Sıfır Atık Vakfı öncülüğünde düzenlenen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı, plastik kirliliğiyle mücadelede ulusal politikalar ile yerel uygulamaları aynı zeminde buluşturdu. Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan’ın öncülüğünde yürütülen Sıfır Atık vizyonu kapsamında gerçekleştirilen çalıştayda kamu, yerel yönetimler, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcileri bir araya geldi.
Çalıştayın ilk gününde düzenlenen “Üst Düzey Değerlendirme Oturumu II – Valiler Oturumu”nda plastik döngüsünün yerelde oluşturduğu sorunlar ve çözüm modelleri ele alındı. İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir’in moderatörlüğündeki oturuma Muğla Valisi Dr. İdris Akbıyık, Antalya Valisi Hulusi Şahin, Adana Valisi Mustafa Yavuz ve Mersin Vali Yardımcısı Faik Arıcan katıldı.
“DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİĞİNE İHTİYAÇ VAR”
Muğla Valisi Dr. İdris Akbıyık, plastik kirliliğiyle mücadelede yalnızca altyapının değil toplumsal bilincin de geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Akbıyık, “Mutlaka bizim toplum olarak davranış değişikliğini yüklemeliyiz. Okullarda, üniversitede, toplumun her kesiminde eğitim ve bilinçlendirme çalışması yapmamız gerekiyor” dedi.
Muğla’da deniz kirliliğinde kara kaynaklı atıkların önemli bir sorun oluşturduğunu belirten Akbıyık, nüfus hareketliliğinin de çevresel baskıyı artırdığına işaret etti.
YÜZDE 1’LİK KAYBIN MALİYETİ 300 MİLYON DOLAR
Plastik kirliliğinin çevresel etkilerinin yanı sıra turizm ekonomisi açısından da doğrudan sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Antalya Valisi Hulusi Şahin, denizlerde meydana gelen kirlilik görüntülerinin uluslararası pazarlarda hızla karşılık bulabildiğini söyledi.
Şahin, Manavgat’ta yaşanan bir atık boşalmasının yurt dışındaki basına yansıdığını ve rezervasyon iptallerine yol açtığını belirterek, “Bizim sadece yüzde 1’lik rezervasyon iptali 300 milyon dolara mal olur. Geri dönüşüm sektörünün tamamını toplayın, bizim yüzde 1’lik kaybımızı karşılamaz” ifadelerini kullandı.
“KALICI ÇÖZÜM GÜVENİLİR VERİYLE MÜMKÜN”
Adana Valisi Mustafa Yavuz ise plastik kirliliğini toprak, su, gıda ve insan sağlığını birbirine bağlayan bütüncül bir çevre sorunu olarak değerlendirdiklerini söyledi.
Yavuz, “Adana’da toprağı korumadan suyu, nehirlerimizi korumadan da denizlerimizi koruyamayız. Kalıcı çözümün güçlü altyapı, güvenilir veri ve sürekli izlemeyle mümkün olacağına inanıyoruz” dedi.
Adana’da bu amaçla teknik ekip oluşturulduğunu ve İl Eylem Planı hazırlıklarının sürdüğünü belirten Yavuz, kentin hem tarım hem de sanayi üretimindeki ağırlığının plastik yönetimini daha kritik hale getirdiğine dikkat çekti.
TARIMSAL PLASTİKLERE BÖLGESEL YAKLAŞIM
Mersin Vali Yardımcısı Faik Arıcan da kentin çok sektörlü ekonomik yapısı nedeniyle plastik kullanımının farklı alanlarda yoğunlaştığını, tarımın ise bunların başında geldiğini ifade etti.
Sera örtüleri, sulama sistemleri ve ambalajların önemli bir plastik kullanım hacmi oluşturduğunu belirten Arıcan, “Mikroplastik sorununa il ölçeğinde değil, bölgesel bakışla yaklaşmamız gerekiyor. Plastik atık sorununun engellenmesinde tüm paydaşların aynı doğrultuda hareket etmesi gerekiyor” diye konuştu. Mersin’de kapsamlı bir yönerge çalışmasının sürdüğünü de aktardı.
KIYILARDAN TARIM ALANLARINA ORTAK SORUN
Oturumda Adana, Mersin, Muğla ve Antalya’nın tarım, turizm, sanayi, liman, lojistik ve kıyı kullanımı açısından farklı yapılarının plastik atık yönetimine etkileri değerlendirildi. Plastik atıkların oluşumunun azaltılması, kaynağında ayrı toplanması, geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi, geri kazanım kapasitesinin artırılması ve ikincil ham madde kullanımının yaygınlaştırılması ortak başlıklar arasında yer aldı.
Deniz ve kıyı ekosistemleri, akarsular, tarım alanları ve su havzaları üzerindeki etkilerin de ele alındığı oturumda, özellikle turizm sezonunda artan nüfusun oluşturduğu atık yükü ile tarımsal üretimde kullanılan plastikler ve sera atıklarının yönetimi öne çıktı. Plastik kirliliğinin çevrenin yanı sıra ekonomi, tarım, turizm, gıda güvenliği ve insan sağlığıyla bağlantılı bütüncül bir mesele olduğu vurgulandı.
YEREL DENEYİMLER ULUSAL POLİTİKAYA TAŞINACAK
Çalıştayda kaynağında ayrı toplama, geri dönüşüm sistemlerinin güçlendirilmesi, plastik atıkların kaynağının ve hareketinin izlenmesi, veri altyapısının geliştirilmesi ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği belirtildi. Farklı kentlerde geliştirilen başarılı uygulamaların diğer illere aktarılması ve yerel deneyimlerin ulusal politika süreçlerine daha güçlü biçimde yansıtılması hedefleniyor.
Merkezî yönetim ile belediyeler, özel sektör, üniversiteler, meslek kuruluşları ve sivil toplum arasındaki koordinasyonun artırılması da oturumun önemli gündemlerinden biri oldu. Mevzuat, finansman, teşvik, denetim ve kurumsal kapasite alanlarında destek mekanizmalarının geliştirilmesi ele alındı.
Valiler Oturumu’nda ortaya çıkan görüşlerin tematik masa çalışmalarına aktarılması, ardından Türkiye Plastik Döngüsü Sonuç Raporu ve Sonuç Bildirisi’ne girdi oluşturması planlanıyor. Böylece yerel saha deneyimi ile ulusal politika perspektifinin aynı zeminde buluşturularak atığı azaltan, kirliliği önleyen ve döngüsel ekonomiyi güçlendiren uygulanabilir bir model geliştirilmesi hedefleniyor.
