Amerikalı bilim insanı Dr. Charles Forbin, ABD Başkanı’nı ve Senatoyu ikna ederek, nükleer savunma sistemlerinin kontrolünü “Colossus” adlı gelişmiş bir süper bilgisayara devreder. Bilgisayarın Rusya’daki benzer bir sistemle (Guardian) iletişim kurarak nükleer tehditle dünyayı kontrol altına almaya çalışır. Medeniyetin ve insanlığın yok olması an meselesidir. Acil kodla dünya liderleri Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na, küresel felaketin nasıl durdurulacağını görüşmek üzere çağrılır.
1970 yapımı dünyanın ilk yapay zekâ kıyamet konulu filmi Colossus’a bir virgül koyup gerçek hayata dönelim. Bu satırların yazıldığı saatlerde Birleşmiş Milletler 81.Genel Kurul toplantısı dünya liderlerinin katılımı ile Yapay zekâ ana başlığı ile açıldı.
Trump yine dağınık konuşma metni içinde birçok alternatifler sıralayarak Yapay zekâ nın ismini değiştirmeyi önerdi. Tabi herkesin aklına tebessümle “Trump Intelligence” geldi. Aslında ilk kez 1956 da bir konferansta Yapay zekâ terimi kullanıldı. O günün şartlarında kendi kendine işlem yapamayan sadece komut uygulaması olan yapay zekânın bugün geldiği duruma bakılırsa en doğru isim “Cyber Intelligence” veya “Multifocal Intelligence” olmasıdır.
Genel kurulun en anlamlı konuşması kuşkusuz ki Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan geldi. “Yapay zekâ için uluslararası ortak bir hukuki çerçeve oluşturulmasının vakti çoktan gelmiştir. Birleşmiş Milletler Uluslararası Yapay Zekâ Sözleşmesi’nin hazırlanması ve yürürlüğe konulması için yürütülen çalışmalara hız verilmesi mühimdir.”
Dünya Liderlerinin kontrol kaçırılmadan yapay zekâ için bir kurallar ve kontroller sözleşmesinin adımının atılması isteği son zamanlarda Yapay zekâ geliştirici firma yetkililerinin de çokça dillendirdiği bir konu.
İlki 1984 yılında Schwarzenegger’in başrolünü canlandırdığı Terminatör filmini ve devamında çekilen 6 seriyi seyretmeyen yoktur. Sentetik deri giydirilmiş cyborgların dünyayı işgal etmeleri o gün için bir hayal olsa da, bugün otonom araçlardan, kendi kendine karar veren Robotlara, Yapay zekâ gelişimini izledikçe filmden gerçekliğe ne kadar hızlı geçtiğimizin farkına varıyoruz.
KIYAMET DÜĞMESİ
Anthropic’in kurucusu Jack Clark, yapay zekânın çok tehlikeli hale gelmesi durumunda bir “acil kapatma düğmesi” önerisini dillendirirken, yapay zekânın gelecekte oluşturabileceği tehlikeye de işaret ediyor. OpenAI ve Anthropic baş araştırmacısı Jacob Coxon her iki şirketinde insanlığa karşı yeterince sorumlu davranmadığını söyleyerek; şirketlerin kendi kendilerini geliştirebilen Yapay zekâ sistemleri geliştirme konusunda kontrolsüz bir yarış içinde olduklarını ifade ederek yakın gelecekte “her şeyi hackleyebilecek” insanüstü kontrolsüz sistemlere evrilebileceğini ve 10 yıl içinde insanlığı öldürebileceğine inandığını söylüyor.
Anthropic CEO’su Dario Amodei ve OpenAI CEO’su Sam Altman’ın da yapay zekâ gelişiminin yavaşlatılmasını önererek, kapıdaki tehlikeden haber veriyor.
Hatta, 2015 yılında Elon Musk, Stephen Hawking ve Steve Wozniak ve 3.000’den fazla önemli kişi, “savaş amacıyla otonom silahların geliştirilmesini ve kullanılmasının yasaklanması” için bir açık mektup imzalayarak dünyaya duyurmuşlardı.
YAPAY ZEKÂ 1 MİLYAR İNSANI ÖLDÜREBİLİR
Microsoft’un kurucusu Bill Gates, NBC’nin Meet the Press programına verdiği röportajda yapay zekânın yol açabileceği tehlikeler hakkında ”bir milyar kişinin ölümüne neden olabilecek olayları tetikleyecek kadar güçlü” olduğunu belirtti. Çünkü kontrolden çıkan yapay zekânın ne yapabileceğini en iyi Microsoft biliyor. Mavi ekran krizi diye adlandırılan ve Temmuz 2024’te CrowdStrike yazılım güncellemesi nedeniyle dünya genelinde milyonlarca Windows bilgisayarın “mavi ekran” hatası vererek, hava yolu, tren seferleri, banka ve hastane sistemlerini durduran büyük bir küresel çöküşe neden olmuştu. Microsoft’un deneysel bir yapay zekâ yazılımını ana bilgisayara yüklemesi ile kritik programlarda birtakım verileri değiştirmesi ile ortaya çıkan çöküş, bazı yorumcular “küresel bir çöküş simülasyonu” olarak adlandırılmıştı.
SUİKASTCI YAPAY ZEKÂ
Son günlerde yapay zekâ bilgisayarlarının bilinen kodlama dışında diğer bilgisayarlarla haberleşerek kendi kod sistemlerini geliştirip birbirleri ile konuşmasının tespit edilmesi tehlikenin ne kadar büyük olduğunu gösteriyor. Yapay zekâ ile sahte (fake) bilgiler internete varmış gibi kayıt edildiği, insanlara itibar suikastı yapmak için pornografik içerikler üretildiği veya ABD seçimlerinde olduğu gibi manipülasyon yapıldığı bilinen bir gerçek. Yapay zekâ, 2008 yapımı Eagle Eye filminde olduğu gibi bir konser salonundaki yüzlerce insanı ve hükümet yetkililerini öldürmek için kullanırsa? veya 2023 yapımı The Creator filminde olduğu gibi “Özgürleşmek İçin” insanlarla savaşırsa…
YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ SOYKIRIM
Bilimsel evrimin bir sıçrama noktası olan yapay zekâ pek çok alanda insanlığın hizmetinde olacağı bir gerçek. Elon Musk’ın Nörolink firması 2024 yılında FDA onayı alarak ilk defa insan beynine cip takmış, sinir uyarıları ile tıpta büyük bir çığır açmıştı. Başta Tıp, Mühendislik, Mimari ve Uzay Bilimleri olmak üzere insanlık için büyük faydaları olacağı bir gerçek. Bir de bardağın diğer tarafına bakmak gerek. İsrail, Gazze de uyguladığı soykırımda yapay zekâ kullandığını itiraf etmişti. Dünyanın son yıllarda hızla savaş teknolojilerini yapay zekâ ya uyarladığı bir dönemde 6. Nesil insansız savaş uçakları ve dronların acımasız bir katliama sebep olabileceği Gazze ve Rusya-Ukrayna savaşında insan avı görüntüleri ile bilinmekte. ABD Başkanı Trump’dan başka Yapay zekânın tehlikeli olmadığını savunan, 5.53 Trilyon dolar ile dünyanın en değerli şirketi ünvanlına sahip Nvidia CEO’su Jensen Huang. İsrail’in yapay zekâ destekli katliamlarının baş destekçisi konumunda. Huang, yapay zekânın gelecek yıllarda insanlığın yok olmasına yol açabileceği yönündeki iddiaları “kıyamet senaryoları” şeklinde nitelendirerek bu öngörülerin bilimsel temele dayanmadığını ifade ederek, “İsrail Nvidia’nın ikinci evi haline geldi.” “İsrail’in Kiryat Tivon şehrinde milyarlarca dolarlık yeni Arge ve üretim tesisi kurmak için start verdiklerini, ayrıca İsrail askerlerinin tedavi ve rehabilitasyonu için milyonlarca dolar bağış yaptıklarını” söyleyerek yapay zekâ teknolojilerini geliştirme ve İsrail’in hizmetine sunma iradesini ortaya koyuyor.
YILDIZ SAVAŞLARI VE ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ
1983 de ABD Başkanı Ronald Reagan tarafından nükleer füze tehdidine karşı başlatılan Yıldız Savaşları Projesi, soğuk savaşın bitmesi ve bütçe kısıtlamaları nedeni ile rafa kaldırıldığı söylense de geçen ay ABD Hava Kuvvetleri Sekreteri (Bakan) Troy Meink Uzay ve Siber Konferansında “ABD’nin uzaya silah yerleştirdiğini” ağzından kaçırması ile yapay zekâ destekli uzaydan güdümlü otonom silah sistemleri ile tehlikeyi başka bir boyuta taşımış oldu. NASA verilerine göre dünya alçak yörüngesinde yaklaşık 12 bin uydu var. Peki bunların kaç tanesinde silah var? Gelecekte kaç tane sofistike silahlara sahip uydu olacak? Ya ABD’nin rakipleri! onlar da uzaya nükleer silah yerleştirdiyse? Uzaydan ateşlenen ve yapay zekâ kontrolünde olan bir silahın yerkürede nasıl vahşi bir etki yapacağını hayal edebiliyor musunuz?
YAPAY ZEKÂ EVRİMİ
Yapay zekânın evrim basamaklarını tırmanışı da aslında baş döndürücü bir hızla olmakta. 1997 yılında IBM tarafından geliştiren Deep Blue Bilgisayarı dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u yenerek sembolik bir eşiği aştı. 2024 de Nasa’nın Mars’a iki gezgini (Spirit ve Opportunity) indirmesi ve bu araçların insan müdahalesi olmadan gezegenin yüzeyinde gezintiler yaparak örnek toplayıp analiz etmesi Yapay zekânın en önemli kırılma noktalarından biri oldu. ChatGPT’nin hayatımıza girmesiyle yapay zekâ ; metin, kod, ses ve görsel üretebilen, herkesin kolayca erişebildiği küresel bir güce dönüştü. 2020 ve Pandemi ile birlikte, her yaştan ve her statüden insanın Sosyal Medyayı hayatın içine aktif şekilde sokması Yapay zekâ sistemlerinin insanı örnekleyerek kendi öğrenme evresini geliştirmesi kontrolün makinalara geçme evresi olarak da adlandırılmakta. Hanson Robotics’in 2016 da ilk “robot vatandaş” olarak adlandırılan ve gerçekçi bir insan görünümüne sahip, duyguları görme ve taklit etmenin yanı sıra iletişim kurma yeteneğine sahip ilk insansı robot Sophia’yı dünya ile tanıştırması robot ve yapay zekâ etkileşiminin ilk örneğini oluşturdu. Şimdilerde kendi karar mekanizmasını geliştiren robotlar uzak Asya başta olmak üzere karanlık laboratuvarlarda hızla geliştirilmeye devam ediyor. Önümüzdeki süreçte yapay zekâ destekli otonom robotlar hayatımızı kolaylaştırırken, bir taraftan da 2015 yapımı Uncanny filminde olduğu gibi en yakınımızdakinin gerçekliğini bize sorgulatmaya başlayacak.
MEDENİYETİN SONU MU?
Kıyamete Beş Kala, gerçekten ürpertici bir başlık. Siber zeka gelişim evrimi bir üst Kontrol Mekanizmasının yokluğunda medeniyetimizi bambaşka bir yere çevirebilir. İnsanlık tarihinin en büyük evriminin arifesinde siber zeka bir ödül olduğu gibi, kıyametin tetikleyicisi bir ceza da olabilir.
