Sanayici üç vizyoner kadın lider; Selcen Faydasıçok, Gamze İnci Kalyoncu ve Fatma Aydoğdu tarafından hayata geçirilen GAIA Kadın Sanayi Platformu, sanayideki cam tavanları kırmakla kalmıyor, üretimin geleceğini de yeniden tasarlıyor. Günümüz sanayi dünyasın da en çok konuşulan kavramların başında “ikiz dönüşüm” geliyor. Bir yanda dijitalleşmenin getirdiği otomasyon ve veri analitiği, diğer yanda ise yeşil dönüşümün zorunlu kıldığı sürdürülebilirlik hamleleri. GAIA Platformu, tam da bu iki kritik eşiğin kesişim noktasında, kadınların sadece operasyonel süreçlerde değil, karar verici masalarda da yer almasını hedefliyor. Artık sanayi, kas gücünün hâkim olduğu bir alan olmaktan çıkıp, stratejik zekanın ve teknolojik adaptasyonun ön plana çıktığı bir vizyon alanına dönüşmüş durumda. Platformun kurucu isimleri Selcen Faydasıçok, Fatma Ay doğdu ve Gamze İnci Kalyoncu, sanayinin geleceğine dair net bir vizyon ortaya koydu.
SANAYİDE “İKİZ DÖNÜŞÜM” VE KADIN TEMSİLİYETİ
Röportajımıza GAIA’nın fikir mimarlarından, Faydasıçok Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Selcen Faydasıçok ile başlıyoruz. Sektörel tecrübesini sahadaki gözlemleriyle birleştiren Faydasıçok, platformun doğuş hikayesini paylaşırken aslında sektördeki kritik bir boşluğa şu sözlerle dikkat çekiyor: ‘‘Bizler, bu platformun üç kurucu ortağı olarak sanayinin bizzat içinden gelen, bu sektörün dinamiklerini sahada tecrübe etmiş kadınlarız. Sanayide aynı dili konuşuyor olmamız ve benzer zorluklarla yüzleşmemiz sayesinde, bu alanda nelerin eksik olduğunu ve tam olarak nelerin hayata geçirilmesi gerektiğini çok iyi biliyoruz. Dolayısıyla, bu ekosistemde karşımıza çıkan engellere atıfla ‘Hangi cam tavanlar?’ diye soracak olursanız, aslında aşılması gereken pek çok bariyer var; ancak ben en kritik olanını şöyle ifade edebilirim:
Sanayici kadınlar özelinde, profesyonel bir iş birliğinin ve güçlü bir dayanışma mekanizmasının kurulabileceği kurumsal bir ağ şimdiye kadar mevcut değildi. İşte bu eksiklikten yola çıkarak, hep beraber dayanışma içerisinde hareket edebileceğimiz ve stratejik iş birlikleri geliştirebileceğimiz bir platform arayışına girdik; GAIA’yı da tam olarak bu ihtiyacı karşılamak ve bu boşluğu doldurmak amacıyla kurmak istedik.’’
Faydasıçok’a göre sanayide kadın olmanın önündeki en büyük engel fiziksel yetersizlikler değil, toplumsal hafızaya kazınmış önyargılar. Faydasıçok, yüksek lisans tezini bile bu konu üzerine yazmış bir isim olarak, yapısal sorunlardan ziyade “bakış açısı” sorununa şu ifadelerle odaklanıyor:
‘‘Aslında kadınların önündeki tek engel sadece önyargılar. Sadece bakış açımızın değişmesi gerekiyor. Çünkü artık ağır sanayide yer almaması için hiçbir sebep yok kadınların. Çünkü artık her şey otomasyon, her şey dijital, kas gücüne ihtiyaç yok. Dolayısıyla artık kadınların yer almamasını gerektiren hiçbir sebep yok. Benim yüksek lisans tez konum bu: Sanayide Kadın. Pek çok sebebi var. Bir kere çocuk bakımı, yaşlı bakımı gibi biliyorsunuz klasik sebeplerin kadın çalışmasını engellemesi gibi sebeplerin yanı sıra, biraz tabii bakış açılarımızın sadece sanayide çalışmanın, ağır sanayide çalışmanın özellikle erkek işi olduğu algısı var biz hepimizde. Onları değiştirmemiz gerekiyor.’’
Bu noktada Faydasıçok Vakfı’nın on yıllık birikimi devreye giriyor. Kadın mühendisleri destekleyen vakıf, artık bu desteği bir adım öteye taşıyarak doğrudan “kadın sanayiciler” için bir üs kuruyor.
TEKNOLOJİNİN KALBİNDE KADIN LİDERLER
Sohbetimiz, teknolojinin ve üretimin operasyonel gücüne dair derin tecrübeleriyle İnci Endüstri’nin ortağı ve Genel Müdürü Gamze İnci Kalyoncu ile devam ediyor. Kalyoncu, kadınların teknolojik sıçramanın neresinde durduğu sorusuna oldukça net bir cevap vererek şu sözleri söylüyor: ‘‘Ben Gamze İnci Kalyoncu. İnci Endüstri’nin ortağı ve genel müdürüyüm. Aslında tam olarak ortasında yer alıyor, tam içinde göbeğinde yer alıyor. Ama yine de bizim gözlemlediğimiz -ben kendi deneyimlerimden yola çıkarak bunu söylüyorum- bu dijital dönüşüm ve yeşil dönüşüm dediğimiz ikiz dönüşümle ilgili kadınlara destek olmak, bu yolculuklarında destek olmak için biz buradayız.’’ Kalyoncu için sanayi, genç kadınların korkması gereken bir yer değil, bilakis kendilerini gerçekleştirebilecekleri en büyük oyun alanı. Kalyoncu’nun genç kuşaklara olan çağrısı ise oldukça samimi ve doğrudan:
‘‘Girsinler diyoruz hemen, onları önce cesaretlendirmemiz lazım. Zaten işte bizim platformumuzun kuruluş amaçların dan biri bu. Çünkü zor sanayi sektörü ve çoğu genç de biraz kaçınıyor bu sektöre girmekten. Ama biz onlara Türkiye’nin geleceğinin sanayinin içinden geçtiği gerçeğini onlara tekrar hatırlatmak istiyoruz. Onlara sanayide hangi bölümlerde ne tip görevler alabilirler, nasıl katkıları olur bunları anlatacağız.’’
GELENEKSELDEN GELECEĞE DİJİTAL DÖNÜŞÜM
Röportajımızın son bölümünde, sanayinin köklü temsilcilerinden Tezmaksan Makine Yönetim Kurulu Üyesi Fatma Aydoğdu ile sanayi algısının nasıl evrilmesi gerektiğini konuşuyoruz. 39 yıllık sektör tecrübesiyle dikkat çeken Fatma Aydoğdu, dünya genelinde liderlikte eşitliğin sağlanması için öngörülen 140 yıllık süreyi kısaltmaya kararlı olduklarının altını çizerken, meselenin sadece yeni nesil makineler satın almak değil, yeni nesil bir düşünce biçimi benimsemek olduğunu da şu sözlerle vurguluyor:
‘‘Ben Fatma Aydoğdu, Tezmaksan Makine Yönetim Kurulu Üyesiyim. Aslında şöyle; bizim geleneksel yapıdan ar tık teknoloji çok hızla değişiyor ve dönüşüyor. Teknolojinin değişim dönüşümünden önce bence bizim zihinsel dönüşü me, kadın liderlere ve gençlerin vizyonuna ihtiyacımız var. Dolayısıyla biz GAIA’da biraz daha sanayi sektöründeki kadın liderleri bir araya getirip tecrübe paylaşımı ve katma değeri yüksek projelerde yer almaları için buluşturmayı hedefliyoruz.’’
Aydoğdu, özellikle sanayideki “ikinci kuşak” temsilcilerin yaşadığı rol model eksikliğine parmak basıyor. GAIA Platformu’nun bu noktada bir köprü görevi göreceğini ifade eden Aydoğdu, on yıllık projeksiyonunu da bizlerle paylaşıyor:
‘‘Sektörel dağılımlara baktığımızda sanayi sektöründeki kadın istihdam oranları ve kadın lider oranları çok düşük, özellikle karar verici noktalarda. Biz bir 10 yıl sonra sanayi odalarında, karar verici noktalarda kadın liderlerin daha fazla olacağını ümit ediyoruz. Platformumuzun yapacağı çalışmalarla birlikte bu noktaya ulaşacağımıza inanıyoruz.’’
