Küresel ekonomide kartların yeniden karıldığı 2025 yılında, Avrupa kıtası genelinde 5 binden fazla proje hayata geçirilerek 200 bin yeni istihdam yaratılsa da toplam yabancı yatırım hacminde %7’lik bir erüzyon yaşandı. Ancak bu durgunluk dalgası her ülkeyi aynı şekilde etkilemedi. Fransa %17, Birleşik Krallık %14 ve Almanya %10’luk yatırım kayıplarıyla sarsılırken; Türkiye, Polonya (%10) ve İspanya (%7) performanslarıyla ezber bozdu.
Doğrudan yabancı yatırım proje sayısını 383’e çıkaran Türkiye’nin bu başarısının arkasında; güçlü yetenek havuzu, yatırım dostu dinamik bürokrasi, vergi teşvikleri ve hızlanan dijital altyapı hamleleri yer alıyor. Batı Avrupa’da yükselen enerji maliyetleri, siyasi belirsizlikler ve regülasyon yükü yatırımcıyı kaçırırken, Türkiye güvenli bir liman olarak öne çıktı.
YAPAY ZEKÂ VE SAVUNMA SANAYİDE YATIRIM PATLAMSI
Geleneksel sanayi kollarında yaprak dökümü yaşanırken, ileri teknoloji ve stratejik alanlar küresel sermayenin yeni odağı haline geldi. Rapora göre Avrupa genelinde yapay zekâ odaklı doğrudan yabancı yatırım proje sayısı yüzde 96 artarak adeta patlama yaparken, bu yatırımlar 14 binden fazla yeni istihdamın kapısını araladı. Benzer şekilde insansız hava araçları, uzay teknolojileri, mühimmat ve füze sistemleri gibi kritik alanları kapsayan savunma sektörü yatırımları da yüzde 84 büyüyerek yaklaşık 7 bin kişilik yeni istihdam hacmi yarattı. Yeşil dönüşüm rüzgarıyla düşük karbonlu enerji yatırımları yüzde 25 artış gösterirken; Avrupa’nın asırlık taşıyıcı kolonları olan sağlık üretimi yüzde 28, kimya yüzde 19 ve otomotiv yatırımları ise sert düşüşlerle geriledi. Ayrıca korumacı ticaret politikalarının bir sonucu olarak ABD kaynaklı yatırımların yüzde 38, Alman menşeli yatırımların ise yüzde 28 azalması dönemin en dikkat çekici kırılmalarından biri oldu.
“YATIRIMCI ARTIK ÇOK DAHA SEÇİCİ VE NOKTA ATIŞI ÇALIŞIYOR”
Araştırma sonuçlarını ve Türkiye’nin ulaştığı stratejik konumu değerlendiren EY-Parthenon Türkiye Başkanı Özge Gürsoy, küresel sermayenin yeni karakterini şu sözlerle özetledi:
“EY Avrupa Çekicilik Araştırmamız, jeopolitik dalgalanmaların ve ticari kısıtlamaların küresel yatırım haritasını radikal bir şekilde değiştirdiğini kanıtlıyor. Bu zorlu atmosferde Türkiye’nin 2024 yılındaki beşincilik koltuğundan dördüncü sıraya yükselmesi ve projelerini %20 artırması çok güçlü bir mesajdır. Artık yatırım kararlarında tek bir kriter geçerli değil; teknolojik adaptasyon, insan kaynağı kalitesi, enerji maliyetleri ve tedarik zinciri güvenliği aynı anda masada. Yatırımlar küçülüyor ancak daha seçici, rafine ve yapay zekâ, savunma, enerji gibi yüksek büyüme potansiyeline sahip alanlara kanalize oluyor. Şirketler için asıl güç, bu değişimi öngörüp doğru zamanda doğru coğrafyaya adım atabilmektir.”
UZUN VADELİ İYİMSERLİK SÜRÜYOR
Kısa vadede katılımcıların %41’i jeopolitik gerilimleri en büyük risk olarak görse de uzun vadeli projeksiyonlar umut verici. Şirket liderlerinin %60’ı Avrupa pazarının önümüzdeki 3 yıl içinde çekiciliğini yeniden artıracağına inanıyor. Yatırımcılar, küresel rekabet gücünün korunması için KOBİ’lerin desteklenmesi, bürokratik işlemlerin sadeleştirilmesi ve enerji maliyetlerinin düşürülmesi yönünde ekonomi yönetimlerine çağrıda bulunuyor.
