Küresel enerji koridorlarında jeopolitik krizlerin tetiklediği yeni bir dönem başladı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan “2026 Üçüncü Çeyrek Gaz Piyasası Raporu”, şubat ayının sonundan bu yana Orta Doğu’da tırmanan gerilimin ve Hürmüz Boğazı’ndaki fiili tıkanıklığın küresel doğal gaz piyasasında büyük bir arz şokuna yol açtığını ortaya koydu. Dünya genelindeki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığının yaklaşık beşte birinin rotası olan bu kritik boğazdaki aksamalar, uluslararası piyasalarda fiyatların fırlamasına neden oldu. Sıkışan arz koşulları ve yüksek maliyetler nedeniyle bu yıl küresel gaz talebinin yüzde 0,5 oranında azalması bekleniyor.
AVRUPA VE ASYA PAZARINDA FİYATLAR UÇUŞA GEÇTİ
Yayımlanan resmi raporda, mart ayında spot doğal gaz fiyatlarının 2022-2023 yıllarında yaşanan büyük enerji krizinden bu yana en yüksek aylık ortalamalara ulaştığı belgelendi. Avrupa’nın gösterge fiyat mekanizması olan TTF, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32 artış göstererek milyon İngiliz ısı birimi (MBtu) başına ortalama 16 dolara kadar yükseldi. Asya spot LNG piyasasındaki fiyat hareketi ise çok daha sert oldu; buradaki spot fiyatlar aynı dönemde yüzde 45 oranında tırmanarak 17,5 dolar/MBtu seviyesine ulaştı. Haziran ortasında ABD ile İran arasında sağlanan geçici mutabakat piyasaları biraz sakinleştirse de boğazdaki nakliye hacmi hâlâ kriz öncesi seviyelerin oldukça altında seyrediyor.
SANAYİDE ZORUNLU OLARAK KÖMÜRE DÖNÜŞ BAŞLADI
Yüksek spot fiyatlar ve tedarik endişeleri, özellikle Asya ve Avrupa’daki elektrik üretim sektöründe yakıt tercihlerini kökten değiştirdi. Doğal gaz maliyetlerinin katlanması nedeniyle Çin, Japonya ve Hindistan gibi sanayi üretiminin merkezindeki ülkelerde elektrik sektöründe doğal gazdan kömüre geçiş süreci hız kazandı. Hükümetlerin uygulamaya koyduğu bu zorunlu yakıt değişimi politikaları ve idari tasarruf tedbirleri, talep baskısını azaltarak küresel doğal gaz piyasasının daha büyük bir çöküş yaşamasının önüne geçiyor. Uzmanlar, bu durumun küresel karbon emisyonu hedeflerini de sekteye uğratabileceğine dikkat çekiyor.
ORTA VADELİ PLANLARDA 140 MİLYAR METREKÜPLÜK KAYIP
Raporda krizin sadece bugünü değil, önümüzdeki yılları da ipotek altına alan orta vadeli projeksiyonlarına yer verildi. Katar’da bulunan dünyanın en büyük LNG sıvılaştırma tesisi Ras Laffan’da meydana gelen fiziksel hasarların faturası ağır oldu. Yapılan tahminlere göre, bu hasarlar nedeniyle 2026-2030 dönemini kapsayan süreçte kümülatif LNG arz kaybının 140 milyar metreküpe ulaşması bekleniyor. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin mart-haziran dönemindeki LNG yüklemeleri yıllık bazda 35 milyar metreküp azalırken; Kuzey Amerika ve Afrika’da yeni devreye alınan projeler bu kaybın ancak dörtte üçünü ikame edebildi.
#KüreselEnerjiKrizi #DoğalGazFiyatları #IEAraporu #HürmüzBoğazı
