28 Şubat’tan bu yana Hürmüz Boğazı’ndan geçen 292 ticari geminin yarısından fazlasının boş olması, ticaretin boyutunu gözler önüne seriyor. Boğazı yüklü geçen az sayıdaki gemi ise ağırlıklı olarak ham petrol ve petrol ürünleri taşıyor. Geçiş izni verilen gemilerin neredeyse tamamının rotası Asya ülkeleri olurken, gemilerin güvenli geçiş sağlamak için tanımlama sistemlerine “İran’a gıda taşıyor” gibi notlar eklediği görülüyor. Bu durum, bölgedeki “güvenli koridor” arayışının ve belirsizliğin bir özeti niteliğinde.
HİNDİSTAN-İRAN HATTINDA 7 YIL SONRA BİR İLK
Küresel tedarik zincirindeki kopmalara rağmen, Hindistan ve İran arasındaki enerji ticareti ilginç bir gelişmeye sahne oldu. ABD’nin bölgesel çatışma kaynaklı aksaklıklar nedeniyle “denizdeki” İran petrolüne tanıdığı 30 günlük istisna, Hindistan’ın Mayıs 2019’dan bu yana ilk kez İran’dan ham petrol almasını sağladı. 600 bin varil petrol taşıyan “Ping Shun” tankerinin 4 Nisan’da Hindistan limanlarına varması bekleniyor. Bu sevkiyat, stokları tükenme noktasına gelen Hindistan rafinerileri için hayati bir nefes anlamına geliyor.
İRAN’DAN “GEÇİŞ ÜCRETİ” VE YASAK TASARISI
Boğazdaki gerilimi tırmandıracak yeni bir hamle ise İran Meclisi’nden geldi. Ulusal Güvenlik Komisyonu’ndan geçen yeni yasa tasarısı, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemilerden “riyal” bazlı geçiş ücreti alınmasını öngörüyor. Tasarı ayrıca ABD ve İsrail bayraklı gemiler ile İran’a yaptırım uygulayan ülkelere geçiş yasağı getirilmesini içeriyor. Eğer bu tasarı yasalaşırsa, uluslararası deniz hukukunda yeni bir tartışma alevlenecek ve boğazdaki kriz kalıcı bir hal alacak.
ENERJİDEN SOFRAYA KADAR KRİZİN FATURASI HER GECEN GÜN BÜYÜYOR
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık sadece petrol fiyatlarını değil, küresel gıda zincirini de vurdu. Dünyadaki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin %20’sinin bu noktadan geçmesi, Avrupa ve Asya’da gaz fiyatlarını zirveye taşıdı. Doğal gazın gübre üretimindeki temel girdi olması nedeniyle maliyetler fırlarken, küresel gübre ticaretinin üçte birinin bu rotayı kullanması; Pakistan, Tayland ve bazı Afrika ülkelerinde tarımsal üretimi durma noktasına getirdi. Enerji krizi, kısa sürede küresel bir gıda krizine dönüşme riski taşıyor.
#HürmüzBoğazı #EnerjiKrizi #KüreselTicaret #PetrolFiyatları #EkonomiGündemi
