ABD Başkanı Donald Trump’ın, Venezuela’ya yönelik askeri operasyonların ardından ülkenin petrol sektörüne “çok güçlü şekilde” dahil olacaklarını açıklaması, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip Venezuela’yı yeniden küresel enerji gündeminin merkezine taşıdı. Caracas’a düzenlenen saldırılar ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ülke dışına çıkarılması, yalnızca siyasi dengeleri değil, petrol endüstrisinin geleceğini de belirsizliğe sürükledi.
TRUMP: PETROL ALTYAPISINA MİLYARLARCA DOLAR YATIRILACAK
Trump, saldırıların ardından düzenlediği basın toplantısında, ABD’li büyük petrol şirketlerinin Venezuela’da devreye sokulacağını, altyapının onarımı için milyarlarca dolarlık yatırım yapılacağını ve bunun ekonomik kazanç yaratacağını dile getirdi. Bu açıklamalar, ABD’nin Venezuela’nın enerji kaynaklarına yönelik stratejik yaklaşımını açık biçimde ortaya koydu.
DEV REZERV, DÜŞÜK ÜRETİM
Venezuela, ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre yaklaşık 303 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezerviyle dünyada ilk sırada yer alıyor. Bu miktar, küresel petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17’sine karşılık geliyor. Ancak altyapı sorunları, yaptırımlar ve yatırım eksikliği nedeniyle ülke bu potansiyelin çok altında üretim yapabiliyor.
2023 itibarıyla Venezuela’nın küresel ham petrol üretimindeki payı yalnızca yüzde 0,8 seviyesinde kaldı. Günlük üretim 742 bin varil olurken, bu rakam 2013’e kıyasla yaklaşık yüzde 70’lik bir düşüşe işaret ediyor.
AĞIR PETROL VE TEKNİK ZORLUKLAR
Venezuela rezervlerinin büyük kısmı Orinoco Kuşağı’ndaki ekstra ağır petrolden oluşuyor. Bu tür petrolün çıkarılması ileri teknoloji ve uzmanlık gerektirirken, yaptırımlar nedeniyle uluslararası petrol şirketlerinin ülkedeki faaliyetleri oldukça sınırlı kalıyor. Devlet petrol şirketi PDVSA ise bütçe kısıtları, personel yetersizliği ve yatırım eksikliğiyle karşı karşıya bulunuyor.
PETROLDE DEVLET KONTROLÜNÜN AĞIR FATURASI
Hugo Chavez ve Nicolas Maduro dönemlerinde PDVSA’nın sosyal harcamaların finansmanında yoğun şekilde kullanılması, şirket üzerindeki devlet kontrolünü artırdı. Uzmanlara göre bu durum, kârın yeniden yatırıma yönlendirilmesini engelleyerek üretimdeki sert düşüşün başlıca nedenlerinden biri oldu.
ÇİN, VENEZUELA PETROLÜNÜN ANA ALICISI
OPEC’in kurucu üyelerinden biri olan Venezuela, geçmişte petrol ihracatında ABD’ye bağımlıyken, yaptırımlar sonrası yönünü Çin’e çevirdi. Günümüzde Çin, Venezuela petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunuyor. ABD’li şirketlerden yalnızca Chevron, sınırlı bir lisansla ülkede faaliyet göstermeye devam ediyor.
Trump yönetimi, Venezuela’nın petrol ihracatını hedef alan adımlarını son dönemde sertleştirdi. Aralık ayında, yaptırım kapsamındaki petrol tankerlerine “tam abluka” uygulanması talimatı verilirken, ABD’nin Venezuela açıklarında bir petrol tankerine el koyması dikkat çekti. Trump, saldırıların ardından petrol ambargosunun yürürlükte kalacağını da vurguladı.
Analistlere göre Venezuela’nın küresel arz içindeki payının düşük olması, yaşanan gelişmelerin petrol fiyatlarına kısa vadede güçlü bir etki yapmasını engelliyor. Ancak ülkedeki siyasi sürecin nasıl şekilleneceği, orta ve uzun vadede piyasalar açısından kritik önem taşıyor.
UZUN VADEDE SENARYOLAR BELİRSİZ
Bazı uzmanlar, olası bir rejim değişikliği sonrası yaptırımların kaldırılması ve yabancı yatırımların geri dönmesiyle Venezuela’nın üretim ve ihracatının artabileceğini savunuyor. Diğerleri ise zorla gerçekleştirilen siyasi dönüşümlerin petrol arzını hızlı biçimde istikrara kavuşturmasının zor olduğuna dikkat çekiyor.
Venezuela’nın siyasi geleceği, ABD’li şirketlerin petrol sektörüne nasıl ve ne ölçüde dahil olacağı ve yaptırımların seyri, önümüzdeki dönemde küresel petrol piyasalarının yakından izleyeceği başlıca başlıklar arasında yer alıyor.
