Üniversiteden mezun olarak iş hayatına atılmaya hazırlanan gençler, kariyerlerinin ilk adımında deneyim beklentisiyle karşı karşıya kalıyor. İşverenler nitelikli ve iş süreçlerine hızlı uyum sağlayabilecek adayları tercih ederken, daha önce profesyonel deneyim kazanma fırsatı bulamayan gençler için ilk işe yerleşmek zorlaşabiliyor.
Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) İşlerin Geleceği 2025 raporu, iş deneyiminin işe alım süreçlerindeki ağırlığını ortaya koyuyor. Araştırmaya katılan işverenlerin yüzde 81’i, 2025-2030 döneminde adayların becerilerini değerlendirmek için iş deneyimini kullanmayı sürdüreceğini belirtiyor. Doğrudan beceri değerlendirme yöntemlerini kullanmayı öngören işverenlerin oranı ise yüzde 48 seviyesinde bulunuyor.
Bu tablo, üniversite eğitimi sırasında kazanılan bilgi ve yetkinliklerin iş dünyasında nasıl değerlendirileceği sorusunu yeniden gündeme taşıyor.
İLK İŞE GİRİŞTE DENEYİM BEKLENTİSİ TARTIŞILIYOR
NEFA Gençlik ve Ticaret Platformu Kurucusu ve Medar İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Konuralp Yılmaz, işverenlerin deneyimli çalışanlara yönelmesinin anlaşılır olduğunu ancak başlangıç pozisyonlarında farklı kriterlerin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Gençlerin ilk işlerinde yalnızca mevcut becerilerini kullanmadıklarını, aynı zamanda yeni deneyimler kazandıklarını belirten Yılmaz, “İşverenlerin işe hazır adaylarla çalışmak istemesi anlaşılır bir beklenti. Ancak ilk işini arayan bir gençten, daha önce aynı sorumluluğu üstlenmiş bir çalışanla aynı birikimi beklediğimizde başlangıç fırsatlarını daraltıyoruz.” dedi.
İşe alım süreçlerinde adayların gelişim potansiyelinin daha görünür hale getirilmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, “İlk iş, gençlerin deneyim kazanacağı bir alan da olmalı. Adayın öğrenme isteğini, problem çözme yaklaşımını ve sorumluluk alma becerisini görebilen değerlendirme süreçlerine ihtiyaç var.” ifadelerini kullandı.
NEFA Kurucusu Mehmet Konuralp Yılmaz
ÜCRETLİ STAJ İŞ TEKLİFİ ŞANSINI ARTIRIYOR
Gençlerin profesyonel deneyim kazanmasında staj programları önemli bir rol üstleniyor. Ancak araştırmalar, stajın yalnızca yapılmasının değil, niteliğinin de belirleyici olduğunu gösteriyor.
ABD merkezli Ulusal Üniversiteler ve İşverenler Birliğinin (NACE) 2024 Öğrenci Araştırması’na göre ücretli staj yapan öğrenciler, ücretsiz staj yapan veya hiç staj deneyimi bulunmayan öğrencilere kıyasla mezuniyet öncesinde ortalama daha fazla iş teklifi alıyor.
NACE’nin Job Outlook 2024 araştırmasında ise işverenlerin, benzer niteliklere sahip adaylar arasında tercih yaparken staj deneyimini önemli bir ayırt edici unsur olarak değerlendirdiği görülüyor.
ABD’deki iş gücü piyasasına ilişkin bu bulgular, gençlerin iş hayatına hazırlanmasında uygulamalı eğitimin önemini ortaya koyuyor.
YILMAZ “STAJIN SONUNDA KAZANILAN BECERİ ÖNEMLİ”
Staj programlarının gençlere gerçek iş süreçlerini deneyimleme imkânı sunması gerektiğini belirten Mehmet Konuralp Yılmaz, bu süreçlerin belirli öğrenme hedefleriyle yürütülmesinin önemine dikkat çekti.
Yılmaz, “Gençlerin bir iş yerinde yalnızca bulunmasıyla, bir sürece katılarak sorumluluk üstlenmesi aynı şey değil. Stajın sonunda hangi beceriyi kazandığı, ne ürettiği ve nasıl bir geri bildirim aldığı açık olmalı.” dedi.
Stajların erişilebilir olmasının da fırsat eşitliği açısından önemli olduğunu vurgulayan Yılmaz, “Ücretli ve erişilebilir staj olanaklarının yaygınlaşması, bu fırsatlardan daha fazla gencin yararlanabilmesi açısından da önemli.” ifadelerini kullandı.
İŞE ALIMDA ÖZGEÇMİŞİN ÖTESİNE BAKILMALI
İş dünyasında adayların yetkinliklerinin yalnızca geçmiş çalışma süreleri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Yılmaz, üniversite döneminde gerçekleştirilen projelerin de işe alım süreçlerinde dikkate alınabileceğini söyledi.
Özellikle ekip çalışması, problem çözme, sorumluluk alma ve yeni beceriler öğrenme gibi yetkinliklerin gençlerin iş hayatına hazırlık düzeyleri hakkında önemli bilgiler sunduğunu ifade etti.
Yılmaz, “Bir öğrencinin geliştirdiği proje, bir ekip içinde üstlendiği görev ya da çözüm ürettiği bir problem, çalışma biçimine ilişkin değerli bilgiler verebilir. Bunlar profesyonel deneyimle aynı kapsamda olmayabilir; ancak adayın potansiyelini anlamak için dikkate alınmalıdır.” dedi.
Gençlerin becerilerini somut çalışmalarla ortaya koyabilmelerinin önemine işaret eden Yılmaz, “Özgeçmişte kaç yıl yazdığı kadar, o kişinin ne yaptığına ve nasıl öğrendiğine de bakılmalı.” değerlendirmesinde bulundu.
GENÇLERLE İŞ DÜNYASI ARASINDAKİ BAĞ GÜÇLENDİRİLMELİ
Üniversiteler ile özel sektör arasındaki iş birliklerinin artırılması, gençlerin henüz eğitim hayatları devam ederken farklı sektörleri tanımalarına ve mesleki deneyim kazanmalarına katkı sağlayabiliyor.
Bu noktada gençlik ve ticaret platformlarının önemli bir rol üstlenebileceğini belirten Yılmaz, öğrencilerin sektör temsilcileriyle doğrudan iletişim kurabilecekleri ortamların yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti.
NEFA Gençlik ve Ticaret Platformu’nun da bu anlayışla gençlerle iş dünyası arasındaki etkileşimi desteklemeyi amaçladığını belirten Yılmaz, “Gençlerin sektörleri tanıyabildiği, profesyonellere soru sorabildiği ve çalışmalarına geri bildirim alabildiği ortamların çoğalması gerekiyor.” dedi.
Bu temasların yalnızca tanışma etkinlikleriyle sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çeken Yılmaz, “Bu temasların proje geliştirme ve birlikte üretme fırsatlarına dönüşmesi, eğitimden çalışma hayatına geçişi destekleyebilir. Gençlerden deneyim beklerken, o deneyimi kazanabilecekleri alanları açmak da ortak sorumluluğumuz.” ifadelerini kullandı.
İş dünyasında beceri odaklı işe alım uygulamalarının yaygınlaşması ve nitelikli staj imkânlarının artırılması, gençlerin eğitim hayatından profesyonel çalışma yaşamına geçişini kolaylaştırabilecek başlıca alanlar arasında gösteriliyor.
