Türkiye’nin askeri denizcilik alanındaki dönüşümünün temel taşlarından biri olan Milli Gemi (MİLGEM) Programı, geçen yaklaşık 20 yıllık süreçte yalnızca Deniz Kuvvetleri’nin modernizasyonunu sağlayan bir proje olmaktan çıkarak savunma sanayisinin en önemli ihracat başarı hikâyelerinden biri haline geldi.
Savunma analisti Arda Mevlütoğlu’nun değerlendirmelerine göre MİLGEM, Türkiye’nin gemi tasarımı, üretimi, entegrasyonu ve ihracatında ulaştığı seviyenin en somut göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.
MİLLİ GEMİ EKOSİSTEMİNİN TEMELLERİ
Türk Deniz Kuvvetleri’nin yerli savaş gemisi geliştirme yolculuğu, 1970’li yıllarda atılan adımlarla başladı. Almanya ile yürütülen MEKO projeleri ve sonrasında gerçekleştirilen modernizasyon programları sayesinde elde edilen bilgi birikimi, MİLGEM projesinin altyapısını oluşturdu.
Programın ilk aşamasında geliştirilen Ada sınıfı korvetler, denizaltı savunma harbi ve karakol görevleri için tasarlandı. 2008 yılında ilk gemi olan TCG Heybeliada’nın denize indirilmesiyle başlayan süreçte dört Ada sınıfı korvet Türk Deniz Kuvvetleri envanterine katıldı.
YERLİ TEKNOLOJİYLE GELİŞEN YENİ NESİL FIRKATEYNLER
MİLGEM’in ikinci aşamasını oluşturan İstif sınıfı fırkateynler ise daha yüksek ateş gücü ve çok maksatlı görev kabiliyetleriyle dikkat çekiyor. Hava savunma, denizaltı savunma harbi ve su üstü muharebe görevleri için geliştirilen platformlarda kullanılan sensör ve silah sistemlerinin büyük bölümü yerli savunma sanayisi tarafından üretildi.
Program kapsamında geliştirilen altyapı, TCG Ufuk elektronik istihbarat gemisi ve Hisar sınıfı Açık Deniz Karakol Gemileri gibi farklı platformların da ortaya çıkmasını sağladı.
İHRACATTA YENİ BİR DÖNEM BAŞLATTI
MİLGEM’in uluslararası başarısındaki en önemli dönüm noktası, 2018 yılında Pakistan ile imzalanan dört korvetlik sözleşme oldu. Türkiye bu projeyle yalnızca savaş gemisi ihraç etmekle kalmadı, aynı zamanda teknoloji transferi ve ortak üretim modelini de hayata geçirdi.
Bunu Ukrayna’ya satılan Ada sınıfı korvetler, Malezya’ya ihraç edilen LMS Batch-2 korvetleri ve Romanya’ya yönelik Hisar sınıfı açık deniz karakol gemisi ihracatı takip etti.
Böylece MİLGEM, Pakistan’dan Ukrayna’ya, Malezya’dan Romanya’ya kadar geniş bir coğrafyada Türkiye’nin askeri denizcilik alanındaki en güçlü markalarından biri haline geldi.
ESNEK TASARIM KABİLİYETİ ÖNE ÇIKIYOR
Uzmanlara göre MİLGEM’in başarısının temelinde farklı ülkelerin ihtiyaçlarına göre uyarlanabilen esnek yapısı bulunuyor. Korvetten hafif fırkateyne, açık deniz karakol gemisinden özel görev platformlarına kadar genişleyen tasarım ailesi, Türkiye’ye hazır ürün satan bir tedarikçiden çok çözüm üreten bir stratejik ortak kimliği kazandırıyor.
Bu yaklaşım, Türkiye’nin savunma ihracatında sadece ürün değil, mühendislik, teknoloji transferi ve endüstriyel iş birliği sunabilen bir ülke olarak konumlanmasını sağlıyor.
DENİZ GÜCÜ DİPLOMASİSİNİN YENİ ARACI
MİLGEM’in ortaya çıkardığı yetkinlikler yalnızca gemi ihracatıyla sınırlı kalmadı. Pakistan denizaltılarının modernizasyonundan Katar’a eğitim gemileri ve insansız deniz araçları satışına, Nijerya ve Portekiz projelerine kadar birçok farklı alanda Türk savunma sanayisinin etkinliği arttı.
Arda Mevlütoğlu’na göre MİLGEM’in asıl önemi, Türkiye’nin “tasarla, üret, kullan, geliştir ve ihraç et” döngüsünü başarıyla hayata geçirmesinde yatıyor. Bu nedenle MİLGEM ihracatları yalnızca savunma sanayisi gelirleri açısından değil, Türkiye’nin deniz gücü diplomasisi, müttefiklik ilişkileri ve yüksek teknoloji ihracatı açısından da stratejik bir değer taşıyor.
Önümüzdeki dönemde TF-2000 hava savunma muhribi ve Milli Uçak Gemisi gibi projelerin de aynı ekosistemden beslenmesiyle Türkiye’nin askeri denizcilikteki küresel konumunu daha da güçlendirmesi bekleniyor.
