Gen düzenleme deneylerinde gizlenen ölümler ortaya çıktı! Çin’de iki çocuk hayatını kaybetti

CRISPR gibi gen düzenleme teknolojileri, kalıtsal hastalıkların tedavisi için bilim dünyasında büyük umut oluştururken Çin’de ortaya çıkan iki ölüm vakası güvenlik ve denetim tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Yapılan incelemelerde, deneysel tedavilere katılan iki çocuğun hayatını kaybettiği ancak bu bilgilerin uzun süre paylaşılmadığı belirlendi.

İLK VAKA BEYİN GEN DÜZENLEME DENEYİNDE YAŞANDI

Ortaya çıkan ilk olayın 2025 yılında Şanghay’da gerçekleştiği bildirildi. Altı yaşındaki bir çocuk, nadir görülen Snijders Blok-Campeau sendromu nedeniyle dünyanın ilk insan beyni hedefli gen düzenleme çalışmalarından birine dahil edildi. Deneysel tedaviden kısa süre sonra çocukta küçük damar pıhtılaşmasıyla bağlantılı ciddi bir sağlık sorunu gelişti ve hayatını kaybetti. Hastane etik kurulunun değerlendirmesinde ölümün deneysel tedaviyle bağlantılı olduğu ifade edilirken, olayın uzun süre kamuoyuna açıklanmaması tepki çekti.

MAKALELERDE ÖLÜM VAKALARINA YER VERİLMEDİ

Bilim dünyasında tartışma oluşturan noktalardan biri de ölüm vakalarının yayımlanan araştırmalarda yer almaması oldu. İlk olayla ilgili olarak, araştırma ekibinin 2026 yılında yayımlanan bir çalışmada insan üzerinde yapılan deneyden ve ölüm vakasından bahsetmediği belirtildi. Yaşanan gelişmeler sonrası ilgili bilimsel kayıtlarda güncellemeler yapıldı.

İKİNCİ ÖLÜM GEN TEDAVİSİ DENEMESİNDE GERÇEKLEŞTİ

İkinci vaka ise Duchenne musküler distrofisi için geliştirilen deneysel bir gen düzenleme tedavisi sırasında yaşandı. Şanghay merkezli HuidaGene Therapeutics tarafından yürütülen çalışmada bir hastanın, yüksek doz tedavinin ardından gelişen ağır bağışıklık sistemi tepkisi nedeniyle Ağustos 2025’te hayatını kaybettiği açıklandı. Şirketin bu bilgiyi uzun süre kamuoyuyla paylaşmaması, gen tedavilerinde klinik denemelerin şeffaflığı konusunda yeni sorular doğurdu.

GEN TEKNOLOJİLERİNDE GÜVENLİK TARTIŞMASI BÜYÜYOR

Gen düzenleme teknolojileri, özellikle nadir hastalıkların tedavisinde geleceğin önemli araçlarından biri olarak görülüyor. Ancak deneysel aşamadaki uygulamalarda yaşanan olumsuz sonuçların zamanında açıklanmaması, bilimsel denetim ve etik süreçlerin önemini bir kez daha gösterdi. Uzmanlar, yeni tedavilerin geliştirilmesinde yalnızca teknolojik ilerlemenin değil, hasta güvenliği ve açık veri paylaşımının da temel şart olduğunu vurguluyor.

#GenDüzenleme #CRISPR #Biyoteknoloji #Sağlık