İnsanların renk özellikleri nedeniyle seçici üretimle çoğalttığı bir leopar geko türü, beklenmedik biçimde kanser araştırmalarının odağına girdi. “Lemon frost” adı verilen bu renk varyantı, yüksek oranda agresif tümör geliştirmesi nedeniyle bilim insanlarına hastalığın nasıl ortaya çıktığını ve vücutta nasıl yayıldığını inceleme fırsatı sunuyor.
Nottingham Üniversitesi liderliğindeki uluslararası ekip tarafından yürütülen araştırmada, tümörlü ve sağlıklı dokular karşılaştırılarak gekoların genetik yapısı incelendi. Çalışma, BMC Biology dergisinde yayımlandı.
SEÇİCİ ÜRETİMİN BEKLENMEDİK SONUCU
Lemon frost varyantı, leopar gekoların bir kolonisinde ortaya çıkan spontan genetik mutasyonun ardından seçici üretim yoluyla çoğaltıldı. Beyaz ve sarı renkleri nedeniyle dikkat çeken bu varyantta zamanla agresif tümörlerin yüksek sıklıkta ortaya çıktığı fark edildi.
Araştırmalara göre bu gekoların yüzde 80’inden fazlasında iridoforoma adı verilen tümörler gelişiyor. Işık yansıtıcı pigment hücrelerinden kaynaklanan bu tümörler tekrarlayabiliyor ve vücudun farklı bölgelerine yayılabiliyor. (Springer)
DOĞAL TÜMÖR GELİŞİMİ İNCELENEBİLECEK
Lemon frost gekoları, kanser araştırmalarında kullanılan geleneksel laboratuvar modellerinden önemli bir noktada ayrılıyor. Fareler gibi yaygın modellerde tümör oluşumu çoğunlukla deneysel yöntemlerle tetiklenirken bu gekolarda tümörler doğal olarak ve görece erken yaşlarda ortaya çıkıyor.
Bilim insanları bu özelliğin, kanserin başlangıcından tümörün ilerlemesine ve yayılmasına kadar geçen sürecin daha yakından izlenmesini sağlayabileceğini düşünüyor. Araştırmanın lideri Dr. Ylenia Chiari, bu tür doğal kanser modellerinin hastalığa karşı farklı türlerin geliştirdiği biyolojik mekanizmaların anlaşılmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
TÜMÖRLERDE İNSAN KANSERLERİYLE BAĞLANTILI GENLER SAPTANDI
Araştırma kapsamında üç lemon frost gekosundan alınan tümörlü ve sağlıklı dokuların yüksek kapsamlı genom dizilemesi yapıldı. Analizlerde tümör örneklerinin tamamında tekrarlayan bazı genetik değişiklikler tespit edildi.
Çalışmada TATA-box bağlayıcı proteinini kodlayan TBP geninde ortak bir mutasyonun yanı sıra IARS1 ve RNF213 genleri arasında tekrarlayan bir gen füzyonu belirlendi. Ayrıca kanserle ilişkili bazı genlerde değişiklikler ve hücre hareketiyle bağlantılı süreçlerde bozulmalar saptandı.
Araştırmacılar, bu bulguların tümör oluşumu ve metastaz süreçlerinde rol oynayan mekanizmaların anlaşılması açısından önemli bir başlangıç oluşturduğunu belirtiyor. Ancak çalışma henüz doğrudan bir tedavi yöntemi ortaya koymuyor; gekoların kanser araştırmalarında kullanılabilecek yeni bir model olup olmadığını anlamaya yönelik temel araştırma niteliği taşıyor.
