Geçtiğimiz yıl, küresel ticaretin köklü bir değişimden geçtiği ve dijitalleşmenin ekonomik büyümenin itici gücü haline geldiği bir dönem olarak kayıtlara geçiyor. Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) 2025 yılı için mal ticareti hacmi büyüme tahminini %0,9’dan %2,4’e yükseltmesinde, özellikle Asya ve Kuzey Amerika’da yapay zekâ ürünlerine yönelik harcamaların hızlanması en kritik faktörlerden biri oldu. Bu süreçte yapay zekâ ile ilgili ürünlerin ticareti, 2025 yılının ilk yarısında yıllık bazda %20’nin üzerinde bir büyüme kaydederek 1,61 trilyon dolardan 1,92 trilyon dolara yükseldi. Bu olağanüstü performans, yapay zekâ dışı ürünlerdeki büyümenin %4’ün altında kaldığı bir ortamda, teknolojinin küresel ticaretteki baskın rolünü açıkça ortaya koyuyor. Yapay zekâ ürünleri, dünya mal ticaretinin altıda birinden daha azını oluşturmasına rağmen, toplam küresel ticaret büyümesinin yaklaşık %43’ünü tek başına sağladı. Bu durum, dünya ekonomisinin artık dijital değer zinciri etrafında yeniden yapılandığını gösteriyor.
Bölgesel bazda incelendiğinde, yapay zekâ ürünleri ticaretindeki bu devasa genişlemenin yaklaşık üçte ikisini Asya bölgesi temsil ediyor. Doğu Asya’nın teknoloji devleri olan Güney Kore, Japonya ve Çin Taipei; yüksek değerli yarı iletkenler ve gelişmiş telekomünikasyon ekipmanları tedarikinde küresel liderliklerini sürdürüyor. Bununla birlikte, tedarik zincirlerinde yaşanan stratejik çeşitlendirme süreci, Vietnam ve Tayland gibi Güneydoğu Asya ekonomilerinin yatırımlardan daha fazla pay alarak rollerini güçlendirmesine yol açtı. Kuzey Amerika ise küresel yapay zekâ ticaret büyümesinin yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Özellikle Meksika, yarı iletkenler ve telekomünikasyon ekipmanları ticaretinde yaklaşık %30’luk bir artış kaydederek küresel elektronik tedarik zincirindeki stratejik konumunu daha da sağlamlaştırdı. ABD’nin yarı iletken ve sunucu ithalatındaki düzenli artış, bu talebin sadece kısa vadeli politika değişikliklerinden değil, aynı zamanda uzun vadeli yapısal yatırımlardan ve veri merkezi inşaatlarından kaynaklandığını kanıtlıyor.
Yapay zekâ odaklı bu dönüşüm yalnızca gelişmiş ekonomilerle sınırlı kalmayıp, küresel bir yayılım gösteriyor. Orta Doğu’da, özellikle Suudi Arabistan ve BAE’de hükümet öncülüğünde yürütülen dijital dönüşüm programları, sunucu ve telekomünikasyon donanımı ithalatında ciddi artışlara neden oldu. Benzer şekilde, Güney Amerika’da Brezilya ve Şili bulut hizmet sağlayıcıları için bölgesel merkezler haline gelirken; Afrika’da Güney Afrika, Nijerya ve Mısır gibi ülkelerde telekomünikasyon altyapısı ithalatı, geniş çaplı bir dijital benimsemenin öncüsü haline geldi. Bu genişleme, yarı iletken üretimi ve testinde kullanılan makinelerin ticaretinin tek başına küresel ticaret değerinin %2’sine ulaşmasıyla endüstriyel bir derinlik kazandı.
Yapay zekâ ürünleri ticareti; ham silikondan bulut platformlarına, özel gazlardan gelişmiş işlemcilere kadar dijital değer zincirinin tüm katmanlarını kapsayarak, küresel ekonomik büyümeyi ve bölgesel ticaret dinamiklerini kalıcı bir şekilde dönüştürüyor.
