Günlük yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen kabızlık, yalnızca bağırsak hareketlerinin azalmasıyla sınırlı kalmıyor. Sert dışkı, tuvalet sırasında zorlanma, bağırsakların tam boşalmadığı hissi, karın ağrısı ve şişkinlik de en yaygın belirtiler arasında yer alıyor.
İngiltere Diyetisyenler Birliği tarafından hazırlanan kapsamlı beslenme kılavuzu, kronik kabızlığın yönetiminde hangi yiyecek ve takviyelerin etkili olabileceğine ilişkin yeni veriler sundu. Çalışma kapsamında lif ve prebiyotik takviyeleri, probiyotikler, gıda takviyeleri, yiyecekler ve içecekler üzerine yürütülen 75 kontrollü araştırmanın sonuçları incelendi. Değerlendirme sonunda toplam 59 beslenme önerisi oluşturuldu.
KİVİ VE KURU ERİK ÖNE ÇIKTI
Araştırmada öne çıkan ilk besin kivi oldu. Hem yeşil hem de sarı kivinin içerdiği çözünür ve çözünmeyen liflerin dışkının hacmini artırabileceği ve yumuşamasına yardımcı olabileceği belirtildi. Kılavuzda kronik kabızlığı bulunan yetişkinler için günde iki veya üç kivi tüketilebileceği ifade edildi.
Kuru erik de bağırsak hareketlerini destekleyebilecek besinler arasında gösterildi. Kuru eriğin içerdiği lif ve doğal bir şeker alkolü olan sorbitol, bağırsaklara su çekerek dışkının yumuşamasına katkı sağlayabiliyor. Araştırmacılar, günde sekiz ila 10 kuru erik tüketilebileceğini ancak bu besine alışık olmayan kişilerin daha düşük miktarla başlaması gerektiğini kaydetti.
Listede yer alan bir diğer besin ise çavdar ekmeği oldu. Beyaz ekmekle karşılaştırılan bazı araştırmalarda, çavdar ekmeği tüketen kişilerde bağırsak hareketlerinin daha sık gerçekleştiği görüldü. Bunun, çavdar ekmeğinin daha yüksek lif içermesinden kaynaklanabileceği değerlendirildi. Kılavuzda kullanılan günlük altı ila sekiz dilimlik miktarın herkes için uygulanabilir olmayabileceğine de dikkat çekildi.
PSİLYUM KULLANIRKEN SU TÜKETİMİ ÖNEMLİ
Plantago ovata bitkisinin tohum kabuklarından elde edilen psilyum da kronik kabızlık için önerilen desteklerden biri oldu. Karnıyarık otu tohumu kabuğu olarak da bilinen psilyum, suyla temas ettiğinde şişerek jel benzeri bir yapı oluşturuyor ve dışkının bağırsaktan geçişini kolaylaştırabiliyor.
Kılavuzda günlük en az 10 gram psilyum önerilirken, düşük miktarla başlanması, dozun zaman içerisinde artırılması ve beraberinde yeterli sıvı tüketilmesi gerektiği vurgulandı. Lif alımının bir anda yükseltilmesi ise gaz, karın ağrısı ve şişkinlik gibi yakınmalara yol açabiliyor.
Magnezyum oksit takviyeleri de araştırmada etkili bulunabilecek seçenekler arasında yer aldı. Magnezyum oksidin bağırsaklara su çekerek dışkının yumuşamasına ve bağırsak hareketlerinin artmasına yardımcı olabileceği belirtildi. Günlük 0,5 ila 1,5 gram arasında değerlendirilen takviyenin düşük dozla başlanarak kişinin toleransına göre artırılması önerildi.
Ancak magnezyum takviyelerinin bilinçsiz kullanılması, ishal ve sıvı-elektrolit dengesizliği gibi sorunlara neden olabiliyor. Özellikle böbrek hastalığı bulunanların takviye kullanmadan önce doktora danışması gerekiyor.
HER PROBİYOTİK AYNI ETKİYİ GÖSTERMİYOR
Probiyotikler konusunda ise ürünün içerdiği bakteri türünün belirleyici olduğu ifade edildi. Araştırmacılar, bütün probiyotiklerin kabızlığa karşı aynı sonucu vermediğini belirledi. Bifidobacterium lactis ve Bacillus coagulans Unique IS2 içeren bazı ürünlerin yarar sağlayabileceği, diğer bazı probiyotik türlerinde ise yeterli etkinin görülmediği bildirildi.
Kılavuzda ayrıca magnezyum ve sülfat bakımından zengin, yüksek mineral içerikli sulardan günlük 0,5 ila 1,5 litre tüketilmesinin bazı kişilerde bağırsak hareketlerini destekleyebileceği belirtildi.
Uzmanlar, önerilerin özellikle nedeni belirlenemeyen kronik kabızlığı bulunan yetişkinler üzerine yapılan araştırmalara dayandığını vurguladı. Hamilelik, kullanılan ilaçlar veya başka bir hastalık nedeniyle ortaya çıkan kabızlıkta aynı yöntemlerin uygun olmayabileceği kaydedildi.
Beslenme değişikliklerinin tek tek uygulanması ve etkilerinin izlenmesi önerilirken; uzun süren kabızlık, dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı, şiddetli karın ağrısı veya kusma gibi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği hatırlatıldı. Kılavuzu hazırlayan ekip, mevcut araştırmaların önemli bölümündeki kanıt kalitesinin düşük veya çok düşük olduğunu, bu nedenle önerilerin kişiye özel değerlendirilmesi gerektiğini de belirtti.
