Kamuoyunda uzun süredir geniş yankı uyandıran 12. Yargı Paketi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Yargının etkin, hızlı ve verimli işlemesini hedefleyen bu kapsamlı paket; icra satışlarından hakim yardımcılığı eğitimlerine, adli tıp kadrolarından genetik verilerin imhasına kadar hukuk sisteminin neredeyse tüm kılcal damarlarına yeni kurallar getiriyor.
MİRAS KALAN TAŞINMAZLARIN SATIŞINDA YENİ DÖNEM
Yeni kanunla birlikte, İcra ve İflas Kanunu‘nda mirasçıları koruyan çok önemli bir esneklik sağlandı. Bundan sonra, tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve üçüncü şahısların ortak olmadığı taşınmazların mahkeme kararıyla satılması durumunda, birinci açık artırma sadece mirasçılar arasında yapılacak. Bu özel artırma usulü yalnızca bir defaya mahsus uygulanacak. Eğer mirasçılar arasında uzlaşma sağlanıp satış gerçekleşmezse, ancak o zaman ikinci artırmada genel satış usullerine geçilecek ve muhammen bedelin yüzde 50’si üzerinden dışarıya açık ihale yapılacak.
NOTERLİK EVRAKINDA GÜVENLİ ELEKTRONİK DÖNEM
Noterlik Kanunu’nda yapılan değişiklikle, noterlik evrak ve defterlerinin mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili resmi kurumlarca incelenme usulü tamamen dijitalleşti. Mahkeme veya savcılıklar noterlik evrakının onaylı bir örneğini talep ettiğinde, noter bu belgeleri elektronik ortamda tarayarak güvenli elektronik imza ile gönderecek. Bu dijital işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek; posta ve yol masrafları hariç olmak üzere harç, vergi veya değerli kağıt ücreti talep edilmeyecek.
DANIŞTAY YAPISINDAKİ DEĞİŞİM SÜRESİ UZATILDI
Danıştay Kanunu’nda yapılan değişiklikle, yüksek mahkemenin daire sayısının düşürülmesine yönelik takvim esnetildi. 2016 yılından itibaren 10 yıl içinde Danıştay’daki daire sayısının 10’a düşürülmesini öngören ve normal şartlarda 23 Temmuz 2026’da sona erecek olan süre, 4 yıl daha uzatılarak 2030 yılına çekildi. Ayrıca boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi uygulamasından da 23 Temmuz 2030 tarihine kadar vazgeçildi.
TEK HAKİMLE GÖRÜLECEK DAVALARIN SINIRI GENİŞLEDİ
İdari yargıda dava yükünü azaltmak amacıyla tek hakimle çözümlenecek davaların parasal ve içeriksel kapsamı ciddi oranda büyüdü. Buna göre; idare mahkemelerinde düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu 486 bin lirayı aşmayan iptal ve tam yargı davaları tek hakimle karara bağlanacak. Ayrıca öğrencilerin uzaklaştırma ve ilişik kesme dışındaki disiplin cezaları, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemleri ile uyarma cezalarına karşı açılan davalar da tek hakim tarafından çözüme kavuşturulacak.
İSTİNAF VE TEMYİZ BAŞVURULARINA PARASAL SINIR
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, bölge idare mahkemelerinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlarda temyiz sınırları yeniden çizildi. 2026 yılı itibarıyla, ilk derece mahkemesi kararı ile bölge idare mahkemesi kararı arasında hükmedilen tutar farkının 55 bin lirayı geçmemesi durumunda temyiz yoluna başvurulamayacak. Ayrıca tek hakimle görülen davalarda, bölge idare mahkemesi kararı kaldırıp yeniden karar verse dahi bu kararlar temyize götürülemeyecek.
ADLİ TIP KADROLARINA UZMANLIK ŞARTI GELDİ
Adli Tıp Kurumu bünyesindeki ihtisas kurullarının yapısı güçlendirildi. Yapılan değişiklikle, adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesine ya da alanında doktora derecesine sahip olma şartı getirildi. İhtisas kurulu başkanları, grup başkanları ve daire başkanlarının görev süreleri 4 yıl olarak belirlendi.
HAKİM VE SAVCI YARDIMCILARINA YENİ EĞİTİM MODELİ
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları doğrultusunda hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav süreçleri sil baştan düzenlendi. Yardımcılara; Anayasa, insan hakları, ceza, idare ve usul hukuku gibi alanların yanı sıra karar yazımı, duruşma yönetimi ve kişisel gelişim konularında yoğun eğitimler verilecek. Bu eğitimlerin ardından yapılacak yazılı sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sözlü sınavlarda ise adayların hukuki meseleleri kavrama yeteneğinin yanı sıra Türkçeyi etkin kullanma becerisi ve temsil kabiliyeti de ölçülecek. Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülmesi mümkün konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara uyarma cezası verilecek.
GENETİK İNCELEME VERİLERİ YİRMİ YIL SONRA SİLİNECEK
Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki genetik inceleme sonuçlarının saklanması kuralları Anayasa Mahkemesi kararlarına uyumlu hale getirildi. Sisteme kaydedilen genetik veriler ve dosyada saklanan deliller; beraat, ceza verilmesine yer olmadığı veya kovuşturmaya yer olmadığı kararlarının kesinleşmesiyle derhal imha edilecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle cumhuriyet savcısı huzurunda tamamen yok edilecek. Kişiler, amaç ortadan kalktığında verilerin daha erken silinmesini hakimden talep edebilecek.
BANKA VE KRİPTO HESABINI KİRALAYANLARA CEZA İNDİRİMİ
Son dönemde dijital dolandırıcılık vakalarında sıkça rastlanan hesap kiralama yöntemine yönelik Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) önemli bir düzenlemeye gidildi. Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirakin; sadece banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı ya da kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesap bilgilerini başkasına vermekle sınırlı kalması durumunda, suça karışan kişiye verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
KANUNİ FAİZ ORANLARI YENİDEN BELİRLENDİ
Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’na göre faiz ödenmesi gereken durumlarda, taraflar arasında bir oran belirlenmemişse bu ödeme yıllık olarak hesaplanacak. Ödenecek faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden gerçekleştirilecek.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINA YENİ SÜREÇ
Yeni düzenlemeyle birlikte, sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkemece Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilebilecek. HAGB kararı verilen sanıklar 5 yıl süreyle denetimli serbestliğe tabi tutulacak. Ancak işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında hiçbir şekilde HAGB hükümleri uygulanamayacak.
#12YargıPaketiTBMM #YeniYargıPaketi2026 #HukuktaYeniDönem #HAGBveİcraDüzenlemesi
