Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), tarım ve gıda sektörünün sürdürülebilir dönüşümüne yönelik önemli bir buluşmaya ev sahipliği yaptı. Sütaş tarafından düzenlenen “Çiftlikten Sofralara: Döngüselliği Esas Alan Gıda-Tarım Sistemleri” panelinde, tarımsal üretimde kaynak verimliliği, atıkların yeniden ekonomiye kazandırılması ve döngüsel biyoekonominin sunduğu fırsatlar ele alındı.
COP31’in “Gıda, Tarım ve Sağlık” temasına ayrılan ilk gününde gerçekleştirilen panelde, iklim değişikliği ve artan gıda talebi karşısında tarım sistemlerinin nasıl daha dayanıklı hale getirilebileceği değerlendirildi.
Bilim ve Teknoloji Hub’ta düzenlenen panelin moderatörlüğünü Tarım ve Gıda Editörü İrfan Donat üstlendi. Panele Sütaş Sürdürülebilirlik Komitesi Lideri ve Yönetim Kurulu Üyesi Duygu Yılmaz, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Türkiye Temsilciliği Kıdemli Program Koordinatörü Özcan Türkoğlu ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Kurumsal Sektör Danışmanlık Hizmetleri Başkanı Iride Ceccacci katıldı.
SÜTAŞ ELEKTRİK İHTİYACININ TAMAMINI ORGANİK ATIKLARDAN KARŞILIYOR
Sütaş’ın döngüsel üretim modeli, tarımsal faaliyetlerden ortaya çıkan organik kaynakların yeniden değerlendirilmesine dayanıyor. Şirket, hayvancılık faaliyetlerinden elde ettiği gübreleri ve organik atıkları enerji üretiminde kullanarak endüstriyel tesislerinin elektrik ihtiyacının yüzde 100’ünü karşılıyor.
Türkiye’nin farklı bölgelerindeki dört entegre tesisinde faaliyet gösteren Sütaş, yılda 755 bin ton organik gübre üretiyor. Böylece hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklanan organik materyallerin yeniden tarımsal üretime kazandırılması sağlanıyor.
Şirketin Karacabey, Aksaray, Tire ve Bingöl’deki entegre tesislerinde tarımsal üretim, hayvancılık, süt ürünleri üretimi, enerji ve gübre faaliyetleri birbirini tamamlayan bir sistem içerisinde yürütülüyor.
YILMAZ “DÖNGÜSEL EKONOMİ MALİYETLERE KARŞI DAYANIKLILIK SAĞLIYOR”
Sütaş Sürdürülebilirlik Komitesi Lideri ve Yönetim Kurulu Üyesi Duygu Yılmaz, döngüsel ekonominin yalnızca atıkların değerlendirilmesiyle sınırlı olmadığını, üretimin bütün aşamalarını kapsayan bir yaklaşım olduğunu söyledi.
Tarım ve gıda sektöründe doğal kaynakların korunması kadar ekonomik sürdürülebilirliğin de önemli olduğunu belirten Yılmaz, “Tarımın geleceğinden bahsederken sadece artan dünya nüfusunu nasıl besleyeceğimizi konuşmuyoruz. Aynı zamanda gezegenimizin doğal kaynaklarını nasıl koruyacağımızı, iklim değişikliğine karşı dayanıklılığımızı nasıl artıracağımızı ve tüm paydaşlar için tarımsal üretimin sürekliliğini nasıl sağlayabileceğimizi de ele alıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Sütaş’ın “Çiftlikten Sofraya” iş modeline değinen Yılmaz, üretim faaliyetlerinin birbirini besleyen bir ekosistem içerisinde yürütüldüğünü anlattı.
Yılmaz, “Bu modelle, ineklerimizin tükettiği yemden başlayarak tarımsal üretim, hayvancılık, süt ürünleri üretimi, enerji ve gübre üretimi gibi birbirini besleyen ve tamamlayan bir ekosistemi tarif ediyoruz.” dedi.
“ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İLE EKONOMİK DAYANIKLILIK ARASINDA TERCİH YAPMAK ZORUNDA DEĞİLİZ”
Enerji maliyetleri, tedarik zincirindeki dalgalanmalar ve tarımsal girdi fiyatlarının gıda üreticileri üzerindeki etkisine dikkat çeken Duygu Yılmaz, döngüsel iş modellerinin şirketlere önemli avantajlar sağladığını vurguladı.
Yılmaz, “Bugün çevre adına yapılanlar elbette çok önemli ancak burada ekonomik dayanıklılık da bir o kadar hayati bir başlık. Döngüsel iş modelleri çevresel ve ekonomik dayanıklılığı birlikte güçlendiriyor. Bu iki unsur birlikte işlemediği sürece ortaya konan çabaların sürdürülebilir olması mümkün değil.” diye konuştu.
Şirketin enerji ve gübre gibi kritik kaynakları kendi üretim sistemi içerisinde elde edebilmesinin önemine değinen Yılmaz, “Çevresel sürdürülebilirlik ile ekonomik dayanıklılık arasında bir tercih yapmak zorunda değiliz. Döngüsel iş modelleri, bu iki hedefi birlikte gerçekleştirebilmemiz için önemli fırsatlar sunuyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Yılmaz ayrıca döngüsel tarım ve gıda uygulamalarının yaygınlaştırılması için çiftçiler, finans kuruluşları ve özel sektör arasında daha güçlü iş birlikleri kurulması gerektiğini belirtti.
FAO’DAN GIDA SİSTEMLERİNDE BİYOEKONOMİ VURGUSU
FAO Türkiye Temsilciliği Kıdemli Program Koordinatörü Özcan Türkoğlu, gıda sistemlerinin sürdürülebilir hale getirilmesinde biyoekonominin önemli bir rol üstlendiğini ifade etti.
Artan dünya nüfusuna uygun fiyatlı, besleyici ve çevre dostu gıda sunulabilmesi için üretim modellerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirten Türkoğlu, “Hepimiz daha hesaplı, daha taze, daha besleyici ve çevreci gıdanın peşindeyiz.” dedi.
Tarım ve gıda sektöründe üretimin farklı aşamalarının birbirini tamamladığına dikkat çeken Türkoğlu, “Aslında değer zincirindeki her üretim aşaması bir sonraki üretim aşamasının girdisini tedarik ediyor. Bu anlamda çiftçi de bu yaklaşımlara çok uzak değil.” ifadelerini kullandı.
Biyoekonominin düşük karbonlu üretim ve kaynak verimliliği açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirten Türkoğlu, bu yaklaşımın FAO’nun gelecek 10 yıl için belirlediği 20 öncelikli program alanından biri olduğunu aktardı.
EBRD’DEN TÜRKİYE’YE 25 MİLYAR EUROLUK YATIRIM
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Kurumsal Sektör Danışmanlık Hizmetleri Başkanı Iride Ceccacci, Türkiye’deki yatırımlarına ve döngüsel ekonomi projelerinin finansmanına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
EBRD’nin 2009 yılında Türkiye pazarına girdiğini belirten Ceccacci, bugüne kadar farklı sektörlere toplam 25 milyar euroluk yatırım gerçekleştirdiklerini açıkladı.
Ceccacci, “Bunun 18 milyar euroluk kısmı iklim finansmanına ayrıldı. Yani iklim finansmanı ve yeşil yatırımlar, bankamızın faaliyetlerinin merkezinde yer alıyor.” ifadelerini kullandı.
Tarım ve gıda sektöründe özellikle özel şirketlerle çalıştıklarını belirten Ceccacci, döngüsel üretim modellerinin hem çevresel hem de ekonomik açıdan yatırım fırsatları oluşturduğunu söyledi.
“BAŞARILI MODELLERİN YAYGINLAŞMASI İÇİN SERMAYE GEREKİYOR”
Döngüsel ekonomi uygulamalarında kullanılan teknolojilerin büyük ölçüde mevcut olduğuna dikkat çeken Ceccacci, asıl ihtiyacın bu çözümlerin daha geniş ölçekte uygulanabilir hale getirilmesi olduğunu belirtti.
Ceccacci, “İhtiyacımız olan şey, başarılı modellerin sadece birkaç öncü şirketle sınırlı kalmayıp genel iş uygulamaları haline gelmesini sağlamak.” dedi.
Finans kuruluşlarının yalnızca kaynak sağlamakla sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayan Ceccacci, teknik bilgi ve kurumsal iş birliklerinin de dönüşümün önemli parçaları olduğunu ifade etti.
Ceccacci, “En başarılı döngüsel ekonomi yatırımları, yalnızca çevresel etkileri azaltmakla kalmayıp aynı zamanda ticari değer yaratanlardır. Ölçeklenmelerini sağlayan temel unsur da budur. Ancak bu noktaya ulaşmak için ortaklıklara, bilgi birikimine ve sermayeye ihtiyacımız var.” diye konuştu.
20 BİN ÜRETİCİ AİLEDEN SÜT TEDARİK EDİYOR
Türkiye’de dört entegre tesisle faaliyet gösteren Sütaş, yaklaşık 20 bin üretici aileden süt tedarik ediyor ve 8 bin kişiye doğrudan istihdam sağlıyor.
Şirketin açıkladığı verilere göre ürünler Türkiye genelinde 171 bin satış noktasında tüketiciyle buluşurken, entegre tesislerde günlük 7 milyon paket süt ürünü üretilerek dağıtılıyor.
Tarımsal üretim faaliyetleri kapsamında sözleşmeli modelle 84 bin dekar alanda kaba yem üretimi gerçekleştiren Sütaş, yem fabrikalarında yılda 617 bin ton karma yem üretiyor.
2025 yılında 56,7 milyar TL konsolide net ciro elde eden şirket, döngüsel üretim modeliyle tarım, hayvancılık, enerji ve gıda faaliyetlerini bir arada yürütüyor.
COP31’de gerçekleştirilen panelde ise bu tür uygulamaların daha geniş ölçekte yaygınlaştırılması için finansman imkanlarının geliştirilmesi ve tarım-gıda değer zincirindeki bütün paydaşların dönüşüme dahil edilmesi gerektiği vurgulandı.
