Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), 15-21 yaş grubundaki gençlerin medya kullanım alışkanlıkları ile dijital okuryazarlık düzeylerini ortaya koyan kapsamlı araştırmasının sonuçlarını yayımladı. Türkiye genelinde 26 ilde 7 bin 511 gençle gerçekleştirilen araştırma, gençlerin televizyon, internet, sosyal medya ve dijital platformlara yönelik tercihlerindeki dönüşümü gözler önüne serdi.
DİJİTAL OKURYAZARLIK DÜZEYİ YÜKSELDİ
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri esas alınarak hazırlanan araştırma, bilgisayar destekli telefon anketi (CATI) yöntemiyle gerçekleştirildi.
Araştırmaya göre gençlerin yüzde 57,2’si yüksek, yüzde 28,9’u orta ve yüzde 13,9’u düşük düzeyde dijital okuryazarlığa sahip. 2022 yılıyla karşılaştırıldığında dijital okuryazarlık seviyesinde önemli bir iyileşme yaşandığı görüldü.
Buna göre, düşük dijital okuryazarlık düzeyine sahip gençlerin oranı yüzde 35,6’dan yüzde 13,9’a gerilerken, yüksek düzeydekilerin oranı ise yüzde 29,4’ten yüzde 57,2’ye yükseldi. Özellikle 19-21 yaş grubunda yüksek dijital okuryazarlık oranı yüzde 62,4 olarak ölçülürken, 15-18 yaş grubunda bu oran yüzde 53,4 seviyesinde gerçekleşti.
DİJİTAL AYAK İZİ FARKINDALIĞI ARTIYOR
Araştırma, gençlerin dijital ortamdaki davranışlarına ilişkin farkındalıklarını da ortaya koydu.
Katılımcıların yüzde 55,3’ünün dijital ayak izi konusunda yüksek farkındalığa sahip olduğu belirlenirken, yüzde 44,7’sinin bu konuda daha fazla bilinçlendirilmeye ihtiyaç duyduğu görüldü.
Öte yandan gençlerin yalnızca yüzde 42’sinin Word, Excel ve PowerPoint gibi temel ofis programlarını etkin şekilde kullanabildiği tespit edildi.
TELEVİZYON İZLEME SÜRESİ ÜÇ YILDA YÜZDE 60 AZALDI
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri televizyon izleme alışkanlıklarındaki değişim oldu.
2022 yılında gençlerin günlük ortalama televizyon izleme süresi 1 saat 40 dakika iken, 2025 itibarıyla bu süre 40 dakikaya geriledi. Son bir ay içinde televizyon yayını izlediğini belirtenlerin oranı yüzde 77,4 olurken, televizyonu her gün izlediğini söyleyenlerin oranı yalnızca yüzde 10,1 olarak ölçüldü.
Kadınların televizyon izleme oranı yüzde 80,4, erkeklerin ise yüzde 74,5 olarak kaydedildi.
DİJİTAL PLATFORMLARA İLGİ GÜÇLENİYOR
Araştırma sonuçları, isteğe bağlı yayın platformlarının gençler arasında hızla yaygınlaştığını da gösterdi.
Son bir ay içinde bu platformları kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 65’e ulaşırken, günlük kullanım oranı yüzde 9,7 olarak hesaplandı. 2022 yılında bu oranın yaklaşık yüzde 40 seviyesinde olması, dijital yayın platformlarına yönelimin son üç yılda belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.
GENÇLER GÜNDE YAKLAŞIK 5 SAAT İNTERNET KULLANIYOR
Araştırmaya göre internet kullanımı gençler arasında oldukça yüksek seviyelerde bulunuyor.
Katılımcıların yüzde 94,4’ü son bir ay içinde internet kullandığını belirtirken, günlük internet kullanım oranı yüzde 78,1 olarak ölçüldü.
Kadınların günlük ortalama internet kullanım süresi 4 saat 37 dakika, erkeklerin ise 4 saat 50 dakika oldu. 19-21 yaş grubunda ise günlük internet kullanım süresi ortalama 5 saat 10 dakikaya ulaştı.
Radyo kullanımında ise daha sınırlı bir tablo ortaya çıktı. Son bir ay içinde radyo dinlediğini belirtenlerin oranı yüzde 28,8 olurken, günlük radyo dinleme oranı yüzde 4,6 olarak kaydedildi.
SOSYAL MEDYA HABERİN İLK ADRESİ OLDU
Araştırma, sosyal medyanın gençlerin günlük yaşamındaki yerini de ortaya koydu.
Son bir ay içinde sosyal medya kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 89,2 olurken, günlük kullanım oranı yüzde 70,8 olarak ölçüldü. Gençlerin günlük ortalama sosyal medya kullanım süresi ise 3 saat 24 dakika olarak hesaplandı.
Kadınlar sosyal medyada günde ortalama 3 saat 34 dakika geçirirken, erkeklerde bu süre 3 saat 15 dakika oldu.
Sosyal medya kullanım amaçlarında ilk sırayı yüzde 86,6 ile gündemi takip etmek aldı. Bunu yüzde 52,1 ile markaları takip etmek ve yüzde 46,7 ile çevrim içi alışveriş yapmak izledi.
Araştırmaya katılan gençlerin yüzde 88,1’i ise sosyal medya kullanımında yaş sınırı olması gerektiğini, bu sınırın en az 16 yaş olarak belirlenmesini desteklediğini ifade etti.
YAPAY ZEKA KULLANIMI YAYGINLAŞIYOR
Araştırmaya göre gençlerin yapay zeka teknolojilerine ilgisi de dikkat çekici seviyeye ulaştı.
Katılımcıların yüzde 74,9’u son bir ay içinde yapay zeka destekli uygulamaları kullandığını belirtirken, bu teknolojilerin gençlerin dijital yaşamının önemli bir parçası haline geldiği görüldü.
Haber alma alışkanlıklarında ise sosyal medya ilk sırada yer aldı. Gençlerin yüzde 82,4’ü haberleri öncelikle sosyal medya üzerinden takip ettiğini belirtirken, internet haber siteleri yüzde 75,6 ile ikinci, televizyon ise yüzde 53,7 ile üçüncü sırada yer aldı.
