GEBKİM OSB ve Koruma Şirketler Grubu Yönetim Kurulu Başkanı ve İKMİB Başkan Adayı Vefa İbrahim Aracı, küresel ticarette yaşanan gerilimlerin Türkiye’nin gıda arz güvenliği açısından kritik riskler barındırdığını belirtti.
Türkiye’de İş Dünyası Dergisi’ne konuşan Aracı, özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan tıkanıklık ve gübre piyasasındaki dalgalanmaların, tarımdan sanayiye kadar geniş bir etki alanı oluşturduğunu vurguladı.
KÜRESEL GERİLİM TÜM EKONOMİYİ ETKİLİYOR
Savaş ve jeopolitik gerilimlerin etkilerinin giderek derinleştiğini ifade eden Aracı, “Küresel ticaret hatlarında yaşanan gerilimler, enerji ve ham madde maliyetleri üzerinden hem enflasyonu hem de üretim dengelerini doğrudan etkiliyor. Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler, sanayiden tarıma kadar uzanan geniş bir alanı etkileyen kritik bir başlık” dedi.
Bu sürecin Türkiye açısından en hassas yönlerinden birinin gıda arz güvenliği olduğuna dikkat çeken Aracı, özellikle gübrede dışa bağımlılığın riskleri artırdığını dile getirdi.
GEBKİM OSB ve Koruma Şirketler Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Vefa İbrahim Aracı
“GÜBREDE DIŞA BAĞIMLILIK KRİTİK RİSK”
Gübrenin tarımsal üretimde vazgeçilmez bir girdi olduğunu vurgulayan Aracı, “Özellikle üre gübresinde dışa bağımlılığın yüksek olması, küresel ticaretteki her dalgalanmanın maliyetlere hızla yansımasına neden oluyor. Bu tabloyu dikkatle yönetmek gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin güçlü üretim altyapısı ve kriz dönemlerinde hızlı hareket edebilme kabiliyetinin önemli bir avantaj olduğuna işaret eden Aracı, kamu ve özel sektör koordinasyonunun bu süreçte belirleyici olacağını söyledi.
VERGİ İNDİRİMİ TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL
Üre gübresinde gümrük vergisinin sıfırlanmasını değerlendiren Aracı, bu adımın kısa vadede piyasayı rahatlattığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.
“Vergi düzenlemesi doğru ve gerekli bir adımdır. Ancak fiyatları artıran tek unsur bu değil. Enerji maliyetleri, navlun, finansman giderleri ve küresel arz daralması aynı anda fiyatları yukarı çekiyor. Bu nedenle tek bir araçla tüm baskıyı ortadan kaldırmak mümkün değil” diyen Aracı, tedarik çeşitliliğinin artırılması gerektiğini vurguladı.
ÇİFTÇİNİN ÜRETİMDEN KAÇMA RİSKİ
Artan maliyetlerin çiftçi davranışlarını değiştirebileceğine dikkat çeken Aracı, gübre yoğun ürünlerden kaçış riskine işaret etti.
“Çiftçinin buğday ve mısır gibi ürünlerden uzaklaşması, verim düşüşüyle birlikte gıda fiyatlarına yansıyan bir zincir oluşturabilir. Bu nedenle sürecin dikkatle izlenmesi gerekiyor” dedi.
ÜÇ KRİTİK ADIM VURGUSU
Aracı, gıda enflasyonunun önüne geçmek için üç temel adımın hayati olduğunu belirtti:
- Stratejik ürün üreten çiftçiye hedefli destek verilmesi
- Gübre tedarik zincirinde kamu, kooperatif ve özel sektör iş birliğinin güçlendirilmesi
- Yerli gübre ve kimyasal ham madde üretiminin artırılması
“Tarımın sürdürülebilirliği ile kimya sanayinin kapasitesi birbirinden ayrı düşünülemez” diyen Aracı, orta vadeli üretim yatırımlarının hızlandırılması gerektiğini ifade etti.
ZİRAİ İLAÇTA DA BENZER RİSKLER VAR
Sadece gübre değil, zirai ilaç tarafında da ciddi kırılganlıklar bulunduğunu belirten Aracı, özellikle Çin’e bağımlılığın risk oluşturduğunu söyledi.
“Zirai ilaçların aktif hammaddesinin büyük bölümü Çin’de üretiliyor. Küresel gelişmeler bu alanda da fiyat artışlarına ve tedarik sorunlarına yol açıyor. Bu durum çiftçinin maliyetlerini artırırken, yanlış kullanım riskini de beraberinde getiriyor” değerlendirmesinde bulundu.
Bu alanda da destek mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini vurgulayan Aracı, aksi halde verim kaybı ve gıda enflasyonunun kaçınılmaz olabileceğini ifade etti.
“TÜRKİYE KRİZ YÖNETİMİNDE GÜÇLÜ”
Türkiye’nin zorlu coğrafi koşullara rağmen güçlü bir üretim geleneğine sahip olduğunu belirten Aracı, “Böylesi dönemlerde ülkelerin dayanıklılığı üretim gücü, tedarik çeşitliliği ve kriz yönetim kabiliyetiyle ölçülür. Türkiye bu anlamda güçlü bir duruş sergiliyor” dedi.
Türkiye’nin ticaret hatlarını açık tutmayı başardığını ve üretimden kopmadığını vurgulayan Aracı, mevcut dalgalanmaların yönetilebileceğine olan inancını dile getirdi.
“TEMENNİMİZ BARIŞ VE İSTİKRAR”
Açıklamalarının sonunda bölgedeki gerilimin sona ermesi temennisinde bulunan Aracı, “Barış; güvenliğin, üretimin, ticaretin ve insanlığın ortak geleceği için en güçlü teminattır” ifadelerini kullandı.
