Avrupa’da yenilenebilir enerji kaynaklarının hızla yaygınlaşması, elektrik piyasalarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Özellikle güneş ve rüzgar santrallerinden elde edilen üretimin bazı saatlerde talebin üzerine çıkması, toptan elektrik piyasalarında negatif fiyatların daha sık görülmesine neden olurken, enerji depolama sistemleri sektörün en stratejik yatırım alanlarından biri haline geliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ve sektör raporlarından derlediği bilgilere göre, Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İspanya ve Danimarka gibi yenilenebilir enerji kapasitesi yüksek ülkelerde negatif elektrik fiyatlarının görüldüğü saatlerin sayısı son yıllarda belirgin şekilde arttı.
Negatif elektrik fiyatı, üreticilerin elektriği piyasaya satabilmek için alıcılara ödeme yapmak zorunda kaldığı durumu ifade ediyor. Bu durum tüketicilerin elektrik faturalarının negatife düştüğü anlamına gelmezken, sistemde üretimin talebi aştığını ve şebekenin fazla elektriği yönetmekte zorlandığını gösteriyor.
Özellikle güneş enerjisi üretiminin zirve yaptığı öğle saatlerinde yaşanan arz fazlası, elektrik fiyatlarının sıfırın altına inmesine neden olurken, akşam saatlerinde güneş üretiminin devreden çıkmasıyla birlikte fiyatlar yeniden yükseliyor. Uzmanlar, gün içindeki bu sert fiyat dalgalanmalarının enerji sistemlerinde daha fazla esneklik ihtiyacını ortaya koyduğunu belirtiyor.
Bu süreçte batarya depolama sistemleri, pompaj depolamalı hidroelektrik santraller, talep tarafı yönetimi uygulamaları ve elektrik iletim altyapısının güçlendirilmesi, fazla elektriğin değerlendirilmesi açısından kritik çözümler arasında yer alıyor.
Depolama tesisleri, fiyatların düşük ya da negatif olduğu saatlerde elektriği depolayarak talebin arttığı zaman dilimlerinde yeniden sisteme sunabiliyor. Böylece hem şebeke dengeleniyor hem de yatırımcılar fiyat farklarından gelir elde edebiliyor.
AVRUPA’DA DEPOLAMA YATIRIMLARI HIZ KAZANDI
Enerji Depolama Endüstrileri Derneği (EDEDER) Yönetim Kurulu Başkanı Doğa Can Bayram, Avrupa’da yenilenebilir enerji üretimindeki hızlı artışın enerji depolama sistemlerine olan ihtiyacı önemli ölçüde artırdığını söyledi.
Bayram, güneşli saatlerde elektrik fiyatlarının sıfırın altına kadar gerileyebildiğini, üretimin düştüğü akşam saatlerinde ise fiyatların hızla yükseldiğini belirterek, “Bu saatlik fiyat dalgalanmaları piyasa dengesini bozuyor ve depolama sistemlerine olan ihtiyacı katlayarak artırıyor.” dedi.
Gün içindeki fiyat farklılıklarının enerji piyasasında önemli gelir fırsatları oluşturduğunu ifade eden Bayram, depolama sistemlerinin düşük fiyatlı saatlerde enerjiyi depolayıp yüksek fiyatlı saatlerde sisteme vererek ekonomik değer oluşturduğunu kaydetti.
Avrupa’da gün içi fiyat farklarının zaman zaman megavatsaat başına 800 avroya kadar çıkabildiğini aktaran Bayram, bu durumun batarya yatırımlarını yatırımcılar açısından oldukça cazip hale getirdiğini vurguladı.
TÜRKİYE’DE DE BENZER EĞİLİM BAŞLADI
Bayram, Türkiye’de de benzer gelişmelerin görülmeye başladığını belirterek, özellikle hidroelektrik santrallerden kaynaklanan üretim artışı nedeniyle bu yıl sıfır fiyat oluşan saat ve günlerin sayısının yükseldiğini söyledi.
Türkiye’de negatif fiyat uygulaması bulunmamasına rağmen, iletim bedelleri nedeniyle sıfır fiyatların üreticiler açısından fiilen negatif sonuçlar doğurduğunu ifade eden Bayram, bu durumun destek mekanizması dışında kalan bazı yenilenebilir enerji santrallerini üretimlerini kısmaya yöneltebildiğini dile getirdi.
Türkiye’de depolama sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte elektrik piyasasında fiyat sınırlarının daha esnek hale gelmesinin beklendiğini belirten Bayram, depolama yatırımlarının hem piyasa dengesine hem de yatırımcıların gelir modellerine önemli katkı sağlayacağını ifade etti.
Depolama kurulu gücünün hızla arttığını ve yıl sonunda 1 gigavatsaat seviyesini aşmasının beklendiğini kaydeden Bayram, özellikle güneş enerjisi santrallerinin yaygınlaşmasıyla birlikte depolama gelirlerinde önemli artış öngörüldüğünü söyledi.
Bayram, enerji depolama yatırımlarının yerli ve yabancı yatırımcılar açısından giderek daha cazip hale geldiğini belirterek, bu gelişmelerin Türkiye’de depolama teknolojilerinin yaygınlaşmasına, yerli üretimin güçlenmesine ve sektörün büyümesine önemli katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.
