Yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte veri merkezleri küresel ekonominin en stratejik yatırım alanlarından biri haline gelirken, Türkiye de bu alanda bölgesel üs olma hedefi doğrultusunda önemli adımlar atıyor. Güçlü enerji altyapısı, yatırım teşvikleri ve kamu-özel sektör iş birlikleriyle Türkiye’nin dijital ekonominin merkezlerinden biri olması amaçlanıyor.
Veri merkezleri; sunucu, depolama sistemleri, ağ altyapıları ve bilgi işlem kaynaklarını tek çatı altında toplayan kritik tesisler olarak öne çıkıyor. Özellikle yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için yüksek işlem gücü ve enerji kapasitesi gerektiren bu merkezler, ülkelerin dijital dönüşüm stratejilerinde belirleyici rol üstleniyor.
YAPAY ZEKA İÇİN STRATEJİK ALTYAPI
Türkiye’nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı kapsamında veri merkezi yatırımları öncelikli alanlar arasında yer alıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıkladığı hedefler doğrultusunda, 2030 yılına kadar Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması planlanıyor.
Bu kapsamda kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacak. Sağlık, enerji, tarım, savunma ve akıllı üretim gibi öncelikli sektörlerde geliştirilen yapay zeka uygulamalarının desteklenmesi hedeflenirken, kamu kurumlarının yerli çözümlerin ilk kullanıcısı olması öngörülüyor.
10 MİLYAR DOLARLIK ÖZEL SEKTÖR YATIRIMI HEDEFİ
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın açıkladığı yol haritasına göre, veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarında yaklaşık 3 milyar dolarlık kamu desteğiyle 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının harekete geçirilmesi planlanıyor.
Uluslararası yatırımcılar için tek pencereden hizmet modeli oluşturulurken, yatırım süreçlerinin en fazla 30 iş günü içerisinde tamamlanması hedefleniyor. Böylece Türkiye’nin küresel teknoloji yatırımları açısından daha cazip bir merkez haline gelmesi amaçlanıyor.
İSTANBUL YATIRIM DİPLOMASİSİNİN MERKEZİ OLACAK
Türkiye’nin yapay zeka ekosisteminde öne çıkarmayı planladığı şehirlerin başında İstanbul geliyor. Uluslararası yatırım diplomasisinin merkezi olarak konumlandırılması hedeflenen kentte, Terminal İstanbul projesi girişimciler ve yatırımcılar için buluşma noktası olacak.
Türkiye ayrıca OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası platformlarda insan odaklı yapay zeka standartlarının belirlenmesinde daha etkin rol üstlenmeyi hedefliyor. Türk Devletleri Teşkilatı iş birliğiyle ortak Türk dilleri büyük dil modeli geliştirilmesine yönelik çalışmalar da sürüyor.
GSM OPERATÖRLERİNDEN DEV YATIRIMLAR
Türkiye’nin hiper ölçekli veri merkezi ekosistemine geçiş sürecinde telekomünikasyon şirketleri önemli yatırımlara imza atıyor.
Turkcell ile Google Cloud iş birliği kapsamında Ankara’da temelleri atılan veri merkezi projesinin toplam yatırım büyüklüğünün 3 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Üç ayrı yedekli ağ kümesinden oluşacak tesisin 2028 yılında tam kapasiteyle devreye alınması planlanıyor.
Türk Telekom ise veri merkezlerinde enerji verimliliğini artırmak amacıyla test ettiği sıvı daldırmalı soğutma sistemlerinden başarılı sonuçlar elde ettiğini açıkladı.
Vodafone Türkiye de DAMAC Digital ortaklığıyla İzmir’de 150 milyon dolarlık yeni veri merkezi yatırımı gerçekleştirmeye hazırlanırken, Ankara’daki veri merkezlerinin kapasitesini artırmak için 18 milyon avroluk yatırım yapıyor.
VERİ MERKEZLERİ ANADOLU’YA YAYILACAK
Türkiye’de halen 81 veri merkezi faaliyet gösteriyor. Bunların büyük bölümü İstanbul, Ankara ve İzmir’de bulunurken, yeni teşvik mekanizmalarıyla yatırımların Anadolu’nun farklı bölgelerine yayılması hedefleniyor.
HIT-30 Programı kapsamında veri merkezleri için 1,5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrılırken, yatırımcılara yüzde 50’ye varan vergi avantajı, enerji desteği ve istihdam teşvikleri sunuluyor.
Yerel Kalkınma Hamlesi kapsamında Nevşehir, veri merkezi yatırımları için öne çıkan şehirlerden biri olarak dikkat çekiyor. Kapadokya bölgesindeki doğal kaya oyma yapılarının enerji verimliliği ve güvenlik avantajları sayesinde veri merkezlerine dönüştürülmesi planlanıyor. Yapılan analizler, Nevşehir’de kurulacak veri merkezlerinin yatırım ve işletme maliyetlerinin İstanbul ve Ankara’ya göre yaklaşık yüzde 45 daha düşük olabileceğini ortaya koyuyor.
KÜRESEL PAZAR HIZLA BÜYÜYOR
Küresel veri merkezi sistemleri pazarının 2024’teki 416 milyar dolarlık büyüklüğünden bu yıl 570 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. Sektörün 2030 yılına kadar 620 milyar dolarlık hacme ulaşacağı öngörülüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, 2020 yılında yaklaşık 60 gigavat seviyesinde olan küresel veri merkezi kapasitesi 2024 itibarıyla 97 gigavata yükseldi. Mevcut büyüme trendinin sürmesi halinde kapasitenin 2030’da 226 gigavata ulaşacağı tahmin ediliyor.
Uzmanlar, yapay zekanın yaygınlaşmasıyla veri merkezlerine yönelik talebin hızla artacağını belirtirken, Türkiye’nin sahip olduğu enerji altyapısı, coğrafi konumu ve yatırım teşvikleri sayesinde bölgesel veri merkezi üssü olma potansiyeline sahip olduğuna dikkat çekiyor.
