Türkiye ekonomisinin lokomotif sektörü olan otomotiv sanayii, 2026 yılının ilk dört aylık dönemi ni (Ocak-Nisan) geride bıraktı. OSD tarafından paylaşılan son veriler; üretim, iç pazar dinamikleri ve dış ticaret dengelerinde ezber bozan bir tablonun şekillendiğini ortaya koyuyor. Sektör, bir yandan küresel pazarlardaki talep değişimleriyle mücadele ederken, diğer yandan iç pazardaki ithalat baskısına karşı yerli üretim hacmini korumaya çalışıyor.
2026 yılı Ocak-Nisan döneminde Türkiye’nin toplam otomotiv üretimi, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,4 azalarak 448.428 adet olarak gerçekleşti. İlk dört ayda yüzde 36 oranında çok sert düşen Traktör üretimi de dahil edildiğinde bu sayı 455.526 adede ulaştı.
Genel toplamdaki bu sınırlı düşüşün merkezinde, taşıt segmentleri arasındaki derin ayrışma bulunuyor. Sektörün ana omurgasını oluşturan otomobil üretimi yüzde 15,3 gibi ciddi bir oranda gerileyerek 250.276 adede düştü. Ancak otomobildeki bu kan kaybının, ticari taşıt üretimindeki güçlü ivmeyle dengelendiğini görüyoruz.
- Ticari Taşıt Grubu: Toplam ticari taşıt üretimi 198.152 adet ile geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,3 artış gösterdi.
- Ürün Bazlı Rekorlar: Kamyonet üretimi yüzde 23, midibüs yüzde 25, otobüs üretimi ise yüzde 19 oranına ulaşan artışlarla sanayinin yüzünü güldürdü.
Keza ağır kamyon üretimi de yüzde 19 arttı. Hafif kamyon üretiminde artış yüzde 25’ i geçti. Sadece minibüs üretimimiz yüzde 5’lik hafif bir düşüşle negatif ayrıştı. Sektörün genel kapasite kullanım oranı yüzde 63 olurken, otobüs-midibüs grubunda bu oran yüzde 70’e kadar tırmandı. Hafif taşıt hattında yüzde 64, kamyon grubunda yüzde 59 ve traktör üretiminde ise yüzde 28 kapasite kullanımı bu dönemin rakamları oldular. Adet bazında bakıldığında, toplam otomotiv ihracatımız ilk dört ayda yüzde 9 üzerinde azalarak 300.718 adet oldu. Bu düşüşün temel sebebi ise, üretimdeki daralmaya paralel olarak otomobil ihracatının yüzde 26 üzerinde gerilemesi ve 142.846 adede kadar düşmesi oldu. Madalyonun diğer yüzünde ise katma değerli üretim ve döviz girdisi açısından sevindirici gelişmeler var: OSD verilerine göre, toplam otomotiv ihracatımız dolar bazında yüzde 8 artışla 13,5 milyar dolara ulaştı. Bu sonuçlarla otomotiv sektörümüz, yüzde 18’lik pay ile ülke genelinde sektörel ihracat liderliğini açık ara korumayı sürdürmüş oldu. Bu gelir artışının arkasında yine ticari taşıt grubunun küresel başarısı yatıyor. Ticari taşıt ihracatımız adet bazında yüzde 15 artarken; kamyon ihracatı yüzde 48,4, kamyonet ihracatı yüzde 19,7 ve otobüs ihracatı yüzde 12,6’ya yükseldi. Ana sanayi ihracatı dolar bazında yüzde 8, tedarik sanayi ihracatı ise yüzde 7 artış göstererek Türk otomotiv yan sanayisinin küresel rüştünü bir kez daha ispatladı. Toplamda, üretilen her 100 aracın 67’si yurt dışına gönderilmiş oldu.
Toplam taşıt ihracatımızın yüzde 75 ini alan AB ülkelerinin otomobil satışlarında elektrik enerjisi kullanan yeni nesil (NEV) otomobil talebi ciddi oranda artıyor. Öyle ki Avrupa Otomobil Üreticileri Derneği (ACEA)’ ya göre şarj edilen hibrit ve batarya dan elektrikli otomobillerden oluşan (NEV) türü otomobillerin pazar payı bu yılın ilk üç ayında yüzde 30’a çıktı. Diğer hibritleri de hesaba kattığımızda pazar payı yüzde 69’a dayandı. Ülkemizdeki otomobil üre timinde ise (NEV) türü otomobillerin adedi ve çeşidi henüz çok az. Yerli ve milli markamız TOGG’ un ürettiği T10X ve T10F modelleri ihracatta pay alamıyor. Bunun dışında yerli olarak henüz Otosan tarafından e-Transit minibüs üretiyoruz. Bu yılın ikinci yarısında Hyundai Kocaeli fabrikasından bataryadan elektrikli Ionic3 modeli çıkmaya başlayacak. Toyota Adapazarı fabrikasında üretilen hibrit CHR otomobilin şarj edilen hibrit modelini ilk yerli (NEV) türü otomobil olarak bekliyoruz.
Otomobilin Direnişi 2026’nın ilk dört ayında toplam iç pazar, bir miktar frene bastı ve yüzde 3 düşerek 382.124 adet seviyesinde gerçekleşti. Otomobil pazarı yüzde 5,9’luk daralmayla 290.870 adede gerilerken, ticari taşıt pazarı yüzde 6 büyüyerek canlılığını korudu. Ancak iç pazardaki en kritik başlık, yerli ve ithal taşıt dengesinde yaşanıyor. Türkiye pazarındaki yüksek talebe rağmen, yerli üretimin bu talebi karşılama oranı sınırda seyrediyor:
- Otomobil Pazarında İthalat Payı: İlk dört ayda satılan otomobil lerin yüzde 65’i ithal modellerden oluştu.
- Hafif Ticari Taşıtta İthalat Baskısı: Hafif ticari taşıt pazarında ithal olanların payı yüzde 76 gibi çok yüksek bir seviyeye ulaştı. Özellikle Tofaş ve Ford Otosan fabrikalarında hafif ticari mini Van tipi hafif ticari taşıt üretimlerine ara verilmesi bu sonucu doğurdu.
- Yerli Üretimin Durumu: Yaşanan tüm zorluklara rağmen yerli otomobil satışları ithal rakipleri karşısında yüzde 6 artış gösterdi ve toplam otomobil pazarındaki yerli payı yüzde 35 olarak kayıtlara geçti. Hafif ticaride ise yerli payı yüzde 24 düzeyine geriledi.
