TÜİK verileri, küresel pazarlarda sipariş alabilmenin ve rekabetçi kalabilmenin finansal bedelini ihracatçının ödediğini gösteriyor. Son 5 yılda dış ticaret finansmanında risk dağılımı şu şekilde gerçekleşti:
Finansör Konumunda İhracatçı: Türkiye’nin gerçekleştirdiği her 3 dolarlık ihracatın yaklaşık 2 doları mal mukabili (açık hesap) yöntemle yapıldı. İhracatta bu yöntemin payı %67 seviyesine ulaşarak, ürün tesliminden sonra tahsilat modelinin kalıcı hale geldiğini kanıtladı.
İthalatta Peşin Eğilimi: İthalat tarafında da mal mukabili işlemler %62,6 ile ağırlığını korudu. Ancak ithalatçının peşin ödeme hacmi 86,6 milyar dolara ulaşarak toplam ithalat içinde %23,7’lik önemli bir paya ulaştı.
Güvenceli Finansman Sınırlı: Geleneksel dış ticaret finansman araçlarından akreditifli işlemler, ihracatta %3 gibi oldukça sınırlı bir payda kalırken; ithalatta yüksek tutarlı sanayi girdileri ve yatırım malları nedeniyle vadeli akreditif kullanımı 16 milyar doları buldu.
KÜRESEL TİCARETTE EURO VE DOLARIN MUTLAK HÂKİMİYETİ SÜRÜYOR
Dış ticarette kullanılan para birimlerinde iki kutuplu kronik yapı varlığını sürdürüyor. Türkiye, batı pazarlarına yönelik ihracatında Euro ağırlıklı çalışırken, ham madde ve enerji ithalatında dolar faturasıyla karşı karşıya kalıyor.
İhracatın Lokomotifi Euro: Euro bazlı ihracat hacmi son 5 yılda 103,7 milyar dolardan 134,5 milyar dolara yükselerek liderliğini perçinledi. Dolar cinsinden ihracat ise 122,1 milyar dolar seviyesinde dengelendi.
İthalatın Hakimi Dolar: Enerji, emtia ve ana sanayi girdilerinin dolar cinsinden fiyatlanması nedeniyle dolarla yapılan ithalat 216,8 milyar dolar ile açık ara ilk sırada yer aldı. İthalatta Euro kullanımı ise 111 milyar dolarda kaldı.
Geleneksel Paralarda Kan Kaybı: İngiliz Sterlini, ihracatta üçüncü büyük para birimi olma konumunu sürdürse de sterlin bazlı ihracat hacmi %13 oranında daralarak 5,25 milyar dolara geriledi.
ÇİN YUANI VE TÜRK LİRASI KULLANIMINDA REKOR ARTIŞ ORANLARI
Son yıllarda küresel ölçekte teşvik edilen alternatif ve yerel para birimleriyle ticaret modeli, istatistiklere rekor büyüme oranlarıyla yansıdı. Rezerv paraların tahtını sallayacak seviyede olmasa da hacimsel genişleme dikkat çekici boyutlara ulaştı.
Yuan ile Ticarette Büyük Sıçrama: Çin Yuanı ile yapılan ihracat 5 yılda %511 oranında olağanüstü bir artışla 164,2 milyon dolara çıktı. İthalat tarafında ise Yuan kullanımı %459 oranında büyüyerek 405 milyon dolardan 2,26 milyar dolar seviyesine tırmandı.
Türk Lirası Hacmini Katladı: 2021 yılında 66,8 milyar lira olan TL ile ihracat hacmi, 2025 yılı itibarıyla 342 milyar liraya ulaşarak yaklaşık 5 kat büyüdü. TL ile yapılan ithalat ise %882’lik tarihi bir artış grafiği yakalayarak 116 milyar liradan 1,14 trilyon liraya yükseldi.
Ruble ile Ticaret Canlandı: Rusya ile yürütülen ticari ilişkilerin etkisiyle Rus Rublesi bazlı ihracat %173 artışla 574 milyon dolara, ruble ile ithalat ise %341 artışla 302 milyon dolara ulaştı.
#DışTicaret #TÜİK #İhracatFinansmanı #DövizKurları #TürkLirası
