Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kahramanmaraş’ta gazetecilerle bir araya gelerek kültür ve sanat politikalarından deprem bölgesindeki restorasyon çalışmalarına, arkeolojik kazılardan kültür varlıklarının iadesine kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye Kültür Yolu Festivali’nin 2027’de 32 şehre ulaşacağını belirten Ersoy, Balıkesir, Denizli, Hatay, Kocaeli, Muğla ve Tekirdağ’ın da programa eklenmesiyle festivalin bütün büyükşehirleri kapsayan yapıya ulaşacağını söyledi. Festivalin 2026’da 26 şehirde düzenleneceği daha önce açıklanmıştı.
Ersoy, festival programındaki 32 şehrin Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 65’ini kapsadığını belirterek, temel hedeflerden birinin kültür ve sanata erişimi yaygınlaştırmak olduğunu ifade etti.
DEPREM BÖLGESİNDE 34 MİLYAR LİRALIK KÜLTÜREL MİRAS YATIRIMI
6 Şubat depremlerinden etkilenen illerde kültürel mirasın yeniden ayağa kaldırılması için yürütülen çalışmalar hakkında bilgi veren Ersoy, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ve planlanan yatırımların toplam tutarının 34 milyar liraya ulaşacağını bildirdi.
Bakanlık verilerine göre bugüne kadar yaklaşık 24 milyar liralık çalışma gerçekleştirildi. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü için 12,2 milyar lirayı aşan, Vakıflar Genel Müdürlüğü için ise yaklaşık 22 milyar liralık kaynak ayrıldı.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün 79 çalışmayı tamamladığını belirten Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki hasarlı 377 eser ve parselden 209’unun yeniden kullanıma açıldığını söyledi. Kalan eserlerden 58’inin 2026 sonuna kadar, diğer çalışmaların ise 2027 döneminde tamamlanması planlandı.
Özel mülkiyetteki tescilli yapılara yönelik desteklere de değinen Ersoy, restorasyon projeleri için 750 bin liraya, uygulama aşamasında ise hasarın durumuna göre 5 milyon liraya kadar hibe sağlandığını ifade etti.
Kahramanmaraş’taki kütüphane yatırımlarının da sürdüğünü belirten Ersoy, deprem öncesinde yaklaşık 5 bin 200 metrekare olan kütüphane alanının planlanan yatırımlar tamamlandığında 31 bin 600 metrekareye ulaşacağını kaydetti.
“BİZ HIZLI KAZI YAPMIYORUZ, YOĞUN KAZI YAPIYORUZ”
Ersoy, Türkiye’nin arkeoloji çalışmalarında uyguladığı 12 aylık programın yeni buluntuların ortaya çıkarılmasında önemli rol oynadığını belirtti.
Programın yıl boyunca kesintisiz kazı yapılması anlamına gelmediğini, uygun dönemlerde saha çalışmaları yürütülürken diğer dönemlerde belgeleme, restorasyon, raporlama ve bilimsel çalışmalar gerçekleştirildiğini söyledi.
Ersoy, “Biz hızlı kazı yapmıyoruz. Yoğun kazı yapıyoruz” diyerek kaynak, ekip ve ekipman sayısının artırıldığını ancak bilimsel metodolojiden taviz verilmediğini vurguladı.
Geleceğe Miras Projesi kapsamında binlerce arkeolog, sanat tarihçisi, uzman ve teknik personelin sahada görev yaptığını belirten Ersoy, Türkiye’nin arkeolojik potansiyelinin halen küçük bir bölümünün ortaya çıkarıldığını ifade etti. Bakanlık, Geleceğe Miras programıyla arkeolojik çalışmaların yıl geneline yayılmasını ve kazı-restorasyon süreçlerinin hızlandırılmasını hedefliyor.
Göbeklitepe’nin de içinde bulunduğu Taş Tepeler projesine ilişkin bilgi veren Ersoy, kamuoyuna açıklanan 12 Neolitik alanın yanı sıra üzerinde çalışılan başka alanların da bulunduğunu söyledi.
Yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının iadesinde uluslararası iş birliklerinin önemine değinen Ersoy, son yıllarda binlerce eserin Türkiye’ye getirildiğini belirtti. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre 2002-2025 döneminde Türkiye’ye 13 bin 377 eser iade edilirken, bunların 9 bin 62’si 2018 sonrasında ülkeye kazandırıldı.
AYASOFYA’DA HEDEF 2027 SONU
Ayasofya’da yürütülen kapsamlı restorasyon çalışmalarına da değinen Ersoy, yapının kubbesinden cephelerine, yer altındaki galerilerden taşıyıcı sistemlerine kadar çok katmanlı bir çalışma yürütüldüğünü söyledi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ayasofya’daki çalışmaların bilim kurulları denetiminde ve yapının ibadet ile ziyaret işlevleri sürdürülerek gerçekleştirildiğini bildirmişti.
Ersoy, kubbedeki çalışmalar sırasında radar ve lazer taramalarıyla görünmeyen çatlakların ve yapısal sorunların da tespit edileceğini belirtti. Yapının altındaki galerilerde temizlik, nem kontrolü ve güçlendirme çalışmalarının sürdüğünü ifade etti.
Restorasyon takvimine ilişkin Ersoy, 2027 yılı sona ermeden Ayasofya’nın dış cephesindeki çalışmaların büyük ölçüde tamamlanmasını ve iskelelerin önemli bölümünün kaldırılmasını hedeflediklerini söyledi. Yapının alt ve görünmeyen bölümlerindeki çalışmaların ise daha uzun süre devam edebileceğini kaydetti.
Ersoy, kültür politikalarında restorasyon, arkeoloji, festival ve gastronomi çalışmalarının birlikte yürütüldüğünü belirterek, kültürel mirasın korunmasının yanı sıra şehirlerin sosyal ve ekonomik hayatına katkı sağlayacak projelerin sürdürüleceğini ifade etti.
