CSW70 nasıl geçti?

0

Küresel Adalet Arayışında Yeni Bir Eşik

Kadının Statüsü Komisyonu (CSW), 1946’dan bu yana Birleşmiş Milletler’in toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki en köklü ve en etkili politika belirleme platformu olarak kabul ediliyor. Her yıl New York’taki BM Genel Merkezi’nde düzenlenen bu buluşma, hükümet temsilcilerini, sivil toplum kuruluşlarını ve küresel aktörleri aynı masada bir araya getiriyor.

70. oturum (CSW70) 9–19 Mart 2026 tarihlerinde New York’ta gerçekleşti. Bu yılın öncelikli teması, yalnızca kadın hareketi için değil, aynı zamanda küresel adalet sistemleri için de belirleyici bir konu olarak öne çıktı:

“Kadınların ve kız çocuklarının adalete erişimini güçlendirmek.” (v1.focus2030.org), (news.un.org) (news.un.org)

KAGİDER ile katıldığım CSW70 süresince 9–16 Mart boyunca hem oturumlarda hem de koridor sohbetlerinde önemli gözlemler edindim. Bu yılın atmosferi önceki yıllardan belirgin şekilde ayrılıyordu.

KÜRESEL ATMOSFER: NORMDAN UYGULAMAYA DÖNÜŞEN BİR YIL

Bu yılın en büyük farkı, tartışmaların soyut norm oluşturma üzerinden değil, uygulamanın nasıl hayata geçeceği üzerine yoğunlaşmasıydı. Koridorda defalarca duyduğum ortak his şöyleydi:

“Bu yıl ‘Ne yapılmalı?’ değil, ‘Nasıl uygulanacak?’ sorusu öne çıktı.”

Bu yaklaşımı dünya genelindeki mevcut gerileme eğilimleri de doğruluyor:

• Küresel toplumsal cinsiyet eşitliğine mevcut ilerleme hızıyla ancak 300 yılda ulaşılabileceği tahmin ediliyor.
• Son yıllarda 1 milyardan fazla kadın, yaşadığı ülkedeki haklarda gerileme veya duraksama ile karşılaştı. (unwomen.org)

Bu tablo, CSW70’in uygulama odaklı dilini daha da anlamlı kılıyor.

DİJİTAL ŞİDDET: İLK KEZ BU KADAR MERKEZDE

Bu yıl dijital şiddet, tartışmaların yalnızca bir alt başlığı değil, adeta oturumların omurgası haline geldi. Bu durumun arka planında son derece çarpıcı küresel veriler bulunuyor:

• Dünyadaki kadınların ve kız çocuklarının yüzde 44’ü (1,8 milyar kişi) dijital şiddete karşı herhangi bir yasal korumaya sahip değil. [undp.org]
• Ülkelerin yüzde 40’ından azı, siber taciz veya çevrimiçi istismar konusunda kadınları koruyan yasal mekanizmalara sahip. [undp.org]
• Arap ülkelerinde internet kullanan kadınların yüzde 60’ı, Doğu Avrupa ve Orta Asya’daki kadınların yüzde 50’si, yüksek gelirli ülkelerde ise yüzde 23’ü çevrimiçi şiddete maruz kalıyor.
• Kadın gazetecilerin dörtte biri, çevrimiçi ortamda fiziksel şiddet tehdidi alıyor. [bpw-intern…tional.org]

Bu veriler, teknoloji temelli şiddetin sınır tanımayan yapısını ve neden CSW70’te bu denli kapsamlı yer tuttuğunu açıkça gösteriyor.

AGREED CONCLUSIONS: ZORLU MÜZAKERELERDEN SONRA GELEN UZLAŞI

CSW’nin bilinen ve en kritik çıktısı olan Agreed Conclusions, bu yıl da yoğun tartışmalar sonunda kabul edildi.  [global5050.org]

Oturumlar boyunca şu noktalar öne çıktı:

• Bazı ifadeler, ülkeler arası uzlaşıyı sağlamak için yumuşatılmış veya daha genel bırakılmıştı.
• “gender equality” ve “gender-based violence” gibi kavramların terminolojik kapsamı üzerinde uzun müzakereler yaşandı.
• Dijital şiddetin tarifi, teknoloji şirketlerinin sorumluluğu ve cezai tanımlar en çok tartışılan başlıklardandı.
• Bu gerilimler, dünya genelindeki politik atmosferle paralellik taşıyordu. BM raporlarına göre:
• Kadınlar dünya genelinde erkeklerin yalnızca yüzde 64’ü kadar yasal hakka sahip. [press.un.org]
• Ülkelerin yüzde 54’ünde, yasa hâlâ rıza temelli tecavüz tanımı içermiyor. [press.un.org]

Bu çerçeve, adalet başlığındaki müzakerelerin neden bu kadar çetin geçtiğini gösteriyor.

KABUL EDİLEN METİNDEN ÖNE ÇIKANLAR

1. Adalete Erişim Çok Boyutlu Bir Kavram Olarak Tanımlandı

Hukuk sistemi, ekonomik güçlenme, sosyal destek mekanizmaları ve dijital güvenlik birlikte değerlendirildi.

2. Hukuki Destek Mekanizmaları Güçlendirildi

Ücretsiz veya erişilebilir hukuki yardım ve mağdur destek sistemleri vurgulandı.

3. Dijital Şiddet ve Teknoloji Temelli İstismar İlk Kez Bu Güçte Yer Aldı

Yukarıdaki küresel rakamlar (örneğin kadınların yüzde 44’ünün korumasız olması) bu başlığın önemini somutlaştırdı.

4. Veri ve Hesap Verebilirlik

Cinsiyete duyarlı veri, izleme ve raporlama sistemlerinin güçlendirilmesi kritik alanlardan biri olarak yer aldı.

5. Kurumsal Kapasite

Dünya genelinde adalet mekanizmalarında kadın temsilinin hâlâ yetersiz olduğu görüldü:

• Adalet sistemlerindeki güç pozisyonlarının yalnızca yüzde 43’ü kadınlar tarafından yürütülüyor. [insightsonindia.com]
• En üst düzey 302 pozisyonun yüzde 1’inden azı, düşük gelirli ülkelerden kadınlara ait. [insightsonindia.com]

CSW70’TEN ÇIKAN 5 BÜYÜK EĞİLİM

1. Uygulama, norm üretiminin önüne geçti.
2. Adalet kavramı, hukuk + ekonomi + dijital alan olarak genişledi.
3. Dijital şiddet, küresel politikanın kalıcı bir başlığı haline geldi.
4. Veri ve ölçüm mekanizmaları, hesap verebilirliğin temel ayağı olarak görüldü.
5. Küresel uzlaşının hâlâ kırılgan ama mümkün olduğu bir dönemden geçildi.

SONUÇ: POLİTİKA KÜRESEL OLABİLİR, ETKİSİ HAYATIN İÇİNDE ÖLÇÜLÜR

CSW70, bir kez daha şunu açık şekilde gösterdi:

Küresel politika dili güçleniyor, ancak gerçek ilerleme sahada, kadınların günlük yaşamlarında ölçülüyor.

Dünyanın dört bir yanında milyonlarca kadın adalete erişmekte hâlâ büyük engellerle karşı karşıya:

• 78 milyon kadın doğum kontrol yöntemlerine erişemiyor. [unwomen.org]
• Her üç kadından biri hayatı boyunca en az bir kez şiddete maruz kalıyor. [unwomen.org]

Bu gerçekler, tartışmaların masa başından sahaya taşınmasının ne kadar hayati olduğunu kanıtlıyor.

CSW70’te gördüğüm en değerli şey ise şuydu:

Dünya farklılıklarla bölünse de kadınların adalet talebi ortak.

Ve bu nedenle, toplantıların her gününde not ettiğim gibi:

Politika küresel olabilir, ama gerçek değişim hayatın içinde ölçülür.