“Değişen Dünyada İstikrar Paradigması: Küresel Ticaretin Sorumluluk Perspektifiyle Yeniden İnşası” temasıyla düzenlenen İstanbul Ticaret Kongresi, kamu, iş dünyası, akademi ve uluslararası kuruluşların temsilcilerini bir araya getirdi. Kongrenin açılışında küresel ticarette değişen dengeler, jeopolitik riskler, yeşil ve dijital dönüşüm, ticaretin normları ve etik değerleri, ticari istihbarat ve ticari diplomasi ele alındı.
Kongrenin açılış konuşmalarını Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İstanbul Ticaret Odası (İTO) Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, İstanbul Ticaret Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı Dr. İsrafil Kuralay, İstanbul Ticaret Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necip Şimşek ile İstanbul Ticaret Üniversitesi Düşünce ve Proje Üretim Akademisi Müdürü ve Kongre Başkanı Prof. Dr. Nazım Ekren yaptı.
KÜRESEL EKONOMİDE ŞOKLAR SÜREKLİ HALE GELDİ
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, kongrenin küresel ticarette dengelerin değiştiği ve belirsizliklerin arttığı bir dönemde Türkiye’nin üretim, ihracat ve yatırım imkanlarının ele alınması açısından önemli olduğunu söyledi.
Küresel ekonomi ve ticaretin son 20 yılda daha sık kriz ve şoklarla karşı karşıya kaldığını belirten Yılmaz, 2026 yılında Rusya-Ukrayna savaşının yanı sıra ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın oluşturduğu enerji şokunun üretim maliyetleri, enflasyon, lojistik, dış ticaret, finansal koşullar ve büyüme üzerinde etkili olduğunu ifade etti.
Yılmaz, “Artık küresel ekonomide şokların istisnai değil, neredeyse sürekli olarak yönetilmesi gereken bir unsur haline geldiği bir yapıdan söz ediyoruz. İstikrarlı şekilde istikrarsızlık üreten bir ortamda, uluslararası kurumların ve kuralların giderek zayıfladığı bir dönemdeyiz” dedi.
Dünya Ticaret Örgütü’nün 2025’te yüzde 4,6 büyüyen küresel mal ticaretinin 2026’da yüzde 1,9 büyümesini öngördüğünü aktaran Yılmaz, Uluslararası Para Fonu’nun ise küresel büyümenin yüzde 3’e gerileyeceğini tahmin ettiğini belirtti.
Türkiye ekonomisinin zorlu küresel koşullara rağmen üretim kapasitesi ve ihracat gücüyle olumlu bir performans gösterdiğini kaydeden Yılmaz, 2025’te 1,6 trilyon dolara yükselen gayrisafi yurt içi hasılanın 2026’nın ilk yarısı itibarıyla yıllıklandırılmış olarak 1,7 trilyon doları aştığını söyledi.
İHRACATTA 400 MİLYAR DOLAR EŞİĞİ
Türkiye ekonomisinin 2026’nın ikinci çeyreğinde yüzde 2,3 büyüdüğünü belirten Yılmaz, böylece kesintisiz büyüme süresinin 24 çeyreğe ulaştığını ifade etti.
Mal ihracatının 2002’de 36 milyar dolar seviyesinden 2025’te 273,2 milyar dolara yükseldiğini aktaran Yılmaz, hizmet ihracatının da aynı dönemde 14 milyar dolardan 125 milyar dolara çıktığını söyledi.
Türkiye’nin 63 milyar dolarlık hizmet ticareti fazlasıyla bu alanda dünyada altıncı sırada bulunduğunu belirten Yılmaz, mal ve hizmet ihracatı toplamının 2025’te 400 milyar dolara yaklaştığını kaydetti. Yılmaz, ağustos ayı itibarıyla yıllıklandırılmış mal ihracatının 280 milyar doları, mal ve hizmet ihracatının ise 405 milyar doları aşmasının beklendiğini ifade etti.
“KÜRESEL TİCARET TÜRKİYE OLMADAN EKSİK KALIR”
İTO Başkanı Şekib Avdagiç, küresel ticaretin jeopolitik ve jeoekonomik gerilimler, korumacı politikalar, yüksek gümrük tarifeleri, tedarik zinciri sorunları ile enerji ve lojistik maliyetlerindeki dalgalanmaların etkisi altında olduğunu söyledi.
BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı verilerine göre küresel mal ve hizmet ticaretinin 2025’te 35,2 trilyon doları aşarak rekor seviyeye ulaştığını belirten Avdagiç, korumacı politikalar ve tedarik zincirindeki kırılmaların dünya ticareti açısından önemli riskler oluşturduğunu ifade etti.
Avdagiç, “Küresel ticaretin sorumluluk perspektifiyle yeniden inşası Türkiye olmadan eksik kalacaktır. Türkiye, son 25 yılda sağladığı ekonomik istikrarla, sağlam altyapısıyla, nitelikli işgücüyle, ikiz dönüşümdeki kararlılığıyla, savunma sanayiinde elde ettiği güçlü birikimle, yakın tedarik üssü olmasıyla ve lojistik üstünlükleriyle büyük bir avantaja sahip” dedi.
Kongrede dört oturumla somut bir yol haritası ortaya koymayı amaçladıklarını belirten Avdagiç, günümüz tüccarının yalnızca fiyat ve kaliteyle değil; finansmana erişim, enerji maliyeti, teslimat güvenilirliği, mevzuata uyum ve bilgi kapasitesiyle de rekabet etmek zorunda olduğunu söyledi.
TİCARETİN MERKEZİNDE BARIŞ VURGUSU
İstanbul Ticaret Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı Dr. İsrafil Kuralay, kongrenin ilham kaynağının Montesquieu’nun “Barış, ticaretin doğal sonucudur” görüşü olduğunu belirtti.
Kuralay, gerçek refah ve kalıcı zenginlik için barışın korunması gerektiğini vurguladı. Dünya Ticaret Örgütü’nün Eylül 2025’te yayımladığı Dünya Ticaret Raporu’na da değinen Kuralay, yapay zekanın doğru politikalarla 2040’a kadar küresel ticaret hacmini üretkenlik kazanımları ve düşen ticaret maliyetleri sayesinde yaklaşık yüzde 40 artırabileceğini söyledi.
Yapay zekanın ticaret ve pazarlama dünyasında önemli bir dönüşüm oluşturduğunu belirten Kuralay, teknolojinin yalnızca operasyonları otomatikleştirmediğini, aynı zamanda tüketici davranışlarını tahmin ederek ve gerçek zamanlı çözümler üreterek ticaretin yöntemlerini değiştirdiğini ifade etti.
“TİCARET KÜRESEL BİR DEĞER ÜRETME MEKANİZMASI”
İstanbul Ticaret Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necip Şimşek ise üniversitenin 25. yılında İstanbul Ticaret Kongresi’ni Türkiye’ye kazandırdıklarını söyledi.
İstanbul Ticaret Üniversitesi’nin ticaret ve finans alanlarını stratejik ihtisaslaşma alanları arasında değerlendirdiğini belirten Şimşek, kongrenin üniversitenin akademik birikiminin doğal bir uzantısı olduğunu ifade etti.
Şimşek, “Amacımız yalnızca ticareti konuşmak değil; ticaretin geleceğini anlamaya, bu geleceğe ilişkin araştırmalar yapmaya ve daha sağlam bir gelecek için ortak bir düşünce zemini oluşturmaya katkı sunmaktır. Ticaret; bilgi, üretim ve yenilikçiliği buluşturarak adil ve sürdürülebilir refah toplumlarının oluşmasını sağlayan küresel bir değer üretme mekanizmasıdır” dedi.
YENİ TİCARET PARADİGMASI İŞ DÜNYASINI DÖNÜŞTÜRECEK
İstanbul Ticaret Üniversitesi Düşünce ve Proje Üretim Akademisi Müdürü ve Kongre Başkanı Prof. Dr. Nazım Ekren, ticaret politikalarının sanayi, teknoloji, enerji, iklim ve güvenlik politikalarıyla daha güçlü biçimde kesiştiğini söyledi.
İş dünyasının artık yalnızca maliyet ve verimliliğe odaklanmasının yeterli olmadığını belirten Ekren, kritik bağımlılıkların ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların da karar alma süreçlerinde dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Uluslararası ticarette karşılıklılık ve ayrım yapmama gibi ilkeler ile rekabet ve koruma arasındaki dengenin yeniden ele alınması gerektiğini kaydeden Ekren, ekonomik açıklık ve ulusal güvenlik arasında kurulacak dengede karşılıklı güven, müzakere ve ilişki yönetiminin önem taşıdığını söyledi.
Ekren, iş dünyasına da sektörler ve ticaret koridorları bazında hedef ve senaryo çalışmaları yapma çağrısında bulunarak gelişmelerin orta ve uzun vadeli etkilerinin, değer yaratma potansiyelinin ve gerekli stratejik organizasyonel değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini belirtti.
