Petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma teklifini reddetmesinin ardından yeniden yükselişe geçti. 27 Eylül’de mesai dışı işlemlerde Brent petrolün fiyatı 100 dolar seviyesini aşarken, NYMEX petrolü 96 dolara kadar yükseldi. Her iki göstergede de artış yüzde 2’nin üzerine çıktı.
Fiyatlardaki yükselişte Trump’ın açıklamalarının yanı sıra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın ABD ile diyaloğa artık güvenmediklerini açıklaması da etkili oldu.
TRUMP, İRAN’IN TEKLİFİNİ REDDETTİ
Trump, 26 Eylül’de yaptığı açıklamada ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip olduğunu belirterek İran’ın anlaşma yapmak ve boğazı derhal yeniden açmak istediğini söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise bir gün önce yaptığı açıklamada, belirli koşulların karşılanması halinde Hürmüz Boğazı’nın yedi gün içinde yeniden açılabileceğini ve müzakerelerin başlayabileceğini ifade etmişti.
Bu açıklamanın ardından petrol fiyatlarında geçici bir gerileme yaşanmıştı. WTI ham petrol yüzde 2,3 düşüşle 92,41 dolardan, Brent petrol ise yüzde 2,1 kayıpla 104,32 dolardan kapanmıştı. Ancak Trump’ın teklifi reddetmesi, piyasalarda diplomatik çözüm beklentilerinin yeniden zayıflamasına neden oldu.
İRAN’DAN MÜZAKERE MESAJI
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin önceki müzakere süreçlerinin ardından saldırılar düzenlediğini ve yaptırımlar uyguladığını belirterek Washington ile görüşmelere duyulan güvenin ortadan kalktığını söyledi. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının İran’ın belirlediği koşulların karşılanmasına bağlı olduğunu vurguladı.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık sürerken ABD ve İran’ın, nükleer program da dahil olmak üzere çeşitli konularda arabulucular aracılığıyla görüşmelere devam ettiği bildirildi.
BÖLGEDE ARZ ENDİŞELERİ SÜRÜYOR
Petrol fiyatlarını etkileyen unsurlar arasında diplomatik belirsizliğin yanı sıra bölgedeki enerji altyapısında yaşanan sorunlar da bulunuyor. Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı kullanılmadan petrol sevkiyatına imkan sağlayan doğu-batı boru hattı, eylül ayının başında düzenlenen insansız hava aracı saldırısının ardından devre dışı kaldı.
Bloomberg’in haberine göre bazı Avrupalı rafinerilere, Suudi Arabistan ile yaptıkları uzun vadeli sözleşmeler kapsamında ekim ayında ham petrol tahsis edilmeyeceği bildirildi. Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün en yakın vadeli iki sözleşmesi arasındaki fiyat farkı, geçen ay sonunda 1 doların altındayken yaklaşık 7 dolara yükseldi. Söz konusu fark, petrol piyasasındaki arz koşullarının takip edilmesinde kullanılan göstergelerden biri olarak öne çıkıyor.
PETROLDEKİ YÜKSELİŞ ENFLASYON RİSKİNİ ARTIRIYOR
Brent petrolün yıl başından bu yana yüzde 70’in üzerinde değer kazanması, küresel enflasyona ilişkin endişeleri de artırdı. Küresel petrol ticaretinin normal koşullarda yaklaşık beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı, özellikle Asya ülkeleri açısından kritik öneme sahip. Boğazdan günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve rafine ürün taşınırken, bu miktarın yaklaşık yüzde 80’i Asya pazarlarına gönderiliyor. Çatışmaların başlamasından bu yana Japonya’nın bölgeden gerçekleştirdiği ham petrol ithalatı yüzde 64 azalırken, ülke alternatif tedarik kaynaklarına yöneldi. Petrol piyasalarının kısa vadeli seyrinde Washington ve Tahran’dan gelecek yeni açıklamaların etkili olması bekleniyor. Olası bir anlaşma sağlansa dahi hasar gören enerji altyapısının onarılması, sevkiyatların normale dönmesi ve petrol stoklarının yeniden oluşturulmasının zaman alabileceği değerlendiriliyor.
