Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ekim ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi. Bayraktar’ın açıkladığı verilere göre ekim ayında markette takip edilen 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise fiyat düşüşü kaydedildi. Üretici ile market arasındaki fiyat farkı ise yüzde 999,2 ile limonda en yüksek seviyeye ulaştı.
LİMONDA ÜRETİCİ-MARKET FİYAT FARKI YÜZDE 999,2
Ekim ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkında limon ilk sırada yer aldı. Limondaki fiyat farkını yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık takip etti.
Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limon markette 42 lira 87 kuruşa satıldı. Kuru incirin üretici fiyatı 135 lira iken market fiyatı 585 lira 41 kuruşa, havucun 12 lira 50 kuruş olan üretici fiyatı 47 lira 84 kuruşa yükseldi. Elma üreticide 21 lira 66 kuruştan, markette 72 lira 17 kuruştan satışa sunulurken fındığın kilogram fiyatı üreticide 350 lira, markette 1164 lira 77 kuruş olarak kaydedildi.
Bayraktar, ekim ayında fiyatı en fazla artan ürünün hem üreticide hem markette domates olduğunu, fiyatı en fazla düşen ürünün ise limon olarak öne çıktığını bildirdi.
MARKETTE DOMATES FİYATI YÜZDE 62,9 ARTTI
Ekim ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi.
Aynı dönemde markette fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 16,5 ile limon olarak belirlendi. Limondaki düşüşü yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı takip etti.
Üreticide ise takip edilen 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda fiyat düşüşü yaşanırken 4 ürünün fiyatında değişim görülmedi. Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 44,3 ile limon oldu. Limonu yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates izledi.
Üreticide fiyatı en fazla artan ürün ise yüzde 76,1 ile domates olarak kaydedildi. Domatesteki artışı yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber takip etti.
ÜRETİCİ FİYATLARINDAKİ DEĞİŞİMİN NEDENLERİ
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki değişimlerin ürünlerin hasat dönemleri ve piyasadaki arz miktarından kaynaklandığını belirtti. Zeytinde yeni hasat döneminin başlamasıyla zeytinyağı fiyatlarının gerilediğini aktaran Bayraktar, bu sezon zeytin rekoltesinin yüksek olması ve mevcut stokların da etkisiyle arzın arttığını, üretici fiyatlarının geçen yılın altına düştüğünü ifade etti.
Limonda erkenci çeşitlerin hasadının devam etmesinin arzı artırarak fiyatları aşağı çektiğini belirten Bayraktar, patateste hasat döneminin sona yaklaşması ve depo fazlası ürünlerin düşük fiyatlarla piyasaya sunulmasının da üretici fiyatlarını düşürdüğünü kaydetti. Fındıkta fiyatların baskılanması, Antep fıstığında ise hasadın tamamlanmasıyla piyasaya sunulan ürün miktarının artması fiyat düşüşlerinde etkili oldu.
Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabaktaki fiyat artışlarının tarla üretiminden sera üretimine geçiş sürecinden kaynaklandığını belirten Bayraktar, yeşil fasulyede ise hasat döneminin sonuna yaklaşılmasıyla arzın daraldığını ve fiyatların yükseldiğini bildirdi.
GÜBRE VE YEM FİYATLARINDA ARTIŞ SÜRÜYOR
Tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimlere de değinen Bayraktar, ziraat odaları aracılığıyla takip edilen fiyatlara göre ekim ayında eylül ayına kıyasla ÜRE gübresinin yüzde 3, DAP gübresinin yüzde 2,5, kompoze gübresinin yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresinin yüzde 0,3 arttığını açıkladı. Amonyum nitrat gübresinde ise fiyat değişimi yaşanmadı.
Son bir yıllık dönemde amonyum nitrat gübresi yüzde 67,7, amonyum sülfat gübresi yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 42,3, DAP gübresi yüzde 39,7 ve ÜRE gübresi yüzde 18,3 zamlandı.
Yem fiyatlarında da artışın sürdüğünü belirten Bayraktar, ekimde bir önceki aya göre süt yeminin yüzde 6,6, besi yeminin yüzde 6,5 yükseldiğini bildirdi. Son bir yılda süt yemindeki artış yüzde 38,9, besi yemindeki artış ise yüzde 38,6 oldu.
Elektrik fiyatlarının yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatlarının yüzde 27,7 arttığını aktaran Bayraktar, mazot fiyatının ekimde aylık yüzde 3,5, yıllık bazda ise yüzde 73,4 yükseldiğini kaydetti.
