Kadir Has Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. A. Erinç Yeldan, iklim krizindeki sorumluluğu daha az olan gelişmekte olan ülkelerin dönüşüm için borçlandırılmasının yeni bir adaletsizliğe yol açtığını açıkladı. Karbon piyasalarının finans dünyasının kısa vadeli kâr hırsına teslim edildiğine dikkat çeken Yeldan, sürdürülebilir dönüşümün “tıklama kapitalizmi” mantığıyla yürütülemeyeceğini ve kamu denetiminde uluslararası bir yapıya dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.
“KARBON KOLONYALİZMİ” RİSKİ VE KREDİ ÇIKMAZI
Finans piyasalarının sunduğu kredi imkanlarının en çok ihtiyacı olan küçük işletmeler ile gelişmekte olan ekonomileri dışarıda bıraktığını vurgulayan Prof. Dr. Erinç Yeldan, hibelerin de tek başına çözüm olmadığını aktardı. Karbon denkleştirme uygulamalarını eleştiren Yeldan, küresel eşitsizliklere ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Hindistan’da, Amazonlar’da yeni orman tahsisleri üzerinden karbon salımı denkleştiriliyor. Çevresel fayda yaratıldığı söylenirken, aynı tüketim alışkanlıkları, teknolojiler, fiyatlama davranışları ve fosil yakıta dayalı karbon salımı devam ediyor. COVID döneminde aşı sömürgeciliğini gördük; bugün benzer bir eşitsizlik karbon alanında karşımıza çıkıyor. Birçok siyaset bilimci bunu ‘karbon kolonyalizmi’ olarak adlandırıyor.”
TÜRKİYE ETS’SİNDE GEVŞEK KOTA UYARISI
Türkiye‘nin emisyon hedeflerinde mutlak azaltım yerine “artıştan azaltım” modelini benimsemesini ve 2030 projeksiyonlarını yüksek tutmasını eleştiren Yeldan, yerli Emisyon Ticaret Sistemi‘nde (ETS) caydırıcı karbon fiyatlarının oluşabilmesi için kotanın sert ve gerçekçi belirlenmesi gerektiğinin altını çizdi.
ÇÖZÜM İÇİN “ROBİN HOOD BRETTON WOODS’U” ÖNERİSİ
Küresel eşitsizlikleri giderecek yeni bir uluslararası finansal mimari temennisini dile getiren Prof. Dr. Erinç Yeldan, iklim krizinin çözümü ve kaynak aktarımı için yapılması gerekenleri şu sözlerle özetledi:
“Servet vergisi, karbon vergisi ve tüketim vergisiyle hem karbonsuzlaştırmanın hem hibelerin finansmanı sağlanabilir, hem de tüketim kalıplarını dizginleyecek adımlar atılabilir. Üst gelir grupları ve çok büyük şirketler çok daha yüksek oranlarda vergilendirilebilir. Bunun uluslararası düzeyde yapılması gerekir. Bahsettiğim, küresel eşitsizlikleri ve hiper tüketim alışkanlıklarını azaltacak, teknolojileri değiştirecek, yoksul uluslara kaynak sağlayacak yeşil bir Bretton Woods, bir Robin Hood Bretton Woods’u…”
#iklim #finans #brettonwoods #karbon
