Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), kullanım dışı mühimmatın güvenli biçimde bertaraf edilmesi ve geri kazanılabilir malzemelerin ekonomiye kazandırılması amacıyla Kırıkkale’deki Mühimmat Ayırma ve Ayıklama Tesisi’nde çalışmalarını sürdürdü.
Yahşihan ilçesinde faaliyet gösteren tesiste kullanım ömrünü tamamlayan klasik mühimmat, roket, füze ve mayınlar kontrollü süreçlerden geçirilerek ana bileşenlerine ayrıldı. Geri dönüştürülebilir malzemeler yeniden ekonomiye kazandırılırken, kullanılması mümkün olmayan unsurlar çevre mevzuatına uygun şekilde imha edildi.
216 bin metrekarelik yerleşkeye sahip tesiste 12 atölye, 17 hizmet binası ve 3 mühimmat deposu bulunuyor. Tesiste görev yapan askeri ve sivil personelin patlayıcı madde ve mühimmat güvenliğinin yanı sıra iş sağlığı ve güvenliği alanında eğitim aldığı belirtildi.
MÜHİMMAT TÜRÜNE GÖRE AYRIŞTIRILIYOR
Tesise getirilen kullanım dışı mühimmat, türü ve teknik özelliklerine göre farklı bölümlerde işleme alındı. Otomasyona dayalı güvenlik sistemleri altında gerçekleştirilen işlemlerde mühimmat; metal gövde, ateşleyici unsurlar ve patlayıcı bileşenler gibi ana parçalara ayrıldı.
Standart ayrıştırma yöntemleriyle işlem yapılamayan mühimmat için ise kontrollü kesim ve ayrıştırma yöntemleri uygulandı.
Tesisteki süreçlerin önemli bölümünün uzaktan kontrol ve otomasyon sistemleriyle yürütülmesiyle personelin patlayıcı maddelerle doğrudan temasının en aza indirilmesi hedeflendi.
PATLAYICI BİLEŞENLER KONTROLLÜ ŞEKİLDE AYRILIYOR
Mühimmatın içerisindeki patlayıcı maddelerin tahliye edildiği bölümlerde işlemler kontrol odalarından yönetildi. Ayrıştırılan patlayıcı bileşenler durumlarına göre geri kazanım veya güvenli imha süreçlerine yönlendirildi.
İşlemler sırasında kullanılan suyun da arıtılarak yeniden sisteme kazandırıldığı belirtildi. Böylece tesisin üretim ve ayrıştırma süreçlerinde kaynakların yeniden kullanımına ağırlık verildi.
İmha işlemlerinden kaynaklanan gazlar ise arıtma sistemlerinden geçirilerek ulusal mevzuat ve Avrupa Birliği çevre kriterlerine uygun hale getirildi.
METALLER GERİ DÖNÜŞÜME GÖNDERİLİYOR
Patlayıcı maddelerden tamamen arındırılan mühimmat gövdeleri son işlem aşamasına alındı. Burada ayrıştırılan çelik, alüminyum, bakır ve pirinç gibi metaller preslenerek geri dönüşüm sürecine gönderildi.
Mühimmatın taşınmasında kullanılan ve yeniden değerlendirmeye uygun olan ahşap malzemeler ise tesiste görev yapan marangozluk yeterlilik belgesine sahip personel tarafından palet haline getirildi.
Kimyasal maddelerle temas etmiş ve yeniden kullanımı mümkün olmayan ahşap malzemeler çevre mevzuatına uygun şekilde bertaraf edilirken, işlem sırasında ortaya çıkan enerjinin de geri kazanıldığı bildirildi.
Bakım ve ayıklama çalışmalarından ortaya çıkan diğer atıklar ise geçici depolama alanlarında toplanarak yetkili firmalara teslim edildi.
SIFIR ATIK YAKLAŞIMI ÖNE ÇIKIYOR
Tesiste yürütülen süreçlerle kullanım dışı mühimmatın yalnızca güvenli biçimde ortadan kaldırılması değil, içerisindeki geri dönüştürülebilir malzemelerin yeniden ekonomiye kazandırılması da amaçlandı.
Metallerin geri dönüşüme gönderilmesi, uygun ahşap malzemelerin yeniden kullanılması, süreç suyunun arıtılarak sisteme döndürülmesi ve ortaya çıkan enerjinin değerlendirilmesiyle “sıfır atık” yaklaşımının askeri tesislerdeki uygulamalarından biri hayata geçirildi.
TESİSİN MODERNİZASYONU 2022’DE TAMAMLANDI
Kullanım dışı mühimmatın çevreye zarar vermeden ayrıştırılması amacıyla 2007’de kurulan tesis için daha sonra kapsamlı bir modernizasyon süreci başlatıldı.
Milli Savunma Bakanlığı ile NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) arasında yapılan anlaşma kapsamında ROKETSAN yükleniciliğindeki TSK Mühimmat Ayırma ve Ayıklama Tesisi Modernizasyon Projesi, 18 Eylül 2015’te başladı.
Modernize edilen tesis, 5 Şubat 2020’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı törenle hizmete alındı. Proje 1 Aralık 2022’de tamamlanırken, NSPA tarafından yürütülen yeterlilik çalışmalarının ardından tesis sertifikalandırıldı.
Milli Savunma Bakanlığı Kalite Güvence Daire Başkanlığının Ekim 2023’te gerçekleştirdiği denetimler sonucunda AQAP-2110 Kalite Güvence Belgesi alan tesiste, 20 Ekim 2025 itibarıyla fabrika ve firma seviyesinde mühimmat ıslah ve bakım faaliyetlerine de başlandı.
