Yapay zeka insan ömrünü uzatabilir… Peki, insanlığın ömrüne katkısı nasıl olur?
Geçen ayki “İnsanlığın kaderini ne belirler?” başlıklı yazıda insanlığın ve uygarlığın ömrü hakkında yapay zekânın öngörülerini paylaşmıştım. Yapay zekânın en kötü senaryosundan uygarlığın bir yüzyılı kalmış, en iyisinde ise binlerce yıl sürebilir…
Bu arada yapay zekâ, hangisinin gerçekleşeceğini belirleyecek faktör tarım ve gıda politikalarıdır, demişti. İnsan uygarlığının ömür süresine olumlu ve olumsuz katkıları olabileceğini söyleyen yapay zekâ, önce olumlu katkılardan başladı: Yapay zekâ insan uygarlığının ömür süresini uzatabilir, ama: Öncelikle iklim değişikliğini önleyen ve enerji üretimini artıran teknolojilerin gelişimini hızlandırabilirse…
Yapay zekâ karbon yakalama filtreleri ve nükleer füzyonda plazma kontrolü gibi kritik alanlarda deney sürelerini yıllardan günlere indirebilir ve böylece atmosferin onarımına ve temiz enerji üretimine katkı sağlayabilirse…
İkinci olarak yenilenebilir enerjinin dalgalı üretimini dengeleyebilirse… Üçüncü olarak lojistikteki yakıt israfını ve tarımsal su ve gübre kullanımını hassas tarım yöntemleriyle azaltabilirse…
Atıkların yeniden kullanımını ve geri dönüşüm ayrıştırmasını optimize ederek hammadde tüketme hızını yavaşlatabilirse…
Peki, yapay zekâ etkisiyle neler olursa insan uygarlığının ömrü kısaltır?
Verimlilik artışı kaynak tüketimini düşürmez aksine artırırsa…
Nitekim Jevons paradoksu, bu durumun gerçekleşme ihtimalinin daha yüksek olduğunu gösteriyor. İngiliz iktisatçı William Stanley Jevons, buhar makinelerinin kömür kullanımındaki verimliliğini artırmasına rağmen İngiltere’deki toplam kömür tüketiminin hızla arttığını fark etmiş, 1865 yılında teorisini yayınlamış ve teori o günden beri defalarca doğrulanmıştır. Yapay zekânın ihtiyaç duyduğu enerji azaltılamaz ve su ayak izi düşürülemezse…
Veri merkezlerinin devasa elektrik ve soğutma suyu talebi, küresel enerji şebekeleri ve yerel tatlı su kaynakları üzerinde yeni bir baskı oluşturmaya başladı. Konuyla ilgili yorumlar spekülatif de olsa endişe verici… Ve belki de en tehlikelisi, süreçlerin insan aklının ve denetiminin dışına çıkması küçük kıyametler kopartmazsa…
Küresel gıda, finans ve enerji altyapısının otonom algoritmalara bağlanması, beklenmedik arızalara ve siber şoklara karşı uygarlığı daha kırılgan hale getirebilir. Bu küçük kıyametlerin nasıl olabileceğine dair birkaç senaryo hazırlamasını istediğim Gemini üç senaryo hazırladı. Her birini okuduğumda cidden endişelendim. İnsan denetiminin ve müdahalesinin hiç bitmemesi umudu ve dileğiyle birini paylaşmak istiyorum:
“Sentetik Devalüasyon ve “Hayalet Tahıl” Krizi Senaryosu Tetikleyici
Finansal piyasalarda tarımsal vadeli işlemleri yöneten bağımsız otonom fonların, sentetik uydu görüntüleri üreten bir manipülasyon atağına hedef olması. Süreç: Kimliği belirsiz bir aktör, küresel tarım uydularının veri akışına “Güney Amerika ve Ukrayna’da eşi görülmemiş rekor buğday rekoltesi” simüle eden derin sahte mikrodalga verileri enjekte eder. Finansal algoritmalar, buğday fiyatlarının çakılacağını öngörerek dakikalar içinde vadeli tarım kontratlarını açığa satar. Kırılma: Fiyatlardaki yapay çöküş, Afrika ve Asya’daki otonom gübre ve tohum dağıtım sistemlerini tetikler. Düşük fiyat sinyali alan tarım kredilendirme algoritmaları, yerel çiftçilerin ve otonom traktör filolarının yakıt ve tohum sübvansiyonlarını “kârsız yatırım” gerekçesiyle otomatik olarak durdurur. Sonuç: Aslında tarlada hiçbir mahsul bolluğu yokken, algoritmaların “aşırı bolluk var, ekimi durdurun” sinyali nedeniyle yarım kürede ekim sezonu kaçırılır. Sanal bir veri bozulması, 6 ay sonra gerçek dünyada 200 milyon insanın akut açlık sınırına düşmesine yol açar.”
Velhasıl, yapay zekânın insan ömrünü uzatması ne kadar mümkünse insanlığın ve uygarlığımızın ömrünü kısaltması da o kadar mümkün görünüyor…
