Sermaye Piyasası Kurulu’nun yatırım fonlarına yönelik yeni düzenlemeleri, özellikle serbest fonların portföy dağılımı ve yönetim yapısında önemli değişiklikler getiriyor. Düzenlemeyle piyasada yoğunlaşma riskinin azaltılması, kurumsal gözetimin güçlendirilmesi ve teminat güvenliğinin artırılması hedefleniyor.
Yeni kurallara göre bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilen serbest fonların sayısı, şirkette istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşamayacak. Mevcut şirketlere yeni yapıya uyum sağlamaları için 30 Haziran 2029’a kadar süre tanındı.
Serbest fonların yönettiği portföylerin toplam içerisindeki payı yüzde 50’yi aşan portföy yönetim şirketlerine ise sermaye artırımı yükümlülüğü getirildi. Bir portföy yöneticisi de serbest fonlar dahil olmak üzere en fazla yedi fon yönetebilecek.
SERBEST FONLARA YOĞUNLAŞMA SINIRI
Düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri serbest fonların belirli sermaye piyasası araçlarında oluşturabileceği yoğunlaşmaya yönelik sınırlar oldu.
Bir serbest fonun, portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplam değeri, fon portföyünün yüzde 20’sini aşamayacak.
Serbest fonların şirket hisselerindeki pozisyonları da şirketlerin fiili dolaşım oranlarına bağlandı. Buna göre fiili dolaşım oranı yüzde 25’in altında olan şirketlerin paylarında yüzde 8, yüzde 25-50 arasında olanlarda yüzde 6, yüzde 50-75 arasında olanlarda yüzde 4 ve yüzde 75’in üzerinde olan şirketlerde yüzde 2’lik üst sınır uygulanacak.
Aynı yöneticinin yönetimindeki fonların bir şirketteki toplam sahipliği de dikkate alınırken, bu fonların topluca bir şirketin sermayesinin veya oy haklarının yüzde 20’sinden fazlasına sahip olmasının önüne geçilecek.
PARA PİYASASI FONLARINA YENİ ŞART
Yeni düzenlemeyle para piyasası fonlarının portföylerinin en az yüzde 10’unu devlet iç borçlanma senetleri veya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen kira sertifikalarında değerlendirmesi zorunlu hale getirildi.
Bu adımın fonların getiri yapısı üzerinde de etkili olması bekleniyor. Özellikle serbest para piyasası fonlarının tahvil fiyat hareketlerinden daha az etkilenme avantajının azalabileceği değerlendiriliyor.
LİKİT HİSSELERE YÖNELİM ARTABİLİR
A1 Capital Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdür Yardımcısı Üzeyir Doğan, düzenlemenin özellikle serbest fonlardaki pozisyon yoğunlaşmasını ve likidite yapısını doğrudan etkileyeceğini söyledi.
Fonların yoğunlaştığı ve işlem hacmi görece düşük hisselerde sert fiyat hareketleri görülebileceğini belirten Doğan, “Yoğunlaşmış portföylerden daha dağınık portföy yapılarına geçiş nedeniyle başta BIST 30 hisseleri olmak üzere likiditesi yüksek hisselere yönelik bir akış söz konusu olabilir” dedi.
Mevcut pozisyonların belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak ayarlanacağını hatırlatan Doğan, piyasa etkisinin tek seferde ortaya çıkmasının beklenmediğini ifade etti.
Sürecin portföy yönetim şirketlerinin sermaye ve insan kaynağı yapılanmasında da değişiklik yaratabileceğine işaret eden Doğan, sektörde konsolidasyon ve sadeleşme ihtimalinin gündeme gelebileceğini belirtti.
“PİYASANIN NORMALLEŞMESİNE KATKI SAĞLAYABİLİR”
Ata Yatırım Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş da düzenlemelerin uzun süredir beklendiğini söyledi.
Bazı hisselerde sağlıklı olmayan fiyat oluşumlarının görüldüğünü ifade eden Demirtaş, “Bazı hisselerde özellikle köpük oluştuğunu görüyoruz. Serbest fonlara gelen bu uygulamaların piyasanın normalleşmesine fayda sağlayacak düzenlemeler olmasını bekliyoruz” diye konuştu.
Yeni kurallarla fon büyüklüğü, istihdam ve portföy yapısı konusunda daha net sınırlar çizildiğini belirten Demirtaş, düzenlemenin bazı yapısal boşlukların giderilmesine katkı sağlayabileceğini kaydetti.
Ancak fon sisteminin aşırı sıkılaştırılmasının da piyasa işleyişi açısından risk yaratabileceğine dikkat çeken Demirtaş, “Kuralları çok sıkılaştırabilirsiniz ancak önemli olan doğru yeri sıkılaştırmak. SPK’nin düzenlemesinde manipülatif hareketleri engelleyecek önlemler olduğunu düşünüyorum. Bu hareketler önlenirse daha sağlıklı bir piyasa yapısına ulaşabiliriz” ifadelerini kullandı.
SERBEST FONLARDA YÜKSEK GETİRİ STRATEJİSİ DEĞİŞEBİLİR
Fon Turkey Kurucusu Onur Duygu ise yeni düzenlemelerin fonların geçmiş performanslarının değerlendirilme biçimini de değiştirebileceğini söyledi.
Serbest fonların birkaç hisseye yoğunlaşarak yüksek getiri elde etmesinin artık daha zor hale geleceğine dikkat çeken Duygu, “Geçmişte çok yüksek getiri sağlayan bir serbest fon için artık sadece geçmiş performansa bakmak yeterli olmayabilir. O getirinin nasıl üretildiğine de bakmak gerekecek” dedi.
Getirinin birkaç hissedeki yüksek yoğunlaşmadan kaynaklanması halinde aynı stratejinin yeni düzenleme altında aynı ölçekte sürdürülemeyebileceğini belirten Duygu, büyük pozisyonların farklı fonlara aktarılmasının da her durumda çözüm oluşturmayacağını vurguladı.
FON PORTFÖYLERİ DAHA ŞEFFAF İZLENECEK
Yeni düzenlemenin yatırımcı açısından öne çıkan değişikliklerinden biri de serbest fonların portföy dağılımlarındaki şeffaflığın artırılması oldu.
Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda işlem gören serbest fonlar artık haftalık portföy dağılım raporu yayımlayacak. Raporlar ilgili haftayı takip eden üç iş günü içerisinde Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda açıklanacak.
Onur Duygu, bu değişikliğin yatırımcıların fonların hangi varlıklarda ne ölçüde pozisyon aldığını daha yakından takip edebilmesi açısından önemli olduğunu belirterek, “Bugüne kadar serbest fonların portföylerini ağırlıklı olarak aylık dağılımlardan takip ediyorduk. Bence yatırımcı açısından en olumlu değişikliklerden biri bu” değerlendirmesinde bulundu.
Yeni düzenlemelerle birlikte serbest fonların daha dengeli portföy yapısına yönelmesi, fiyat oluşumunun daha sağlıklı hale gelmesi ve yüksek yoğunlaşmadan kaynaklanan piyasa risklerinin azaltılması bekleniyor.
