UZUN BİR ÖMÜR AMA HASTALIKLARLA DOLU
Tıp dünyasındaki devasa gelişmeler, enfeksiyon hastalıklarıyla mücadele ve anne-bebek ölümlerindeki düşüş sayesinde geçtiğimiz yüzyılda insan ömrü büyük bir sıçrama yaparak küresel çapta ortalama 73,8 yıla ulaştı. Ancak prestijli tıp dergisi The Lancet Public Health’te yayımlanan 204 ülkelik dev bir araştırma, madalyonun karanlık yüzünü ortaya çıkardı. Verilere göre, ömür uzasa da kazanılan bu ekstra yıllar kaliteli ve sağlıklı geçmiyor. Küresel sağlık sistemleri artık insanları sadece hayatta tutmaya değil, yaşam kalitesini artırmaya odaklanmak zorunda.
ZENGİN ÜLKELERDE DURUM DAHA VAHİM
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, yaşam süresi uzadıkça hastalık ve engellilikle geçen dönemin de artması. 2023 verilerine göre, dünya genelinde insanlar hayatlarının ortalama yüzde 14,5’ini çeşitli sağlık sorunlarıyla boğuşarak geçiriyor. İşin ilginç yanı, refah seviyesinin en yüksek olduğu ülkelerde bu oran yüzde 15,7’ye kadar çıkıyor. ABD, Avustralya ve Kanada gibi gelişmiş ülkeler “hastalıklı geçen yıllar” uçurumunda zirveyi çekerken; Nauru, Solomon Adaları ve Laos gibi bölgelerde bu süre çok daha kısa.
BU UÇURUMUN ARKASINDA NE YATIYOR?
İnsanları yatağa düşüren ama öldürmeyen kronik rahatsızlıklar, bu dev uçurumun yüzde 57,4’ünü oluşturuyor. Özellikle bel ağrısı gibi kas-iskelet sistemi hastalıkları, ruhsal bozukluklar, yaşa bağlı işitme kayıpları ve kazalar başı çekiyor. Obezite, yetersiz beslenme, tütün kullanımı, yüksek kan şekeri ve hava kirliliği ise küresel çapta en büyük risk faktörleri arasında. Yüksek gelirli ülkelerde uyuşturucu ve aşırı alkol tüketimi listeleri zorlarken, Sahra Altı Afrika’da korunmasız cinsel ilişki en büyük sağlık tehditlerinden biri olarak öne çıkıyor.
ÇÖZÜM SAĞLIKLI YAŞLANMA YATIRIMLARINDA
Uzmanlara göre, sadece ölümcül hastalıkları yok edip insan ömrünü uzatmaya çalışmak ekonomik olarak da sürdürülebilir değil. Washington Üniversitesi Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü’nden (IHME) Dr. Christopher Murray, gelecekteki sağlık stratejilerinin “ömrü uzatmak” kadar “sağlık süresini uzatmaya” da odaklanması gerektiğini belirtiyor. Erken teşhis, ruh sağlığı hizmetleri, fizik tedavi ve kronik bakım hizmetlerine yapılacak güçlü yatırımlar, güçlü bir sağlıklı yaşlanma vizyonuyla insanların yaşlılık dönemlerini hastane koridorlarında değil, kaliteli bir hayatın içinde geçirmelerini sağlayabilir.
