Sağlık Bakanlığı, e-Nabız sistemine entegre ettiği “İlacım Nerede?” özelliğiyle sadece bir sosyal devlet hamlesi yapmakla kalmadı; aynı zamanda ilaç sektörünün en büyük sorunlarından biri olan “son kullanıcıya ulaşım” düğümünü dijital bir dokunuşla çözdü. Bu yeni sistem, ilaç sanayisinde lojistik yönetimi ve veri şeffaflığı açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
TEDARİK ZİNCİRİNDE ŞEFFAFLIK ÇAĞI
Yeni uygulama ile vatandaşlar, reçeteli ilaçlarının hangi eczanede olduğunu anlık (veya bir gün önceki stok verisiyle) görebilecek. İş dünyası perspektifinden bakıldığında bu durum, ilaç takip sistemlerinin ve depo-eczane lojistiğinin ne kadar kritik bir veri kaynağına dönüştüğünü kanıtlıyor. Dijital navigasyon desteğiyle hastayı doğrudan ilaca yönlendiren sistem, “ulaşılamayan ürün” imajını yıkarak ilaç markalarının itibar yönetimini de destekliyor.
Konuyu sektörün mutfağından bir isimle, Osel İlaç A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Camcı değerlendiren bu adımın ilaç sanayisi ve halk sağlığı arasındaki köprüyü sağlamlaştırdığını belirterek şunları söyledi: “Sağlık Bakanlığı’nın bu kararı vatandaş açısından son derece olumlu bir gelişme. İlaç arama derdinin bitmesi, hastanın tedaviye erişim hızını doğrudan artıracaktır. Bu sistem, vatandaşın eczane eczane gezerek ilaç aramasının önüne geçecek ve gereksiz zaman kaybını ortadan kaldıracaktır. Dijitalleşmenin bu denli etkin kullanımı, ilaç sektöründeki verimliliği de artıracaktır.”
Osel İlaç A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Camcı
“ECZANE KANALI İÇİN BÜYÜK KOLAYLIK”
Onko İlaç Kurucusu Tuğçe Koç, uygulamanın sektördeki yansımasının önemine değinerek, “Bizim ürün portföyümüz ağırlıklı olarak onkoloji ilaçları ve kanserli hücrelerin tespitinde kullanılan görüntüleme ajanlarından (MR ve ultrason için kullanılan kontrast ajanlar gibi) oluşuyor. Onkoloji ürünlerimiz Türkiye’de ‘hastanelerce temini zorunlu ilaçlar’ kategorisinde yer alıyor. Bu nedenle dağıtım süreçleri eczane kanalından ziyade hastane ve kamu tedarik mekanizmaları üzerinden yürütülüyor. Görüntüleme ajanlarında da benzer şekilde, geçtiğimiz yıl eczane satışlarının kaldırılmasıyla birlikte tedarik büyük ölçüde kamu alımları ve hastane dağıtımı üzerinden ilerliyor. Dolayısıyla ‘İlacım Nerede?’ uygulamasının daha çok eczane kanalında dağıtılan ilaçların takibi ve hastanın ilaca erişiminin şeffaflığı açısından önemli bir kolaylık sağlayacağını düşünüyorum.” dedi.
Onko İlaç Kurucusu Tuğçe Koç
İLAÇ SANAYİSİ İÇİN LOJİSTİK BİR SINAV: STOK YÖNETİMİ
Uygulamanın hayata geçmesiyle birlikte, ilaç firmaları ve dağıtım depoları için “stok doğruluğu” hiç olmadığı kadar önemli hale geliyor. Sistemdeki verilerin günlük güncellenmesi, eczane ve depo arasındaki lojistik akışın hatasız işlemesini zorunlu kılıyor. Sektör temsilcileri, bu şeffaflığın uzun vadede “ilaç yokluğu” spekülasyonlarını azaltacağını ve talebin daha dengeli yönetilmesine olanak sağlayacağını öngörüyor.
ECZACILARDAN “HAKSIZ REKABET” UYARISI
Sağlık Bakanlığı’nın vatandaşın ilaca erişimini kolaylaştırmak amacıyla hayata geçirdiği dijital hamle, eczacılık sektöründe “eşitlik” tartışmalarını da beraberinde getirdi. Uygulamanın kağıt üzerinde büyük bir kolaylık sağladığını ancak sahadaki gerçeklerin farklı olduğunu belirten sektör temsilcileri, sistemin mevcut işleyişinin küçük ölçekli eczaneleri ekonomik bir kıskaca alabileceğine dikkat çekiyor.
Eczacı Selman Aydın Sideli
Konunun hukuki boyutuna ve sektörel dengelere vurgu yapan eczacılar, kritik uyarıda bulunuyor. Konu ile ilgili görüşlerini dile getiren Eczacı Selman Aydın Sideli, “Eczanelerin büyük kısmı ‘İlacım Nerede?’ uygulamasında yer almıyor; bu durum maalesef devlet eliyle hastaların sadece bir avuç eczaneye yönlendirilmesine neden oluyor. Ekonomisi küçük olan ve yüksek stoklu çalışamayan mahalle eczaneleri için bu tablo ciddi bir dezavantaj yaratıyor. Mevcut işleyiş, eczaneler arasında haksız rekabete yol açtığı gerekçesiyle acilen dava konusu edilebilir. Uygulamanın şeffaflığı, maalesef suistimale açık ilaçların ve uyuşturucu bağımlılarının hedefi haline gelmemize yol açıyor. Özellikle Lyrica gibi ilaçların stok bilgilerinin görülmesi, bağımlıların gerçek dışı reçetelerle nöbetçi eczanelere akın etmesine ve ciddi güvenlik riskleri oluşmasına neden oluyor. Ayrıca sistemdeki bilgiyi gören vatandaşların, henüz yasal süresi dolmamış ve günü gelmemiş ilaçlarını erkenden almak için ısrarcı olmaları da eczanelerde ciddi operasyonel aksamalara ve tartışmalara zemin hazırlıyor.” dedi.
