Türk dünyasının liderleri, Cumhuriyet’in 103. yıl dönümünde Ankara’da bir araya gelerek siyasi, ekonomik ve stratejik iş birliğini güçlendirmeye yönelik ortak iradelerini ortaya koydu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde, 30 Ekim’de Beştepe Millet Sergi Salonu’nda gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi’nin ardından Ankara Bildirisi kabul edildi.
“Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla düzenlenen zirvede, Türk devletleri arasındaki ilişkilerin yalnızca kültürel ve tarihî bağlarla sınırlı kalmaması, ekonomik ortaklıklar ve somut projelerle geliştirilmesi hedefi öne çıktı.
Ankara Bildirisi’nde ticaretten savunma sanayisine, ulaştırmadan enerjiye, yapay zekâdan iklim değişikliğiyle mücadeleye kadar geniş bir alanda iş birliği mesajları verildi. Türkiye’nin teşkilatın dönem başkanlığını üstlenmesi de zirvenin önemli sonuçları arasında yer aldı.
TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA TİCARETİN ÖNÜ AÇILACAK
Ankara Bildirisi’nin iş dünyasını yakından ilgilendiren en önemli başlıklarından biri, Türk devletleri arasındaki ekonomik bütünleşmenin derinleştirilmesi oldu.
Bölge içi ticarette kaydedilen artıştan duyulan memnuniyet dile getirilirken ülkeler arasındaki ticaretin önündeki teknik ve bürokratik engellerin azaltılması hedeflendi.
Bu doğrultuda gümrük süreçlerinin hızlandırılması, ticaret maliyetlerinin düşürülmesi ve dijital sistemlerin daha yaygın kullanılması konularında çalışmaların geliştirilmesi istendi.
Ekonomik ilişkileri güçlendirmesi beklenen “Sürdürülebilir Kalkınma için Hizmetler ve Yatırımların Kolaylaştırılması Anlaşması” taslağına yönelik müzakerelerin sürdürülmesi teşvik edildi.
Türk Ticaret ve Sanayi Odaları Birliğinin de üye ülkelerin iş dünyalarını buluşturarak yatırım ve ticaret ilişkilerini geliştirmede önemli bir mekanizma olduğu vurgulandı.
ORTA KORİDOR’A STRATEJİK DESTEK
Türk devletleri arasındaki ulaştırma bağlantılarının güçlendirilmesi, bildirinin öncelikli konuları arasında yer aldı.
Türkiye ile Orta Asya ülkelerini birbirine bağlayan Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru’nun geliştirilmesine yönelik destek yinelendi.
Zengezur Koridoru, Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu ve Trans-Afgan Demir Yolu projelerinin de bölgesel ticaret ve lojistik açısından stratejik öneme sahip olduğu belirtildi.
Ulaştırma alanındaki çalışmaların daha koordineli yürütülmesi amacıyla TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi hazırlanması teşvik edildi.
Bildiride ayrıca elektronik taşıma belgelerinin kullanımını destekleyen e-CMR uygulaması, havalimanlarında özel yolcu şeritleri ve dijital lojistik çözümlerine yönelik iş birlikleri gündeme geldi.
Bu hedeflerin hayata geçirilmesi, Türk devletleri arasındaki mal hareketinin hızlandırılması ve lojistik bağlantıların güçlendirilmesi açısından önem taşıyor.
SAVUNMA SANAYİSİNDE ORTAK EĞİTİM GÜNDEMDE
Savunma sanayisi alanında çok taraflı iş birliğinin geliştirilmesi konusunda da ortak irade ortaya konuldu.
Üye ülkeler arasında teknolojik bilgi birikiminin paylaşılması, savunma sanayisinde uzman personel yetiştirilmesi ve ortak çalışma kapasitesinin artırılması hedeflendi.
Bu kapsamda Türkiye’nin ev sahipliğinde TDT Savunma Sanayisi Koleji programı oluşturulması imkânının araştırılması teşvik edildi.
Söz konusu girişimin, savunma sanayisindeki insan kaynağının geliştirilmesi ve ülkeler arasındaki teknik iş birliğinin artırılması açısından değerlendirildiği belirtildi.
Güvenlik alanında ise terörizm, organize suçlar, uyuşturucu kaçakçılığı ve siber suçlarla mücadelede koordinasyonun sürdürülmesi kararlaştırıldı.
TDT Siber Güvenlik Konseyinin kurulmasına ilişkin görüşmelerin hızlandırılması da bildiride yer aldı.
TÜRK DÜNYASININ ORTAK UYDUSUNDA ÖNEMLİ AŞAMA
Ankara Bildirisi’nin teknoloji alanındaki en dikkat çekici gelişmelerinden biri, Türk devletlerinin ortak uydu çalışmaları oldu.
Türk devletlerinin uzay alanındaki iş birliği kapsamında geliştirilen 12U TDT-SAT Küp Uydusu’nun üretiminin tamamlanması memnuniyetle karşılandı.
Ayrıca uzay sanayisinde ortak kapasite geliştirilmesine yönelik ilk çerçeve sözleşmesinin imzalanması önemli bir adım olarak değerlendirildi.
Dijital dönüşüm kapsamında ise “Dijital Türk Dünyası” yaklaşımı, yapay zekâ yönetişimi, fikrî mülkiyet haklarının korunması ve TEKNOFEST gibi teknoloji organizasyonlarının önemi vurgulandı.
Azerbaycan ile Kazakistan arasında fiber optik bağlantı kurulmasını içeren Dijital İpek Yolu girişimine de destek verildi.
COP31 İÇİN TÜRKİYE’YE DESTEK
Ankara Bildirisi’nde Türkiye’nin 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e de özel yer ayrıldı.
Türk devletleri, Türkiye’nin COP31 ev sahipliğine ve belirlediği önceliklere desteklerini ifade etti.
Enerji alanındaki iş birliklerinin geliştirilmesi kapsamında yeşil enerji koridorları, enerji verimliliği, kritik mineraller, boru hatları ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması başlıkları öne çıktı.
Bildiride sürdürülebilir şehircilik, uygun fiyatlı konut ve kentsel planlama alanlarında ortak çalışmaların ilerletilmesi de teşvik edildi.
Türkiye’nin COP31 ev sahipliğine verilen destek, Türk devletleri arasındaki dayanışmanın iklim diplomasisi alanına da taşınması açısından dikkat çekti.
KKTC’NİN HAKLARINA DESTEK
Zirvenin diplomatik gündeminde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) hakları da yer aldı.
Ankara Bildirisi’nde Kıbrıs meselesinin Ada’daki mevcut gerçekler temelinde, müzakere edilmiş, karşılıklı kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme kavuşturulması gerektiği vurgulandı.
Kıbrıs Türk halkının eşit haklarını güvence altına almaya yönelik çabalara destek ifade edildi.
Gazze’deki insani durumun iyileştirilmesi ve İsrail-Filistin meselesinde iki devletli çözümün hayata geçirilmesi gerektiği de bildiride yer aldı.
Suriye’nin toprak bütünlüğüne, istikrarına ve yeniden inşasına destek yinelenirken Afganistan’da barış ve sürdürülebilir kalkınmaya yönelik ortak çalışmaların devam ettirilmesi istendi.
ORTAK TÜRK ALFABESİ VE TURİZMDE YENİ HEDEFLER
Türk dünyasının kültürel bütünleşmesine ilişkin çalışmalar da Ankara Bildirisi’nde yer buldu.
Ortak Türk alfabesinin yaygınlaştırılması, alfabenin kullanımına yönelik kılavuz ilkelerin benimsenmesi ve bu alfabe ile bilimsel ve edebî eserlerin yayımlanması konusunda yürütülen çalışmalar takdir edildi.
Turizm alanında ise Ortak Müze Kart projesi ve Türk devletlerini birbirine bağlayacak kültür rotalarının geliştirilmesi desteklendi.
Ankara ve Taşkent’in Türk Dünyası Turizm Başkenti olarak ilan edilmesi de bildirinin kültürel iş birliği başlıkları arasında yer aldı.
TÜRK FUTBOLCULAR İÇİN DİKKAT ÇEKEN STATÜ ÖNERİSİ
Bildiride spor dünyasını yakından ilgilendiren bir konu da gündeme geldi.
Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerin vatandaşı olan futbolcuların, diğer üye ülkelerde karşılıklı olarak “yabancı olmayan futbolcu” statüsünde değerlendirilmesine yönelik görüşmeler memnuniyetle karşılandı.
Ayrıca üye ülkelerin millî takımları arasında farklı kategorilerde “Türk Kupası” adıyla bir turnuva düzenlenmesi önerisine ilişkin istişarelerin ilerletilmesi istendi.
Her iki başlık da henüz uygulamaya geçmiş düzenlemeler değil. Bildiride bu girişimlerin somutlaştırılması için çalışmaların sürdürülmesi teşvik edildi.
EMİNE ERDOĞAN’IN EV SAHİPLİĞİNDE ORTAK ÇALIŞMA
Ankara Bildirisi’nin sosyal politikalar bölümünde kadınların güçlendirilmesi, aile kurumunun desteklenmesi ve kültürel değerlerin gelecek kuşaklara aktarılması konularına da yer verildi.
Devlet başkanlarının eşleri ile üye ülkelerin belirleyeceği temsilcilerden oluşacak bir Yüksek Onur Konseyi kurulmasına yönelik görüşmelerin ilerletilmesi teşvik edildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenen açılış toplantısı memnuniyetle karşılanırken benzer buluşmaların gelecek zirvelerde devam ettirilmesi desteklendi.
TÜRKİYE DÖNEM BAŞKANLIĞINI DEVRALDI
Ankara Zirvesi’nin ardından Türk Devletleri Teşkilatının dönem başkanlığı Azerbaycan’dan Türkiye’ye geçti.
Bildiride, teşkilatın gelecek dönem yol haritasını oluşturacak TDT 2027-2031 Stratejisi’nin tamamlanması teşvik edildi.
Türk devletleri arasındaki stratejik ortaklığı güçlendirmeyi amaçlayan antlaşma taslağında kaydedilen ilerlemeden duyulan memnuniyet de ifade edildi.
Teşkilatın 14. Zirvesi’nin 2027 yılında Özbekistan’da düzenlenmesi kararlaştırılırken Kırgızistan’ın aynı yıl gayriresmî zirveye ev sahipliği yapma önerisi olumlu karşılandı.
Türkiye’nin dönem başkanlığını üstlendiği yeni süreçte ticaret, sanayi, ulaştırma, enerji ve teknoloji alanlarındaki ortak çalışmaların ilerletilmesi hedefleniyor.
Ankara Bildirisi, Türk devletleri arasındaki ilişkilerin siyasi dayanışmadan ekonomik ve teknolojik ortaklıklara uzanan daha kapsamlı bir yapıya taşınmasına yönelik hedefleri ortaya koydu.
