Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), geçtiğimiz yıla ait “hanehalkı tüketim harcaması” raporunu resmi olarak paylaştı. Ülke genelindeki tüketim haritalarını ve harcama önceliklerini ortaya koyan güncel verilere göre, vatandaşların bütçesinden en büyük payı barınma ihtiyacı aldı. Toplam harcamaların yüzde 29,3’ü konut ve kira ödemelerine giderken, ikinci sırayı yüzde 20,5 ile ulaştırma maliyetleri, üçüncü sırayı ise yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler üstlendi. Vatandaşların bütçelerinden en az kaynak ayırabildiği sektörler ise yüzde 0,8 ile finansal hizmetler, yüzde 1,8 ile eğitim ve yüzde 2,2 ile sağlık hizmetleri olarak kayıtlara geçti.
EN DÜŞÜK GELİRLİ GRUBUN BÜTÇESİNİN YARISINA YAKINI KİRAYA GİDİYOR
Açıklanan resmi istatistikler, en yüksek ve en düşük gelir grupları arasındaki tüketim alışkanlıklarında çok keskin bir uçurum olduğunu gösteriyor:
Alt Gelir Grubunda Barınma Baskısı: Toplumun en düşük gelire sahip yüzde 20’lik kesimi, toplam bütçesinin tam yüzde 38,7’sini konut ve kira giderlerine harcamak zorunda kalıyor. Bu grubun gıdaya ayırdığı pay yüzde 29,2 olurken, ulaşıma ayırabildiği pay yüzde 8,6’da kalıyor.
Üst Gelir Grubunda Ulaştırma Öncülüğü: En yüksek gelire sahip yüzde 20’lik dilim ise bütçesinin yüzde 25,7’sini konut ve kiraya, yüzde 25’ini ise motorlu taşıt alımı, akaryakıt ve araç bakımı gibi ulaştırma kalemlerine harcıyor. Bu grubun gıda harcaması ise toplam bütçesinin sadece yüzde 12,4’ünü oluşturuyor.
Tek Kişilik Hanelerde Durum: Tek başına yaşayan bireylerde konut ve kira harcamalarının hane bütçesindeki ağırlığı yüzde 41 gibi rekor bir seviyeye ulaşarak en yüksek oranı oluşturuyor.
MÜTEŞEBBİSLER ULAŞIMA MAAŞLI ÇALIŞANLAR İSE BARINMAYA ÖDÜYOR
Gelir elde etme biçimlerine göre yapılan bütçe analizlerinde de dikkat çekici farklar ortaya çıktı. Temel gelir kaynağı maaş, ücret ve yevmiye olan hanehalkları bütçelerinin yüzde 26,4’ünü konut ve kiraya, yüzde 21,9’unu ise ulaşıma ayırdı. Buna karşılık, kendi işinin sahibi olan ve müteşebbis geliri elde eden hanelerin harcama listesinde ulaştırma kalemi yüzde 25,9 ile ilk sıraya yerleşirken, bu kitlenin konut ve kira harcaması yüzde 25,5 seviyesinde dengelendi.
ÇÖPE GİDEN GIDADA İLK SIRAYI TAZE MEYVE VE SEBZE ALDI
TÜİK raporunda yer alan gıda tüketim modelleri, tüketim alışkanlıklarındaki ciddi bir verimsizliği de tescilledi. Ailelerin gıda alışverişlerinde en fazla israf ettiği ve tüketilmeden çöpe giden ürün grupları incelendiğinde, taze meyve ve sebzeler yüzde 39,7’lik oranla listenin en başında yer aldı. Mutfak bütçelerini sarsan bu israf listesinde taze meyve ve sebzeyi, yüzde 32,5’lik oranla ekmek, yüzde 15,1’lik payla ise süt ve süt ürünleri takip etti.
#TÜİKHarcamaRakamları #HanehalkıBütçesi #KiraVeKonutMaliyetleri #EkonomiAnalizi
