Merkezi İspanya’da bulunan Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC), küresel zeytinyağı pazarına dair hazırladığı kapsamlı raporu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, iklim krizinin vurduğu Akdeniz havzasında birçok geleneksel üretici ülke büyük kayıplar yaşarken, Türkiye’nin sergilediği performans “küresel pazarda yeni bir güç” olarak tanımlandı. Son hasat dönemlerinde üretim ve ihracat kapasitesini hızla artıran Türkiye, geleneksel devler İspanya ve İtalya’nın ardından dünya piyasalarında rekabet gücü en yüksek tedarikçiler arasına girmeyi başardı.
TÜRKİYE ÜRETİMİNİ YÜZDE DOKSAN İKİ ARTIRARAK REKOR KIRDI
IOC verilerine göre, 2022 yazında Avrupa’yı vuran sıcak hava dalgası zeytinyağı üretimini derinden sarstı. İspanya’da yüzde 55, Fas’ta yüzde 44 ve İtalya’da yüzde 27 oranında üretim düşüşleri yaşanırken, Doğu Akdeniz havzası bu süreçten olumlu ayrıştı. Bu dönemde Yunanistan üretimini yüzde 49 artırırken, Türkiye yüzde 92’lik devasa bir artışla küresel arzın sigortası haline geldi. Bu yükseliş, Türkiye’yi özellikle ABD gibi büyük pazarlarda İspanya, İtalya ve Tunus’un ardından en önemli dördüncü tedarikçi konumuna taşıdı.
İKİ BİN YİRMİ ALTI YILINDA FİYATLARDA İSTİKRAR BEKLENİYOR
Zeytinyağı fiyatlarında son yıllarda yaşanan aşırı yükselişin, 2026 yılı itibarıyla yerini daha dengeli bir seyret bırakması öngörülüyor. Eylül 2023’te 100 kilogram başına 842 euro ile zirve yapan fiyatlar, artan arz sayesinde 430 euro seviyelerine kadar geriledi. Konsey yetkilileri, 2024-2025 hasat yılında küresel üretimin 3 milyon 572 bin ton ile tarihsel bir rekor kırdığını belirterek, 2026 yılında fiyatlarda ılımlı bir seyir beklendiğini ancak iklimsel riskler nedeniyle maliyetlerin geçmişteki düşük seviyelere tamamen dönmeyebileceğini vurguladı.
KÜRESEL PAZARDAKİ DENGELER YENİDEN KURULUYOR
İklim değişikliği zeytinyağı piyasasında kalıcı bir yapısal faktör haline gelirken, geleneksel olmayan yeni üretim bölgeleri de sisteme dahil olmaya başladı. İspanya, İtalya ve Yunanistan dominasyonlarını korusa da Tunus ve Türkiye gibi ülkelerin üretim ve ihracattaki ağırlığı küresel ticareti yeniden şekillendiriyor. IOC, Türkiye’nin özellikle son sezonlarda artan ihracat performansının, ülkenin rekabetçi bir tedarikçi olarak yükselen rolünü açıkça kanıtladığına dikkat çekti.
#ekonomi #zeytinyağı #ihracat #türkiye
