Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı ocak ayına ait Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verilerini kamuoyuyla paylaştı. Buna göre, YD-ÜFE bir önceki aya kıyasla yüzde 2,01 artış gösterirken, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 20,47’lik bir yükseliş kaydetti. 12 aylık ortalamalara bakıldığında ise endeks yüzde 38,26 oranında arttı.
Sektörel ve Ana Grup Bazında Yıllık Değişimler
Sanayinin iki ana sektöründe görülen yıllık değişimler, madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 21,66, imalatta ise yüzde 20,45’lik artışla dikkat çekti. Bu veriler, yurt dışı pazarlara yönelik üretimde maliyetlerin geçen yıla kıyasla ciddi bir yükseliş trendinde olduğunu ortaya koyuyor. Ana sanayi gruplarında ise enerjideki yüzde 11,19’luk artış dışında diğer gruplarda daha yüksek oranlar gözlendi; ara malında yüzde 19,42, dayanıklı tüketim malında yüzde 20,57, dayanıksız tüketim malında yüzde 21,87 ve sermaye malında yüzde 21,84 artış gerçekleşti. Bu durum, küresel enerji fiyatlarının nispeten daha düşük bir baskı oluşturduğunu, ancak diğer üretim kalemlerinde maliyetlerin yüksek seyrettiğini gösteriyor.
Son iki gün içinde internette yer alan haberlere göre, YD-ÜFE’deki bu artış, ihracatçı firmaların girdi maliyetlerinde yaşanan yükselişi yansıtıyor.
Özellikle 18-19 Şubat 2025 tarihli ekonomi haberlerinde, Türkiye’nin ihracatta rekabet gücünü sürdürebilmesi için döviz kuru politikalarının ve küresel talep koşullarının yakından takip edilmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca, sermaye mallarındaki yüksek artışın, yatırım mallarının ithalatına bağımlılığın devam ettiğini gösterdiği belirtiliyor. Bu veriler, sanayi sektörünün yurt dışı piyasalardaki fiyatlama dinamiklerini etkilemeye devam ettiğini ortaya koyuyor.
Aylık Değişim Oranları ve Detaylar
Ocak ayındaki aylık değişimlere bakıldığında, sanayinin iki sektöründe madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 2,63, imalatta ise yüzde 1,99’luk artış hesaplandı. Ana sanayi gruplarında ise enerjideki yüzde 7,52’lik sıçrama öne çıkarken, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 2,77, ara malında yüzde 1,53, dayanıklı tüketim malında yüzde 1,28 ve sermaye malında yüzde 1,08’lik artışlar kaydedildi. Enerjideki bu hızlı yükseliş, ocak ayında küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmaların Türkiye’deki yurt dışı üretici fiyatlarına doğrudan yansıdığını gösteriyor.
İnternette 18-19 Şubat 2025 tarihli paylaşımlarda, enerji grubundaki aylık artışın, özellikle Avrupa pazarındaki enerji fiyatlarındaki hareketlilikle ilişkilendirildiği belirtiliyor. Bazı ekonomi platformlarında, bu durumun ihracat odaklı firmaların maliyet hesaplamalarını zorlaştırdığına dair yorumlar yer alıyor. Diğer gruplardaki daha ılımlı artışlar ise üretim süreçlerinde kullanılan hammaddelerin ocak ayı itibarıyla stabil bir seyir izlediğine işaret ediyor.
Geçmiş Yıllarla Karşılaştırma
YD-ÜFE’nin aylık değişim oranları incelendiğinde, 2025’in ocak ayı için yüzde 2,01’lik artış, önceki yılların aynı dönemine göre daha düşük bir seviye olarak dikkat çekiyor. Örneğin, 2024’te ocak ayı artışı yüzde 4,57, 2023’te yüzde 4, 2022’de ise yüzde 3,25’ti. 2021’in ocak ayındaki yüzde -1,37’lik düşüş ise pandemi sonrası toparlanma sürecinin bir yansımasıydı. Bu veriler, son yıllarda yurt dışı üretici fiyatlarında yaşanan dalgalı seyrin 2025’te bir miktar dengelendiğini, ancak artış trendinin devam ettiğini gösteriyor.
Yıllık değişim oranlarına bakıldığında ise 2025’in ocak ayı için yüzde 20,47’lik artış, 2024’teki yüzde 59,27 ve 2023’teki yüzde 50,98 gibi yüksek oranlara kıyasla daha ılımlı bir tablo çiziyor. 2022’de yüzde 96,44 ile zirve yapan yıllık artış, küresel tedarik zinciri krizlerinin etkisiyle rekor kırmıştı. Son iki günde ekonomi haberlerinde, bu düşüş trendinin enflasyonla mücadele politikalarının bir sonucu olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Özellikle 19 Şubat 2025’te yayımlanan bir analizde, YD-ÜFE’deki yavaşlamanın, ihracatçıların fiyatlama baskısını bir miktar hafiflettiği ifade ediliyor.
