İstanbul’da düzenlenen OECD Kritik Mineraller Forumu’nda konuşan Marion Jansen, enerji dönüşümüyle birlikte önemi artan kritik mineraller piyasasında Türkiye’nin stratejik konumuna dikkat çekti. Tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların arttığı bir dönemde, Türkiye’nin hem bir üretici hem de bir lojistik ticaret merkezi olarak “çeşitlendirme” stratejisinde merkezi bir rol oynayabileceği ifade edildi.
KRİTİK HAM MADDELERDE PAZAR YOĞUNLAŞMASI RİSKİ
Jansen, lityum, kobalt ve nadir toprak elementleri gibi ürünlerin küresel pazarının bazen yüzde 90 oranında tek bir ülkede yoğunlaştığını belirterek bu durumun iki büyük risk barındırdığını söyledi: Fiyat oluşumunun bozulması ve baskın aktörlerin erişimi engelleme gücü. Bu noktada OECD, madencilik ve işleme projelerinde finansman çeşitliliğini artırmak için aktif olarak çalışıyor.
İHRACAT KISITLAMALARI TARİHİ SEVİYEDE
OECD verilerine göre, kritik minerallere yönelik ihracat kısıtlamaları son 15 yıldır aralıksız artış gösteriyor. 2009-2024 döneminde yaklaşık 5 kat artan bu kısıtlamalar, çok taraflı ticaret sistemi için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Jansen, Türkiye’nin bu alanda ihracat kısıtlaması uygulamayan ve küresel piyasalara tam entegre bir ülke olarak güvenilir bir liman olduğunun altını çizdi.
TÜRKİYE’NİN LOJİSTİK VE TRANSİT GÜCÜ
Türkiye’nin sadece bor rezervleriyle değil, coğrafi avantajıyla da öne çıktığını belirten Jansen; “Türkiye; Asya, Afrika ve Avrupa arasında yer alan olağanüstü bir ticaret merkezi. Farklı bölgelerden gelen minerallerin lojistiğini ve geçişini kolaylaştırma açısından elverişli bir konuma sahip,” dedi. Ayrıca Türkiye’nin OECD bünyesindeki ihracat kredileri düzenlemelerindeki söz hakkının, yatırım projelerinin finansmanında kritik bir rol üstlenebileceğini ekledi.
YATIRIMDA UZUN VADELİ SERMAYE İHTİYACI
Madencilik projelerinin yer altından satış aşamasına gelmesinin uzun ve maliyetli bir süreç olduğunu hatırlatan Jansen, sektördeki asıl zorluğun teknoloji ve uzun vadeli sermaye olduğunu belirtti. Yatırımcıların şeffaf fiyat oluşumu ve rekabetçi piyasa koşulları aradığı bu dönemde, Türkiye’nin potansiyelinin daha büyük roller üstlenmeye açık olduğu vurgulandı.
