Gayrimenkul ve inşaat sektörünün temsilcileri, yüksek faiz ortamının piyasaya etkilerini ve sektörün önündeki finansman sorunlarını “Pideli Sohbetler” buluşmasında değerlendirdi. Toplantıda, yüksek mevduat faizlerinin yeni proje üretimini yavaşlattığı, konut kredilerindeki maliyetin ise özellikle orta ve dar gelirli kesimin konuta erişimini zorlaştırdığı belirtildi.
Ekizoğlu İnşaat’ın ev sahipliğinde gerçekleşen toplantı, Türkiye’de İş Dünyası Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Celal Toprak’ın moderatörlüğünde yapıldı. Buluşmaya Ekizoğlu İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Ekiz, Hise Global Kurucu Ortağı Ebru Öz, Çıkrıkçıoğlu Şirketler Grubu Yöneticisi Mustafa Çıkrıkçıoğlu, Art Design Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Terzi, Peker GYO Genel Müdürü Ramazan Işık ve gastronomi yazarı Talip Bayram katıldı.
YÜKSEK FAİZ YENİ PROJELERİ BASKILIYOR
Toplantının ana gündem maddelerinden biri, yüksek mevduat faizlerinin gayrimenkul yatırımları ve yeni proje üretimi üzerindeki etkisi oldu. Mevduat getirilerinin yatırım tercihlerini değiştirdiği, bunun da gayrimenkul tarafında yeni proje alımlarını yavaşlattığı belirtildi.
Ekizoğlu İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Ekiz, sektördeki mevcut tabloya ilişkin değerlendirmesinde, “Yüksek mevduat getirisi nedeniyle sektörde iş yapmak zorlaştı ve yeni proje alımları durma noktasına geldi. Ancak deprem gerçeği karşısında kentsel dönüşüm ertelenemez; sektörün ve müteahhitlerin yeni finansman enstrümanlarıyla desteklenmesi gerekiyor” dedi.
Yüksek faiz ortamının yatırım kararlarının yanı sıra üretim tarafındaki yeni proje geliştirme iştahını da sınırladığı ifade edilirken, artan maliyetler ve finansmana erişimde yaşanan güçlüklerin sektördeki baskıyı artırdığı kaydedildi. Bu noktada kamu desteğinin yanı sıra alternatif finansman mekanizmalarının geliştirilmesinin önem taşıdığı vurgulandı.
KONUT KREDİLERİNDE FAİZ BASKISI
Toplantıda gayrimenkul piyasasının talep tarafındaki finansman sorunu da ele alındı. Yüksek konut kredisi faizlerinin özellikle orta ve dar gelirli kesimin konut satın alma kapasitesini sınırladığı belirtildi.
Kentsel dönüşümün büyük kentlerde önemli bir üretim ve istihdam alanı oluşturduğu ifade edilirken, yüksek kredi maliyetlerinin mevcut konut arzının talebe dönüşmesini zorlaştırdığı değerlendirildi.
Çıkrıkçıoğlu Şirketler Grubu Yöneticisi Mustafa Çıkrıkçıoğlu da konut kredilerindeki faiz seviyesine dikkat çekerek, “Kentsel dönüşüm ciddi bir istihdam ve üretim hacmi sağlıyor ancak yüksek kredi faizleri sebebiyle sosyal konutlarda arz olmasına rağmen talep zayıf kalıyor. Kredilerde ödenebilir oranlara doğru bir iyileşme sağlanırsa talep yeniden canlanacaktır” ifadelerini kullandı.
Kredi maliyetlerinde yaşanacak bir gerilemenin konut talebini desteklemesinin yanı sıra inşaat faaliyetleri ve kentsel dönüşüm projelerinde de hareketlilik yaratabileceği belirtildi.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE FİNANSMAN ARAYIŞI
Deprem riski nedeniyle kentsel dönüşümün ertelenemeyeceği vurgulanırken, dönüşüm projelerinin finansmanı sektörün kritik başlıklarından biri olarak öne çıktı.
Yüksek finansman maliyetlerinin müteahhitlerin proje geliştirme kapasitesini etkilediği, hak sahipleri açısından da dönüşüm süreçlerinin finansmanını zorlaştırdığı ifade edildi. Bu nedenle kentsel dönüşümün hızlandırılması için banka kredilerinin yanında alternatif finansman araçlarının da daha etkin kullanılması gerektiği değerlendirildi.
Sektör temsilcileri, yeni finansman modellerinin proje geliştiricilerinin özkaynak ihtiyacını azaltabileceğini ve yatırımcı ile gayrimenkul geliştiricisi arasında daha kurumsal bir finansman yapısı oluşturabileceğini belirtti.
GAYRİMENKULDE YENİ YATIRIM ALANLARI
Gayrimenkul sektöründeki dönüşümün yalnızca konut ve ofis projeleriyle sınırlı olmadığı da toplantıda gündeme gelen başlıklardan biri oldu.
Veri merkezleri, lojistik depolama alanları ve yaşlı veya destekli yaşam merkezleri gibi yeni nesil gayrimenkul alanlarının yatırım gündeminde daha fazla yer aldığı belirtildi. Dijitalleşme, e-ticaret, lojistik altyapısındaki büyüme ve demografik değişimlerin bu alanlara yönelik ihtiyacı artırdığı ifade edildi.
Gayrimenkul geliştiricilerinin değişen ihtiyaçlara paralel olarak proje türlerini çeşitlendirmesinin, sektöre yeni yatırım kaynaklarının kazandırılması açısından da önem taşıdığı değerlendirildi.
PROJE GYF ALTERNATİF FİNANSMAN ARACI OLABİLİR
Toplantıda öne çıkan bir diğer başlık Proje Gayrimenkul Yatırım Fonları (Proje GYF) oldu. Proje bazlı fonlama modelinin, inşaat şirketlerinin finansmana erişimini kolaylaştırabilecek alternatiflerden biri olduğu belirtildi.
Belirli bir projeye odaklanan fon yapısının şirketlerin özkaynak ihtiyacını azaltabileceği, yatırımcı açısından ise projeye dayalı daha kurumsal bir yatırım modeli oluşturabileceği değerlendirildi.
Hak ediş usulü fonlama mekanizmasının da proje ilerledikçe finansman sağlanmasına imkan tanıdığı ve nakit akışının daha etkin yönetilmesine katkı sunabileceği ifade edildi. Sektör temsilcileri, yüksek faiz döneminde Proje GYF modelinin banka kredilerine alternatif finansman kanallarından biri olarak değerlendirilebileceğine dikkat çekti.
TASARIM VE MİMARLIKTA ENTEGRASYON ÖNEM KAZANIYOR
Toplantıda gayrimenkul sektörünün geleceği yalnızca finansman ve satış perspektifinden değil, tasarım ve üretim süreçleri açısından da değerlendirildi.
Tasarım, mimarlık ve yapı malzemeleri sektörlerinin inşaat süreçleriyle daha güçlü biçimde entegre edilmesinin, Türkiye’de geliştirilen projelerin uluslararası rekabet gücünü artırabileceği belirtildi.
Farklı disiplinlerin proje geliştirme sürecinde birlikte hareket etmesinin, yapıların niteliğinin yanı sıra Türkiye’nin gayrimenkul alanındaki uluslararası görünürlüğüne de katkı sağlayabileceği ifade edildi.
“Pideli Sohbetler”in ilk buluşmasında yapılan değerlendirmeler, gayrimenkul ve inşaat sektörünün önündeki en önemli başlıkların faiz, finansmana erişim ve kentsel dönüşüm ekseninde şekillendiğini ortaya koydu. Sektör temsilcileri, piyasada yeniden hareketlilik sağlanması için konut kredilerindeki maliyetlerin yanı sıra üreticilerin finansman ihtiyacına yönelik alternatif modellerin de geliştirilmesi gerektiğine işaret etti.
