Türkiye’nin tarım ve gıda sanayisi, küresel piyasalardaki değişen arz ve talep koşullarına rağmen ihracattaki güçlü konumunu koruyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörünün 2026 yılı ocak-ekim dönemi ihracatı 9,9 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Sektör yalnızca ekim ayında 1,3 milyar dolarlık ihracata imza atarken, ayçiçek yağı, çikolata, bisküvi, gofret ve makarna gibi katma değerli gıda ürünleri dış satımda öne çıktı.
Türkiye’nin farklı pazarlara uzanan ihracat ağında Irak ilk sırada yer alırken, ABD de sektörün önemli ticaret ortakları arasında bulunuyor.
AYÇİÇEK YAĞI İHRACATINDA YÜZDE 18,6 ARTIŞ
2026’nın ilk 10 ayında sektörün en fazla ihracat geliri elde ettiği ürün ayçiçek yağı oldu.
Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18,6 artış gösteren ayçiçek yağı ihracatı, 1 milyar doların üzerine çıktı.
Gıda sanayisinin diğer önemli ürün gruplarında da yüksek ihracat rakamlarına ulaşıldı. Çikolata ve kakao bazlı ürünlerin ihracatından 886,5 milyon dolar, tatlı bisküvi ve gofretlerden 859,3 milyon dolar gelir elde edildi.
Türkiye’nin geleneksel ihracat kalemlerinden makarna ise 847,5 milyon dolarlık dış satımla sektörün öne çıkan ürünleri arasında yer aldı.
Söz konusu veriler, Türkiye’nin tarımsal ham maddeleri işleyerek katma değerli ürünlere dönüştürme kapasitesinin gıda ihracatındaki önemini ortaya koydu.
IRAK’A 1,2 MİLYAR DOLARLIK GIDA İHRACATI
Türkiye’nin hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatında en büyük pazar Irak oldu.
Yılın ilk 10 ayında Irak’a gerçekleştirilen ihracat 1,2 milyar dolara ulaşırken, ülkenin toplam sektör ihracatındaki payı yüzde 12,5 olarak kaydedildi.
Irak’ı 735,8 milyon dolarlık ihracatla ABD takip etti.
Irak’ın liderliğini sürdürmesi, Türkiye’nin yakın coğrafyadaki ticari ilişkilerinin gıda sanayisi açısından önemini gösterirken, ABD pazarındaki satışlar da sektörün farklı coğrafyalara erişimini ortaya koydu.
UYSALLI “YERLİ HAM MADDE KAPASİTESİ ÖNEMLİ AVANTAJ”
TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Nihat Uysallı, küresel tarım piyasalarında üretim ve ticaret koşullarının ürün gruplarına göre farklılık gösterdiğini belirtti.
Türkiye’nin tarımsal üretim gücünün gıda sanayisine önemli avantajlar sunduğunu ifade eden Uysallı, özellikle temel tarım ürünlerindeki üretim beklentilerine dikkat çekti.
Uysallı, “Buğday, arpa ve ayçiçeğinde üretim tahminlerinde görülen artış, un, makarna, irmik, yem ve bitkisel yağ sanayilerimiz açısından önemli bir yerli ham madde imkânı sunuyor.” dedi.
Yerli üretimdeki artışın sanayi kuruluşlarının ham madde ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayacağını belirten Uysallı, bununla birlikte uluslararası tedarik kanallarının da önemini koruduğunu vurguladı.
GIDA SANAYİSİNDE REKABET İÇİN TEDARİK VURGUSU
Türkiye’nin gıda ihracatında sürdürülebilir büyüme sağlaması için tarımsal üretim kapasitesinin artırılmasının yanı sıra ham maddeye erişimin de güvence altına alınması gerektiğini belirten Nihat Uysallı, küresel pazarlardaki rekabet koşullarına dikkat çekti.
Yerli üretimdeki büyümenin tüm sanayi ihtiyaçlarının karşılandığı anlamına gelmediğini ifade eden Uysallı, “Üretimdeki artışı bütün ham madde ihtiyaçlarımızın karşılandığı şeklinde değerlendirmek doğru değil.” dedi.
Türkiye’nin ihracattaki rekabet gücünü koruması için dengeli bir tedarik yapısına ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Uysallı, “Rekabet gücümüzü geliştirirken bir yandan tarımsal üretim kapasitemizi artırmalı, diğer yandan sanayimizin ihtiyaç duyduğu ham maddelere uluslararası piyasalardan uygun koşullarda ve kesintisiz erişimini sağlayan tedarik yapısını korumalıyız.” ifadelerini kullandı.
KATMA DEĞERLİ ÜRÜNLER İHRACATTA ÖNE ÇIKIYOR
Türkiye’nin 10 ayda ulaştığı 9,9 milyar dolarlık ihracat hacmi, tarımsal üretim ile gıda sanayisi arasındaki güçlü bağlantıyı da ortaya koyuyor.
Ayçiçek yağı, çikolata, bisküvi, gofret ve makarna gibi işlenmiş ürünlerin ihracat performansı, Türkiye’nin yalnızca tarımsal ham madde üretiminde değil, gıda işleme sanayisinde de önemli bir üretim kapasitesine sahip olduğunu gösteriyor.
Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre önümüzdeki dönemde üretim kapasitesinin artırılması, uluslararası pazarlarda rekabetçi fiyatların korunması ve kesintisiz ham madde tedariki, gıda ihracatının gelişiminde belirleyici unsurlar olmaya devam edecek.
