Geri dönüşümü teşvik etmek ve ambalaj atıklarını ekonomiye kazandırmak amacıyla devreye alınan Depozito Yönetim Sistemi (DOA), bazı içecek ve su üreticilerinin fiyat politikaları nedeniyle tartışmaların odağına yerleşti. Boş şişesini getiren tüketicinin 1 liralık depozito bedelini geri alması esasına dayanan bu çevreci adım, markaların maliyet bahaneleriyle fiyat artışı gerçekleştirdiği bir sürece dönüştü. Raf fiyatlarında depozito bedelinin çok üzerinde, 3 ila 5 lira arasında değişen artışlar gören vatandaşlar, sosyal medya platformlarında duruma tepki gösterdi.
PETROL DÜŞERKEN SESSİZ KALANLAR ENGELE SIĞINDI
Ambalajlı su üreticilerinin izlediği bu fiyat politikası tüketiciler için yabancı bir durum değil. Henüz geçen ay bölgedeki jeopolitik krizler ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimler tırmandığında, şirketler artan petrol fiyatlarını gerekçe göstermişti. Şişeleme, nakliye ve lojistik maliyetlerini öne sürerek fiyatları yukarı çeken firmalar, ilerleyen haftalarda küresel piyasalarda petrol fiyatları hızla geri çekilmesine rağmen etiketlerde herhangi bir indirime gitmedi. Maliyetler düşerken sessiz kalan üreticilerin, şimdi de kalıcı bir yük oluşturmaması gereken depozito uygulamasını yeni altyapı maliyetleri gerekçesiyle fiyatlara yansıtması tepkiyi artırdı. Sektör kaynakları, benzer bir fiyat hareketliliğinin yakında cam şişe maliyetleri öne sürülerek maden suyu ürünlerine de yansıtılacağını belirtiyor.
ALTYAPI BAHANESİ UZMANLAR TARAFINDAN REDDEDİLDİ
Tüketici Konfederasyonu (TÜKON) Başkanı Aydın Ağaoğlu, su markalarının depozito sistemini yeni bir zam gerekçesi yapmasına sert tepki gösterdi. Bu durumun net bir fırsatçılık olduğunu vurgulayan Ağaoğlu, işletmelerin zaten daha önceki ambalaj mevzuatı kapsamında geri kazanım katılım payı ödediğini hatırlattı. Firmaların yılbaşından bu yana pilot uygulamalarla sürecin içinde olduğunu, dolayısıyla şu an aniden ortaya çıkan ekstra bir maliyetin bulunmadığını ifade eden Ağaoğlu, çevre ve ekonomi için hayati olan bu projede işletmelerin de kazanç hırsından fedakarlık etmesi gerektiğini vurguladı.
DEVLETİN KASASINDAN DEĞİL MERKEZİ FONDAKİ EMANETTEN ÖDENİYOR
Kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri de boş ambalajlar iade edildiğinde vatandaşa ödenen 1 liranın kaynağı oldu. İade noktalarındaki bu ödemeyi doğrudan marketler ya da markalar kendi kasalarından yapmıyor. Süreç, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından kurulan dijital altyapı üzerinden yönetiliyor. Üretici firma, ürünü piyasaya sürerken ambalaj başına belirlenen depozito bedelini peşin olarak TÜÇA’nın fonuna aktarıyor. Tüketici ürünü alırken bu bedeli emanet olarak ödüyor ve şişeyi makineye iade ettiğinde havuzda bekleyen parası Emlak Katılım Bankası altyapısıyla e-Cüzdan’ına geri yükleniyor. Uzmanlar, bu karmaşanın önüne geçilmesi için etiketlerin üzerine “Fiyata 1 TL Depozito Bedeli Dahildir” ibaresinin yazılmasının zorunlu hale getirilmesini talep ediyor.
#Depozitoİade #DOAsistemi #TüketiciHakları #EtiketOyunu
