İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) yarım asırdır aralıksız sürdürdüğü ve Türkiye sanayisinin pusulası niteliğini taşıyan “İSO Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025” araştırması, olağanüstü küresel dalgalanmaların yaşandığı yılda üretim ekosistemindeki çevik sıçramaları tescilledi. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan’ın ev sahipliğinde kamuoyuna duyuru lan sonuçlar, yüksek finansman maliyetlerinin ve kredi kısıtlarının geleneksel imalat dallarını zorladığı konjonk türde; Ar-Ge, yüksek teknoloji ve katma değerli ihracat odaklı kurumların ise devler liginde vites büyüttüğünü tescilledi. Listede 698,8 milyar liralık üretimden satışıyla TÜPRAŞ zirvedeki sarsılmaz yerini korurken, listenin asıl heyecan yaratan ve sanayinin yeni rotasını çizen kısmı, basamakları rekor hızla tırmanan şirketler oldu. 2025 yılı verileri, özellikle savunma sanayii, kıymetli maden rafinasyonu ve teknoloji yoğun sektörlerin başını çektiği olağanüstü bir tırmanışa sahne oldu. Önceki yıl görece daha gerideki pozisyonlarından sıyrılarak, üretim kapasitesini, katma değeri ve küresel rekabet gücünü 22 katlayan şirketler, devler liginin üst basamaklarına fırladı. Bu hızlı yükseliş dalgası, Türkiye’nin teknoloji geliştirme ve üretim yetkinliğindeki yapısal sıçramanın en somut kanıtı olarak kayıtlara geçti. Basamakları rekor hızla tırmanan şirketlerin profili incelendiğinde, geleneksel imalat dallarının finansman maliyetleri ve kur baskısıyla zorlandığı bu dönemde; özellikle savunma sanayii, havacılık, kıymetli maden işleme, ileri otomasyon ve enerji gibi teknoloji-yoğun sektörlerin ivmesini katbekat artırdığı görülmektedir. Bu tırmanış dalgası, Türkiye’te üretim yetkinliğindeki yapısal sıçramanın en somut kanıtı olmaktadır. İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan’ın paylaş tığı verilere göre, sanayi kuruluşlarının ihracatı yüzde 8,4 artışla 104,7 milyar dolara ulaştı.
İSO 500 LİGİNDE REKOR İVME YAKALAYARAK ÜST BASAMAKLARA TIRMANAN SANAYİ DEVLERİ
Önceki döneme kıyasla üretimden satışlarda yakaladıkları ciro artışları, savunmadaki millileştirme hamleleri, ihracat odaklı atılımları ve operasyonel sıçramalarıyla basamakları hızla tırmanan şirketler şunlardır:
Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin üretimden aldıkları payın yüzde 7,6’ya yükselmesi ve halka açık şirket sayısının 91’e çıkması, üst sıralara tırmanan hızlı yükselen şirketlerin ortak paydasının “inovasyon, kurumsallaşma ve dijital dönüşüm” olduğunu kanıtladı.
YENİ SANAYİ DÜZENİNİN ANAHTARI: NİTELİKLİ İNSAN VE YÜKSEK ÇEVİKLİK
Geçen senenin sıralama standartlarını geride bırakarak devler ligine adını yazdıran kurumların ortak özelliği, klasik üretim ölçeğinin yerini “yenilikçilik kapasitesi ve nitelikli insan kaynağına” bırakmasıdır. Sanayide rekabet gücünün yalnızca nicelikle değil; veri analitiği, kriz yönetimi ve dijital okuryazarlık gibi yetkinliklerle belirlendiği bu yeni dönemde; TUSAŞ ve ASELSAN gibi Ar-Ge ve yüksek teknoloji odaklı kurumların başını çektiği tırmanış, Türkiye’nin küresel rekabet gücünün de teminatı oluyor. Devler ligindeki bu tarihi değişim, sanayicinin rotasını “çeviklik ve teknoloji” üzerine kurduğunun en somut tescili olarak kayıtlara geçiyor.
İSO 500 TARİHİNDE İLK 10’A GİREN VE EN HIZLI YÜKSELİŞ GÖSTEREN KURULUŞLAR
Aşağıdaki tablo, 2025 yılı İSO 500 araştırmasında devler liginde zirveyi zorlayan, savunma ve teknoloji ağırlıklı üretimleriyle en hızlı yükseliş kaydeden ilk 10 sanayi kuruluşunu özetlemektedir:
