Yıl 1956 o günkü adı Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) olan Avrupa Birliği maceramız, 1996 yılında Gümrük Birliği ile şekillenmiş, ama o günden beri inişli çıkışlı ilişkilerde AB’nin ikircikli davranışları ve oyalama taktikleri ile bir arpa boyu yol alınmayan bir menzil haline gelmiştir.
Avrupa Komisyonu’nun Mart 2026’da açıkladığı ‘Sanayi Hızlandırma Yasası’ teklifinde süreç devam ederken, Fransa ve Almanya’nın 16 Ekim’de Otomotiv Yaklaşımı adı altında açıkladıkları uzlaşı ile, 1 Ocak 2020 itibarıyla Avrupa iç pazarının parçası olan ortaklar (Birleşik Krallık ve Norveç dahil) kapsamda tutulurken, 1996’dan bu yana 30 yıldır AB’nin üretim lokomotifi konumundaki Türkiye dışarıda bırakılarak yine ofsayttan gol atılmaya çalışılmakta.
Kararın ardından Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat başkanlığında sektör temsilcileri ile acil kodlu bir toplantı yapıldı. Niyetler, öneriler ve bolca laftan başka bir sonuç yok. Geç kalınmış bir eylem planı. Olay zuhur etmeden önce alınması gereken önlemler, vukuundan sonra niyetten öteye gitmez.
AB ülkelerinde güzel maaşlar ve bol imkânlarla bulunan ataşelerimize olay bu noktaya gelene kadar hiç mi duyumları olmadı, hiç mi uyarı sinyallerini görmediler? diye sorası geliyor insanın.
AB’YE İHRACATIMIZ YÜZDE 43
Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacmi 2025’te 218 milyar avroyla rekor kırdı. Toplam mal ihracatımızın yüzde 42,7’si AB ülkelerine. Pek çok Avrupalı markanın üretim üssü konumundaki Türkiye, 2025 yılında otomotiv sektöründeki 41,5 milyar dolarlık ihracatının 30,1 milyarlık yüzde 72,5’lik kısmını AB ülkelerine yapmış.
Tekstili Mısır’a kaçırmış olsak da otomotivdeki başat üretim faktörümüz Fransa-Almanya oyununa kurban gitmek üzere. Türkiye’de üretilen otomotivin AB ülkelerine girişinde gümrük vergilerinde bir değişiklik olmamasına rağmen, bazı avantajlar ortadan kalkacak.
Tasarının geçmesi halinde, elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçların AB’de monte edilmesi, batarya hariç değerlerinin en az yüzde 70’inin AB menşeli olması ve bataryalara ilişkin ayrı koşulların karşılanması gerekiyor. Bu şartlara uyan AB üretimleri kamu desteklerinden yaralanabilecek. İşin özeti; Türkiye’de üretilen otomotiv ürünleri kamu desteğinden dışlanmış olacak. Bu sadece otomotivi değil, aynı zamanda büyük bir yan sanayi ekosistemini de etkileyecek.
BYD’YE KUŞLAR FISILDADI
Yan sanayimizle birlikte kaybedilecek her yüzde 10’luk ihracat payının Türkiye’ye yansıması 3 milyar dolar. Bu da on binlerce istihdam demek. Türkiye için daha büyük tehdit ise, otomotiv ihracatının azalmasından çok yeni nesil elektrikli araç teknolojileri ve batarya yatırımlarının ülke dışına yönelmesi.
Global üreticilerin önümüzdeki birkaç yılda alacağı yatırım kararları, Türkiye’nin Avrupa otomotiv değer zincirindeki geleceğini olumsuz etkileyecek, cazibesini kaybedip, gelecek yatırımların rotasının AB’ye kayması ile sonuçlanacak.
Kur baskısı nedeniyle zordaki sektörün bir de bu kararla yüzde 72 pazar kapasitesini kaybetme ihtimali üretim bantlarının bir bir durması anlamına da gelir. Kim bilir, BYD’nin Türkiye’de yatırım yapmaktan vazgeçmesinin arkasında bu karardan haberdar olan bazı kuşların fısıltısı vardır.
YENİ HAÇLI KUŞATMASI
“Made in EU” düzenlemesi, temel olarak AB menşeli üretime öncelik tanınmasını ve Avrupa sınırları içerisinde üretilen ürünlere çeşitli avantajlar sağlanmasını amaçlıyor.Avrupa Parlamentosu’nda Sanayi Hızlandırma Yasası’na ilişkin ortak komite oylamasının 30 Kasım’da, genel kurul oylamasının ise Aralık 2026’da yapılması planlanıyor. Otomotiv hükümlerinin ayrı bir pakete taşınması ihtimali nedeniyle yıl sonuna kadar sürecek görüşmeler de önem taşıyor. Bu görüşmelerde Türkiye tüm varlığı ile AB üyelerine baskı kurmalı. SAFE Programı’nda olduğu gibi AB’nin nimetlerinden dışlanıp, nikmetlerine maruz kalmamalıyız. Olayın otomotiv sektörü ile sınırlı olacağını düşünmek sadece saflık olur. Otomotiv sektörünün “sarı öküz” olduğunu herkes biliyor, arkasından gelecek büyük bir siyasi ve ekonomik haçlı kuşatması ile karşı karşıyayız.
