Küresel piyasalarda yatırımcıların risk algısını aynı anda etkileyen üç önemli başlık öne çıkıyor. ABD ile İran arasındaki gerilimin ekonomik yaptırımlara taşınması, ticaret savaşlarının yeniden hız kazanabileceğine yönelik endişeler ve ABD Hazine Bakanlığının tahvil piyasasına ilişkin planları varlık fiyatlarının yön bulmasını zorlaştırıyor.
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin enerji piyasaları ve küresel enflasyon üzerindeki etkileri sürerken, ABD ile İran arasında beklenen uzlaşının sağlanamaması piyasalardaki belirsizliği artırdı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’a karşı “ekonomik dışlama” operasyonunun başlatıldığını açıklarken, İran’ı destekleyen ülkelerin de ikincil yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceği mesajını verdi. Yaptırımların ne zaman uygulanacağına ilişkin net bir takvim ise paylaşılmadı.
İran yönetiminden gelen “yaptırımlara tamamen hazırız” açıklaması da tansiyonun kısa vadede düşmeyebileceği beklentisini güçlendirdi. Piyasalarda özellikle İran’ın olası karşı adımlarının enerji arzını etkileyip etkilemeyeceği yakından izleniyor.
ENERJİ FİYATLARI ENFLASYON ENDİŞESİNİ CANLI TUTUYOR
Petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması küresel enflasyon görünümüne ilişkin endişeleri artırırken tahvil piyasalarında da dalgalı seyir devam ediyor.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi önceki işlem gününde 4 baz puanlık düşüşle yüzde 4,70 seviyesine gerilerken, yeni günde yeniden yüzde 4,72 civarına yükseldi. ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,24 seviyelerinde seyrediyor.
ABD basınında yer alan haberlerde, Hazine Bakanlığının uzun vadeli tahvil geri alım operasyonlarını iki katına çıkarma planının finansmanı için yaklaşık 1 trilyon dolarlık genel hesabın kullanılabileceği belirtildi.
Analistler, tahvil geri alımlarının genişletilmesinin piyasalarda “mali baskı” tartışmalarını beraberinde getirebileceğini, söz konusu adımların dolar ve enflasyon görünümü üzerinde de etkili olabileceğini değerlendiriyor.
ABD’nin İran’a yönelik yaptırım söylemi ve bazı ülkelerin dolar bazlı finansal sistemden dışlanabileceğine yönelik mesajlar ise dolara talebi artırdı.
Dolar endeksi yüzde 0,1 yükselişle 99,1 seviyesinde seyrederken, doların güçlenmesiyle altının ons fiyatı yüzde 0,5 gerileyerek 4 bin 630 dolara düştü.
Ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise arz kaynaklı endişelerin sürmesiyle yüzde 0,2 artışla 92,4 dolar seviyesinde işlem görüyor.
ABD İLE KANADA ARASINDA TARİFE GERİLİMİ TIRMANIYOR
Küresel piyasaların yakından izlediği bir diğer başlık ise ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerilimi oldu.
Birçok Kanada ürününe yüzde 50 oranında gümrük vergisinin yürürlüğe girmesi öncesinde gerçekleştirilen müzakerelerde tarafların anlaşmaya varamaması tarife savaşlarının yeniden genişleyebileceği endişesini artırdı.
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’nin taleplerinin karşılığında yeterli teklif sunmadığını belirterek, Washington’ın uygulayacağı yeni tarifelere aynı ölçüde karşılık verileceğini açıklamıştı.
Kanada’nın karşı önlemlerinin çelik, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım ekipmanları, kağıt ve elektronik gibi sektörlerde yoğunlaşması bekleniyor.
ABD Başkanı Donald Trump da 1 Ocak 2027’den itibaren Kanada’dan ithal edilen otomobiller, kamyonlar, otomotiv parçaları ve çelik üzerindeki gümrük vergilerinin yüzde 50’ye çıkarılacağını duyurdu.
Tarife restleşmesinin iki ülke arasındaki ticaret hacminin yanı sıra Kuzey Amerika’daki üretim ve tedarik zincirleri üzerinde de baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
GÖZLER WARSH VE NVIDIA’DA
ABD’de para politikası cephesinde ise yatırımcıların odağı ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh’un Jackson Hole’da gerçekleştireceği konuşmaya çevrildi.
Warsh’un faiz görünümü ve enflasyonla mücadeleye ilişkin vereceği mesajların, dolar ve tahvil piyasalarında hareketliliği artırabileceği öngörülüyor.
Piyasaların bir diğer önemli gündem maddesi ise ABD’li çip üreticisi Nvidia’nın açıklayacağı finansal sonuçlar olacak.
Analistler, şirketin çeyreklik gelirlerinin yaklaşık iki katına çıkarak 92 milyar dolar seviyesine ulaşmasını beklerken, yıllık kazanç beklentisinin 103 milyar ile 105 milyar dolar arasında şekillenebileceğini tahmin ediyor.
Nvidia bilançosunun özellikle şirketin yüksek büyüme hızının önümüzdeki çeyreklerde devam edip etmeyeceğine yönelik önemli sinyaller vermesi bekleniyor.
Bilanço öncesindeki temkinli görünüm teknoloji hisselerine satış getirdi. Nvidia hisseleri yaklaşık yüzde 3 değer kaybederek üst üste yedinci işlem gününü düşüşle tamamladı.
Micron Technology hisseleri yaklaşık yüzde 6, AMD hisseleri yüzde 3,5 ve Broadcom hisseleri yüzde 2,6 geriledi.
Bu gelişmelerin ardından S&P 500 endeksi yüzde 0,28, Nasdaq endeksi yüzde 0,77 düşerken Dow Jones endeksi yüzde 0,26 yükseldi.
AVRUPA’DA ENERJİ MALİYETLERİ BASKI OLUŞTURUYOR
Avrupa piyasalarında da ABD-İran gerilimi ve yüksek enerji maliyetleri fiyatlamalarda belirleyici oluyor.
Bölgedeki yatırımcıların odağında Almanya’da açıklanacak büyüme verileri bulunurken, ABD-Kanada arasındaki tarife geriliminin küresel tedarik zincirlerine olası etkileri de takip ediliyor.
Jeopolitik gelişmeler açısından Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin açıklamaları da gündemde yer aldı. Costa, Rusya üzerindeki baskının artırılmaya devam edileceğini söyledi.
Avrupa borsalarında İngiltere FTSE 100 endeksi yüzde 0,35 yükselirken, Fransa CAC 40 yüzde 0,37, İtalya FTSE MIB 30 yüzde 0,24 ve Almanya DAX 40 endeksi yüzde 0,11 değer kaybetti.
ASYA PİYASALARINDA KARIŞIK GÖRÜNÜM
Asya piyasalarında ise ABD’nin İran’a yönelik yaptırım söylemi ve Nvidia bilançosu öncesindeki temkinli hava öne çıktı.
Japonya’da haziran ayına ilişkin öncü endeks 116,5 seviyesinde açıklanırken, dolar/yen paritesi yüzde 0,1 artışla 159,3 seviyesinde işlem gördü.
Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükseldi. Güney Kore’de Kospi yüzde 0,4, Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,2 geriledi.
BIST 100 14 BİN 500 PUANIN ÜZERİNDE
Borsa İstanbul’da ise satış ağırlıklı görünüm etkili oldu. BIST 100 endeksi günü yüzde 0,09 düşüşle 14.501,49 puandan tamamladı.
VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.
Dolar/TL önceki günü 48,0730 seviyesinden tamamlarken, yeni işlem gününde bankalararası piyasanın açılışında yüzde 0,1 yükselişle 48,0960 seviyesinde işlem gördü.
Analistler, BIST 100 endeksi açısından 14.400 ve 14.300 puanı destek, 14.600 ve 14.700 puanı ise direnç seviyeleri olarak takip ediyor.
Küresel piyasalarda gün boyunca Almanya’nın ikinci çeyrek büyüme verileri ve Ifo iş dünyası güven endeksinin yanı sıra ABD’de konut fiyatları, yeni konut satışları, New York Fed tüketici güveni ve Richmond Fed imalat sanayi endeksi izlenecek.
