2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) tercih dönemi 10 Ağustos’ta sona ererken, üniversite adaylarının gözü yerleştirme sonuçlarına çevrildi. Adaylar tercih ettikleri bölümlerin yanı sıra staj imkanları, mezuniyet sonrası iş olanakları, kariyer gelişimi ve ücret düzeylerini de değerlendirmeye başladı.
Ancak Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 yılı Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, eğitim ile çalışma hayatı arasındaki uyumun sınırlı kaldığını gösteriyor. Verilere göre, ücretli çalışan lisans mezunlarının yüzde 43,3’ü, ön lisans mezunlarının ise yüzde 49,2’si öğrenim gördükleri alanın dışında çalışıyor.
Eurostat’ın 2024 verilerinde ise Avrupa Birliği’nde yükseköğretim mezunu 34 yaş altındaki kişilerde eğitim alanı ile yapılan iş arasındaki uyumsuzluk oranı yüzde 31,9 seviyesinde bulunuyor.
SAĞLIK VE HUKUKTA UYUM YÜKSEK
TÜİK verilerine göre diploma ile kariyer arasındaki uyumun en yüksek olduğu alanların başında sağlık ve refah geliyor. Bu alanda uyum oranı yüzde 80,4 olurken, iş, yönetim ve hukuk alanında yüzde 79,6, eğitim alanında ise yüzde 64,8 olarak gerçekleşti.
Uyumun en düşük olduğu alan ise sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon oldu. Bu alanda eğitim ile kariyer arasındaki uyum oranı yüzde 7,8 seviyesinde kaldı.
“ŞİRKETLERİN GENÇLERDEN BEKLEDİĞİ YETKİNLİKLER DÖNÜŞÜYOR”
İşe alımdan başlayarak insan kaynakları süreçlerini yöneten Kolay İK’nın CEO’su Çağlar Yalı, gençlerin mezuniyet sonrasını beklemeden meslekleriyle tanışmasının önemine dikkat çekti.
Mesleklerin hızlı bir dönüşüm geçirdiğini belirten Yalı, yapay zekanın bu değişimin en görünür örneklerinden biri olduğunu söyledi. Şirketlerin artık yalnızca alan bilgisine sahip çalışanlar yerine veri okuyabilen, yeni araçları kullanabilen, problem çözebilen, farklı ekiplerle çalışabilen ve öğrenmeye açık profillere yöneldiğini ifade etti.
Yalı, üniversite yıllarında alan bilgisinin yanı sıra staj, proje ve iş deneyimi edinmenin önemine işaret ederek, diploma-kariyer uyumunun yalnızca eğitimle değil, deneyim ve sürekli gelişimle güçlendirilebileceğini vurguladı.
“ŞİRKETLER GENÇLERE GERÇEK İŞİ GÖSTERMELİ”
Şirketlerin genç yeteneklerle yalnızca işe alım döneminde iletişim kurmasının geç kalmak anlamına geldiğini belirten Yalı, bu ilişkinin üniversite yıllarında kurulması gerektiğini söyledi.
Bu noktada staj programlarının önemli bir araç olduğunu ifade eden Yalı, stajın değerinin süresinden çok öğrenciye kazandırdığı gerçek deneyimle ölçülmesi gerektiğini belirtti.
Yalı, öğrencilerin bir projeye dahil olması, sorumluluk üstlenmesi, ekip içinde çalışması ve yaptığı iş hakkında geri bildirim almasının mesleği daha doğru tanımalarına yardımcı olduğunu söyledi.
Şirketler açısından da üniversite döneminin önemli bir fırsat sunduğunu belirten Yalı, bu süreçte gençlerin güçlü yönlerinin ve çalışma biçimlerinin daha erken keşfedilebileceğini, gelecekte ihtiyaç duyulacak yeteneklerin belirlenebileceğini ve gençlerin gelişimine katkı sağlanabileceğini kaydetti.
