Yaz aylarında yükselen sıcaklıklar yalnızca günlük yaşamı değil, gıda güvenliğini de doğrudan etkiliyor. Uygun koşullarda saklanmayan, soğuk zinciri bozulan veya uzun süre açıkta bırakılan yiyeceklerde mikroorganizmalar kısa sürede çoğalabiliyor.
Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği Uzmanı Prof. Dr. Adalet Altunsoy, sıcak havalarda bağırsak enfeksiyonları ve besin zehirlenmelerinin daha sık görüldüğünü belirtti.
Altunsoy, “Yaz ayları, bağırsak enfeksiyonları ve gıda zehirlenmelerinin arttığı bir dönem. Çünkü bakteriler, virüsler ve parazitler sıcağı seviyor ve daha hızlı çoğalıyor. Gıdalar pişmiş bile olsa açık havada birkaç saat içerisinde milyonlarca bakteri üreyerek hastalık oluşturabilecek seviyeye gelebiliyor” dedi.
PİŞMİŞ GIDALAR DA RİSK TAŞIYOR
Yiyeceklerin pişirilmiş olmasının tek başına güvenli tüketim için yeterli olmadığını vurgulayan Altunsoy, gıdaların doğru sıcaklıkta saklanması gerektiğini söyledi.
“Soğuk zincir kurallarına uyulmayan, uygun koşullarda muhafaza edilmeyen, yeterince pişirilmeyen ya da uzun süre açıkta bekletilen gıdaların tüketilmesi bağırsak enfeksiyonu riskini artırıyor” diyen Altunsoy, özellikle et, tavuk, balık, süt ve süt ürünlerinin sıcak havalarda daha dikkatli saklanması gerektiğini kaydetti.
Yaz aylarında açık büfelerde, pikniklerde, plajlarda veya yolculuk sırasında uzun süre dışarıda kalan yiyeceklerin risk oluşturabileceği belirtiliyor. Pişirilen yemeklerin kısa sürede tüketilmesi, kalan gıdaların ise uygun sıcaklıkta buzdolabına kaldırılması gerekiyor.
ÇOCUKLAR VE YAŞLILARDA DAHA AĞIR SEYREDEBİLİR
Bağırsak enfeksiyonlarında en önemli risklerden birini sıvı ve elektrolit kaybı oluşturuyor. İshal ve kusma sırasında vücut yalnızca su değil, sodyum, potasyum ve bikarbonat gibi önemli mineralleri de kaybediyor.
Prof. Dr. Altunsoy, çocuklarda, yaşlılarda, böbrek hastalarında, diyabeti veya kalp rahatsızlığı bulunan kişilerde ishalin daha ağır seyredebildiğini belirtti.
Altunsoy, “Yeterli sıvı alınmasına rağmen özellikle çocuklarda ve yaşlılarda gözlerde çökme, dilde kuruluk, belirgin halsizlik veya bilinç bozukluğu gelişiyorsa vakit kaybedilmemeli. Ateş iki veya üç günden uzun sürüyorsa, kanlı ishal ya da şiddetli kusma varsa mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalı” ifadelerini kullandı.
İLK BELİRTİLER KARIŞTIRILABİLİYOR
Besin zehirlenmesi ile bağırsak enfeksiyonlarının belirtileri büyük ölçüde benzerlik gösteriyor. Bağırsak enfeksiyonlarında genellikle karın ağrısı ve ishal öne çıkarken, besin zehirlenmelerinde şüpheli yiyeceğin tüketilmesinin ardından önce kusma, daha sonra ishal görülebiliyor.
Tedavide yapılan en yaygın hatalardan biri ise doktor önerisi olmadan antibiyotik kullanmak. Altunsoy, antibiyotiklerin bağırsak florasını bozabileceğini, ishal süresini uzatabileceğini ve antibiyotik direncine yol açabileceğini söyledi.
Tedavide önceliğin kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konulması olduğunu belirten Altunsoy, özellikle küçük çocuklara ishal sırasında asitli içecek veya meyve suyu verilmemesi gerektiğini vurguladı. Bu tür içeceklerin yüksek şeker içeriği nedeniyle ishali uzatabileceği ifade edildi.
ET VE SEBZE AYNI TAHTADA KESİLMEMELİ
Gıda hazırlama sırasında oluşabilecek çapraz bulaşma da enfeksiyon riskini artırıyor. Çiğ et üzerindeki mikroorganizmalar, aynı bıçak veya kesme tahtasının sebze ve meyvelerde kullanılmasıyla diğer gıdalara geçebiliyor.
Altunsoy, “Çiğ etler ile sebzeler için ayrı kesme tahtaları kullanılmalı. Et ve süt ürünleri iyi pişirilmeli, pişirilen yemekler uzun süre oda sıcaklığında bekletilmemeli. Sebze ve meyveler de tüketilmeden önce iyice yıkanmalı” dedi.
Yemek hazırlamadan ve yemeden önce, tuvalet sonrasında ve bebeklerin bez değişiminin ardından ellerin en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanması gerekiyor. El hijyeninin çapraz bulaşmayı ve enfeksiyon riskini önemli ölçüde azalttığı belirtiliyor.
İSHALİ OLAN ÇOCUK HAVUZA GİRMEMELİ
Yaz aylarında havuzlar da bağırsak enfeksiyonlarının yayılabileceği alanlar arasında bulunuyor. Çocukların havuz suyunu yutmamaları konusunda uyarılması gerekiyor.
İshal şikayeti bulunan bebek ve çocukların ise hem kendi sağlıklarının korunması hem de enfeksiyonun diğer kişilere bulaşmasının önlenmesi amacıyla havuza sokulmaması öneriliyor.
