlarda yapılmasının ve işleme altyapısının yeterince gelişmemesinin maliyetleri artırdığını ifade etti.
Oğuzhan, özellikle kırma ve işleme teknolojilerinin yaygınlaşmasının üretimde maliyet avantajı sağlayabileceğini belirterek şunları söyledi:
“Türkiye’de pikan cevizi büyük ölçüde elle kırılıyor. Kırma ve işleme makinelerinin yaygınlaşması, üretimin ölçek kazanması ve üreticilerin kooperatif benzeri yapılar altında bir araya gelmesi maliyetleri aşağı çekebilir.”
Türkiye’nin Avrupa pazarına coğrafi yakınlığının da önemli bir avantaj oluşturduğunu belirten Oğuzhan, lojistik sürelerine dikkat çekti:
“Pikan cevizi Avrupa ülkelerinde yoğun talep görüyor. Güney Amerika’dan Avrupa’ya sevkiyat yaklaşık 50 günü bulabilirken, Türkiye’den Avrupa’ya ürün yaklaşık bir haftada ulaştırılabilir. Bu nedenle üretim ve işleme altyapımızı geliştirirsek Avrupa pazarında önemli bir avantaj elde edebiliriz.”
ÜRETİMİN ÖLÇEK KAZANMASI GEREKİYOR
Toplantıda yapılan değerlendirmeler, Türkiye’de pikan cevizi üretiminin henüz gelişme aşamasında olduğunu ancak doğru üretim modeliyle önemli bir tarımsal değer alanına dönüşebileceğini ortaya koydu.
Üretimde bölgesel uygunluk, aşılı ve tescilli fidan kullanımı, işleme altyapısının geliştirilmesi ve üreticilerin daha organize yapılar altında hareket etmesi öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Avrupa pazarındaki talep ve Türkiye’nin lojistik konumu ise pikan cevizinin ihracat potansiyelini destekleyen unsurlar olarak değerlendirildi.
