Sanayi Dönüşümünü Hızlandırma Girişimi (Industrial Transition Accelerator-ITA) ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye’de temiz sanayi yatırımlarını hızlandırmak amacıyla iş birliğine gitti. Bu kapsamda başlatılan ITA Türkiye Proje Hızlandırma Programı, sanayi kuruluşlarının ticari ölçekli ve karbon emisyonları önemli ölçüde azaltılmış projeler geliştirmesini, bu projeleri kamuoyuna duyurmasını ve nihai yatırım kararı (FID) aşamasına taşımasını destekleyecek.
Programın, Türkiye’nin enerji yoğun sektörlerinden kaynaklanan emisyonların azaltılmasının yanı sıra daha temiz hava ve sağlıklı yaşam koşullarının desteklenmesine, ekonomik dayanıklılığın ve ihracat rekabetçiliğinin güçlendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor. Yeni endüstriyel büyüme alanlarının oluşturulması da programın hedefleri arasında yer alıyor.
Alüminyum, çimento, kimyasallar (gübre) ve çelik olmak üzere dört sektöre odaklanacak program, finansmana erişebilecek nitelikteki proje sayısını artırmayı amaçlıyor. ITA’nın ilk analizlerine göre, söz konusu sektörlerde ilerleme kaydedilmesine destek verilebilecek 25’in üzerinde proje bulunuyor.
Bu projeler arasında gübre sektöründe kamuoyuna duyurulmuş, ticari ölçekli ve emisyonları önemli ölçüde azaltılmış bir girişim yer alıyor. Ayrıca dört öncelikli sektörde faaliyet gösteren yerli şirketlerin değerlendirdiği, henüz açıklanmamış 10 potansiyel proje ile çimento ve gübre sektörlerinde yeni ticari ölçekli girişimlerin önünü açabilecek iki pilot proje bulunuyor. Çimento ve çelik sektörlerinde ise daha olgunlaşmış kısmi karbonsuzlaştırma teknolojilerini kullanan ancak nihai yatırım kararına ulaşmakta güçlük yaşayan 15 ilave proje öne çıkıyor.
Programın önceliği, potansiyel projelerin kamuoyuna duyurulmuş somut girişimlere, ardından finansmanı sağlanmış ve faaliyete geçmiş tesislere dönüşmesini sağlamak olacak.
ITA, kamu kurumları, proje geliştiricileri, alıcılar ve finans kuruluşlarıyla yürüttüğü görüşmeler sonucunda, temiz sanayi projelerinin fikir aşamasından yatırım kararına ilerlemesini yavaşlatan dört temel engel belirledi.
Bunların başında, Türkiye’de ve uluslararası pazarlarda düşük emisyonlu ürünler için uzun vadeli satın alma anlaşmaları yapmaya hazır alıcı sayısının sınırlı olması geliyor. İkinci engeli, Türkiye ve yurt dışındaki karbon fiyatlandırma sistemlerine ilişkin belirsizlikler, Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile uyum süreci ve yerel izin süreçlerindeki darboğazlar oluşturuyor.
Üçüncü başlıkta tedarik zinciri ve altyapı eksiklikleri yer alıyor. Atıklardan elde edilen uygun maliyetli yakıtlara, çimento üretiminde klinkerin bir bölümünün yerine kullanılan tamamlayıcı çimentolu malzemelere, hurda çelik ve alüminyuma erişimin sınırlı olması bu alandaki sorunlar arasında gösteriliyor. Hidrojen ile karbondioksitin taşınması ve depolanmasına yönelik altyapı eksiklikleri de yatırımları zorlaştırıyor.
Dördüncü engel ise yeni teknolojilerin ilk uygulamalarına uygun finansman olanaklarının yetersizliği. İlk ve ikinci örnek niteliğindeki projelerin ölçeğine ve risk profiline uygun özel sektör finansmanının sınırlı olması, kalkınma finansmanı kuruluşlarının yatırım risklerini azaltacak araçları yeterince devreye sokamaması bu alandaki güçlükler arasında bulunuyor.
İki yıl sürecek program, Türkiye’deki projelerin söz konusu engelleri aşmasına yardımcı olmayı hedefliyor. Çalışmalar, kısa süre önce duyurulan Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu (TIDIP) ile koordinasyon içinde yürütülecek.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Dünya Bankası, Uluslararası Finans Kurumu (IFC) ve diğer kuruluşların desteğiyle hayata geçirilen TIDIP, 2030 yılına kadar 5 milyar avroluk yatırımı harekete geçirmeyi amaçlıyor. Platformun özel sektör finansman ortağı Glasgow Net Sıfır Finans İttifakı (GFANZ) da finans kuruluşları ve yatırımcıların bakış açılarını sürece taşıyacak. ITA ise finansman ve inşaat aşamasına ilerleyebilecek, finansmana uygun temiz sanayi projelerinden oluşan güçlü bir havuzun geliştirilmesine katkı sağlayacak.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin köklü üretim kabiliyetleri, uluslararası pazarlara stratejik erişimi ve yenilenebilir enerji potansiyeliyle sanayide karbonsuzlaşmayı hızlandırmak için güçlü bir konumda bulunduğunu belirtti.
Önceliklerinin gelecek vadeden projelerin hedef aşamasından uygulamaya geçerken karşılaştıkları engelleri aşmalarına yardımcı olmak olduğunu ifade eden Kacır, “Sanayi Dönüşümünü Hızlandırma Girişimi ile kurduğumuz ortaklık ve TIDIP ile yakın eşgüdüm içinde yürüteceğimiz çalışmalar sayesinde, kilit sektörlerde finansmana erişebilecek nitelikte daha güçlü bir temiz sanayi proje havuzu oluşturmayı hedefliyoruz” dedi.
Kacır, iş birliğinin Türkiye’nin COP31 Başkanlığı kapsamında ortaya koyduğu 2053 net sıfır emisyon vizyonu doğrultusunda, daha rekabetçi ve düşük emisyonlu bir sanayi geleceğine yönelik önemli bir adım olduğunu kaydetti.
BM İklim Değişikliği Sekreteri Simon Stiell, temiz sanayinin ekonomilerin büyümesi ve gelişmesi için temel oluşturduğunu belirterek, bu alanda ilerleme kaydeden ülkelerin istihdam, ihracat ve enerji güvenliği açısından kazanım sağlayacağını ifade etti.
Temiz enerji alanında yakalanan ivmenin temiz sanayi projelerine dönüştürülmesinin önemine işaret eden Stiell, “Temiz enerjiye ve elektrifikasyona yönelik küresel yarış hızlanırken bu ülkeler pazar paylarını da artıracak. Sanayi Dönüşümünü Hızlandırma Girişimi gibi girişimler, hükümetleri, sanayi kuruluşlarını ve finans dünyasını bir araya getirmenin önemini ortaya koyuyor. Bu iş birlikleri, sanayinin karbonsuzlaşmasını sağlayarak herkese fayda sunuyor” değerlendirmesinde bulundu.
GFANZ Başkan Yardımcısı Mary Schapiro, ülke platformlarının hükümetleri, sanayi kuruluşlarını ve finans dünyasını güvenilir bir proje havuzu etrafında buluşturarak ulusal önceliklerin yatırım fırsatlarına dönüşmesine yardımcı olabileceğini söyledi.
TIDIP kapsamında ITA’nın projelerin nihai yatırım kararına ilerlemesini desteklediğini, GFANZ’ın ise finans kuruluşları ve yatırımcılarla iş birliği yürüttüğünü belirten Schapiro, iki yaklaşımın Türkiye’nin sanayi dönüşümü için özel sektör sermayesinin harekete geçirilmesine katkı sağlayabileceğini kaydetti.
Mission Possible Partnership CEO’su ve ITA İcra Direktörü Faustine Delasalle de Türkiye’nin sanayi altyapısı, ihracat pazarlarına yakınlığı, yenilenebilir enerji potansiyeli ve politika yönelimi sayesinde temiz sanayide önemli bir potansiyele sahip olduğunu ifade etti.
Delasalle, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TIDIP ortaklarıyla mevzuat düzenlemeleri, uzun vadeli alım anlaşmaları, tedarik zincirleri ve finansman alanlarında somut çözümler geliştirmeye odaklanacaklarını belirterek, amaçlarının daha fazla ticari ölçekli temiz sanayi projesinin duyurulmasını ve nihai yatırım kararına ulaşmasını sağlayacak güven ortamını oluşturmak olduğunu söyledi.
Güçlü sanayi altyapısı, büyük ihracat pazarlarına yakınlığı ve yenilenebilir enerji potansiyeliyle Türkiye, düşük karbonlu alüminyum, çimento, gübre ve çelik üretiminde bölgesel merkez olma potansiyeli taşıyor. Söz konusu ürünler, inşaattan altyapıya ve gıda üretimine kadar geniş bir alanda kullanılıyor.
Daha temiz üretim süreçlerine geçiş, Türkiye’nin ihracat rekabetçiliğinin korunması açısından da önem taşıyor. Ülkenin önemli ticaret ortaklarından Avrupa Birliği, SKDM aracılığıyla ithal ürünlerin karbon emisyonlarını fiyatlandırırken düşük karbonlu ürünlere yönelik öncü pazarları destekleyecek önlemleri de değerlendiriyor.
Türkiye’de temiz sanayinin gelişmesi için son dönemde çeşitli adımlar atıldı. Bu adımlar arasında 2025 yılında kabul edilen İklim Kanunu ile desteklenen 2053 net sıfır emisyon hedefi, dört öncelikli sektörü kapsayan ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) pilot uygulaması ve TIDIP yer alıyor.

Program, ITA’nın Ekim 2026’da Ankara’da düzenlediği “Build Clean Now” (Temiz Sanayiyi Şimdi İnşa Et) çalıştayının ardından hayata geçirildi. Sanayi, finans, enerji ve kamu sektörlerinden, farklı bakanlıkların temsilcilerinin de aralarında bulunduğu 40’tan fazla liderin katıldığı çalıştayda, ticari ölçekli temiz sanayi projelerinin nihai yatırım kararına ulaşması için izlenmesi gereken yol haritası ele alındı.
Katılımcılar, projelerin karşılaştığı engelleri belirleyerek zamanında atılacak adımlarla hangi alanlarda ilerleme sağlanabileceğini değerlendirdi. Benzer çalıştaylar son 12 ay içinde Avustralya, Kanada, Hindistan ve İspanya’da da gerçekleştirildi.
ITA ve programın uygulama ortağı Boston Consulting Group (BCG), aralık ayında Türkiye İçgörü Raporu’nu yayımlayacak. Raporda Türkiye’nin temiz sanayi alanındaki fırsatları, yatırımların önündeki engeller ve bunların aşılmasına yönelik çözüm önerileri ele alınacak. Rapor, program kapsamında yürütülecek çalışmaların temelini oluşturacak. ITA’nın Türkiye’deki çalışmaları Bloomberg Philanthropies ve diğer fon sağlayıcılar tarafından destekleniyor.
Türkiye’deki çalışmalardan elde edilecek deneyim ve bulguların, ITA’nın küresel ölçekte temiz sanayi yatırımlarını destekleme çalışmalarına da katkı sağlaması bekleniyor. Bu kapsamda uluslararası iş birliğinin etkili olabileceği politika, tedarik zinciri ve finansman alanlarına odaklanılacak.
EKONOMİ
5 saat önceBORSA
7 saat önceGÜNDEM KORİDORU
10 gün önceGÜNDEM KORİDORU
11 gün önceGÜNDEM KORİDORU
17 Kasım 2026GÜNDEM KORİDORU
17 Kasım 2026EKONOMİ
17 Kasım 2026Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.